Οι Eastern Promises (2007) του David Cronenberg ήταν το πιο δημοφιλές φιλμ στο κοινό του Τορόντο, αναμενόμενα αφού έπαιζε εντός έδρας, όπως ανακοινώθηκε επίσημα τα ξημερώματα στην επίσημη τελετή στο Fairmont Royal York. Δεύτερη πιο αγαπημένη στα exit polls και μεγαλύτερη κερδισμένη του φεστιβάλ, αφού πήγε από το τίποτα σε πρωτοσέλιδα και λίστες βραβείων, όπως αρκετές indie παραγωγές τη τελευταία δεκαετία, ήταν η Juno (2007), ή Ήρα αν προτιμάς, του Jason Reitman.

Η φετινή λατρεμένη έγκυος του καναδικού φεστιβάλ λοιπόν, φαίνεται να έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες να ξεχωρίσει από τη περσινή ωραία αλλά τελικά λίγη Bella (2006). Το ίδιο δε μπορείς να πεις για τις από το πουθενά βραβεύσεις του μεξικάνικου και μεξικανο- κεντρικού La Zona (2007) με το FIPRESCI των κριτικών και του καναδο- μεξικάνικου και αγροτο- κεντρικού Cochochi (2007) με το Diesel Discovery των δημοσιογράφων. Ενώ υποτονική, όπως και πέρσι, ήταν η (ανεπίσημη) αγορά, με το The Duchess (2008), ελέω Keira Knightley όπως λέγαμε, να αγοράζεται από τη Paramount Vantage για $7 εκατομμύρια, στη μεγαλύτερη συναλλαγή.

Το τεραστιότερο φεστιβάλ του πλανήτη φιλοξένησε φέτος 349 ταινίες από 55 χώρες αλλά οι μεγαλύτεροι σταρ του (Brad Pitt, George Clooney και Cate Blanchett) ήρθαν με το αεροπλάνο από τη Βενετία και η πόλη των καναλιών του έκλεψε και αρκετή από τη λάμψη των προβολών. Οι πραγματικά μεγάλοι κερδισμένοι του ήταν το Atonement (2007) και το No Country for Old Men (2007) που ήρθαν με φόρα και έφυγαν έχοντας κλείσει θέση στις μεγάλες οσκαρικές πεντάδες, αν και το δεύτερο φάνηκε να προσπαθεί να αποποιηθεί τον καταραμένο τελευταία τίτλο του φαβορί. Από τα λιγότερο φιλόδοξα, περισσότερο buzz κέρδισαν η καινούρια του Sidney Lumet που είχα πει στον verbal να το σφυρίξει στους φίλους μας του Twitch όταν βγήκε σε ένα γαλλικό blog το trailer με τα βυζάκια της Marisa Tomei και το ξέχασε, το Lars and the Real Girl (2007) με τον Ryan Gosling που είχα πει στον Dark Tyler να το γράψει όταν βγήκε το trailer και με έγραψε, και το Control (2007) που κατάφερε να πουλήσει στους Weinsteins μέχρι και το ντοκιμαντέρ που ξεφύτρωσε παράλληλα με θέμα τους Joy Division και το έγραψα μόνος μου. Κερδισμένα, τέλος, ήταν και όλα ανεξαιρέτως τα πολιτικο-πολεμικά φιλμ, μυθοπλασίας και ντοκιμαντέρ, που δώσανε ένα τόνο 60s και 70s στο φεστιβάλ.

Έχοντας ήδη κερδίσει το Telluride νωρίτερα, η Juno (2007) του Jason Reitman κέρδισε και τα περισσότερα και τα πιο ζεστά χειροκροτήματα στο Toronto βάζοντας τη σημαντικότερη υποψηφιότητα για τον τίτλο της "this year's Little Miss Sunshine" (ή του indie hit της χρονιάς, αν προτιμάς). Κι ενώ η ταινία έχει πάρει φωτιά η Fox Searchlight ρίχνει λάδι, βγάζοντας το trailer στο Moviefone.

H Ellen Page, η απίστευτη πιτσιρίκα του Hard Candy (2005) (και Kitty Pryde στο X-Men: The Last Stand (2006)), παίζει την μικρή που μένει έγκυος μετά από μια βραδιά "πειραματισμού" με τον φίλο της και φαίνεται όχι μόνο να δημιουργεί χαρακτήρα αναφορά για μια γενιά όπως ο Napoleon Dynamite (2004) αλλά να καπαρώνει ήδη τη Χρυσή Σφαίρα κωμικής ερμηνείας και μια οσκαρική υποψηφιότητα (τη δεύτερη σύμφωνα με όχι κανέναν άλλον αλλά τον Roger Ebert). Η ταινία βέβαια, όπως βλέπεις και μόνος σου, δε δίνει και τόση έμφαση στη κωμική της πλευρά, όσο ας πούμε το Knocked Up (2007), και έχει πάει παρακάτω όσο εσύ χτυπιέσαι ακόμα με τη straight-up προηγούμενη ατάκα. Και με ένα σκηνοθέτη που ποτέ δεν ακολούθησε συμβάσεις (και δεν είχε ανάγκη άλλωστε βέβαια), μια γκομενίτσα που όχι μόνο δε κατηγορεί κανένα αλλά δε φαίνεται να εκμεταλλεύεται και κανέναν στο σενάριο, ένα καστ που ο Dark Tyler θα 'λεγε ότι τονίζει τη μαλακία της Fox να κόψει το Arrested Development, και soundtrack με Moldy Peaches (επιλογή της Page) και κάτι σε folk punk γραμμένο από την Kimya Dawson, δε χρειάζεται εγώ να σου πω ότι καλύτερα να αρχίζεις να αποστηθίζεις ότι σχετικό στοιχείο βρεις μπροστά σου, να το αναφέρεις εντελώς τυχαία σε όποια υποψιασμένη ή μη μικρούλα πετύχεις, και απλά να περιμένεις μερικούς μήνες να πέσουν όλες μαζί στην αγκαλιά σου σαν ώριμα ζουμερά φρουτάκια.

Τσατισμένος σκηνοθέτης προσλαμβάνει ντετέκτιβ να εντοπίσει και να αποκαλύψει τους ανθρώπους που αποτελούν την "μη μυστική" επιτροπή της MPAA, του οργανισμού που αποφασίζει τους κινηματογραφικούς δείκτες καταλληλότητας στην Αμερική.Ο Kirby Dick παρουσιάζει με ανατρεπτική διάθεση, μανιασμένο πείσμα και διανοουμενίστικο σαρκασμό την τραγική γελοιότητα της σκιώδους επιτροπής, που με αδιευκρίνιστα κριτήρια και καθαγιασμένο ετσιθελισμό, φροντίζει για την καθαρότητα του κινηματογραφικού προϊόντος και εγγυάται την καταλληλότητά του για τα αγνά μάτια των νεολαίων, είτε "διορθώνοντας" το όραμα του δημιουργού που τυχαίνει να υποπέσει σε αισθητικά ή ιδεολογικά ατοπήματα, ή αποκλείοντας την έκθεσή του στο κοινό, σε περίπτωση που δεν θέλει να διορθωθεί. Αν και δεν αποφεύγει μερικές κοιλίτσες στην ανάπτυξη της αστυνομικής έρευνας, και δεν βγαίνει παραέξω απ' το οικοσύστημά του (για να ρίξει μια ματιά και στην λογοκρισία καλλιτεχνική βελτιστοποίηση ας πούμε της Ταϊλάνδης, ή της Κίνας), τα όσα παρουσιάζει για τον τρόπο που λειτουργεί η MPAA, τις εκλεκτικές της συγγένειες και τις μεθόδους στρατολόγησης των μελών της, είναι υπεραρκούντως σκανδαλιστικά για να (επαν)εγείρουν ερωτήματα και συζητήσεις για τα σκατά που πρέπει να ανεχτούν οι δημιουργοί (κάθε είδους) για να προβάλλουν ολόκληρο το έργο τους, κι αφού μάλιστα έχουν ανεχτεί όλα τα σκατά των χρηματοδοτών τους για να μπορέσουν να το ολοκληρώσουν.

Στις Μάσες, όπως θα έχεις καταλάβει αν δεν έχεις την εντυπωσιασμένη εντύπωση ότι όποιος βάζει δυο λέξεις στη σειρά ξέρει και τι γράφει και πως το κάνει, σιχαινόμαστε τα spoilers (θα βρεις περισσότερα σε teaser που αναφέρουν μόνο τα ονόματα των πρωταγωνιστών) και τους πλοτριβιουάκηδες, και όποιος κάνει το λάθος να αναφέρει όνομα χαρακτήρα στην σύνοψη της υπόθεσης αναλαμβάνει να γράφει όλες τις κριτικές της βδομάδας μέχρι τα Χριστούγεννα. Αλλά η συγκεκριμένη ταινία δύσκολα κρίνεται χωρίς τέτοια (spoilers), παρακάτω. Επιπλέον, η συσσωρευμένη και στα γονίδιά μας ακόμα πείρα λέει ότι οι γυναίκες χωρίζουν τους άνδρες σε δυο κατηγορίες με την ίδια ταμπέλα, τους μαλάκες που είτε τις πηδάνε είτε όχι τις έχουν εντελώς γραμμένες (και τους βλέπουν στα υγρά όνειρά τους) και τους μαλάκες που δεν ανήκουν στη προηγούμενη κατηγορία (και αν τους βλέπουν είναι ως προσεκτικά ταξινομημένα αντικείμενα εκμετάλλευσης). Στη συνέχεια δε κάνω καμιά προσπάθεια να ξεχωρίσω τις επιγραφές.Οι Δυο Μέρες στο Παρίσι κουβαλάνε τη βαριά κληρονομιά των walk-and-talk-athons Before Sunrise (1995) και Before Sunset (2004) κυρίως στο οποίο η Delpy βοήθησε στον (αυτο)σχεδιασμό των διαλόγων, του Woody Allen της εποχής που έσπερνε ακόμα θύελλες στη Νέα Υόρκη, και του Buster Keaton που στο The Playhouse (1921) έγραφε, σκηνοθετούσε, πρωταγωνιστούσε και έπαιζε και την ορχήστρα και το ακροατήριο. Και καταφέρνουν να πάνε αρκετά, μεταμοντέρνα, βήματα παρακάτω, χωρίς τον εμετικό για ευαίσθητα στομάχια ρομαντισμό των ηλιοανεβοκατεβασμάτων, με την στυγνή οξυδερκή ειλικρίνεια του Allen να μοιάζει μπροστά τους χολιγουντιανός οικογενειακός παράδεισος της χρυσής εποχής, και με τη Delpy να συμμετέχει στη παραγωγή, να έχει γράψει και τη μουσική, και να έχει βάλει μέχρι και την οικογένειά της να παίζει την οικογένειά της. Και είναι η πρώτη ταινία που ομολογεί ότι, αν είσαι αρκετά ψυλλιασμένος για να ρωτάς, αυτός που η γκόμενά σου παραδέχεται ότι του 'κανε κάποτε μια πίπα είναι αυτός που της πήρε την παρθενιά. Ο άλλος που ισχυρίζεται ότι δεν είχαν απολύτως τίποτα χρησιμοποιούσε τα προφυλακτικά που σου λέει ότι είχε πάρει για σένα όταν δε σου κάθονταν στην αρχή. Κι ο άνετος κι ωραίος τρίτος που τον κατηγορεί για την παιδική πορνεία του πλανήτη είναι αυτός που την παράτησε στεγνά όταν τη βαρέθηκε. Και όλους έπρεπε να στους έχει γνωρίσει.

Αλλά μη βιαστείς να κολλήσεις πέντε αστέρια και να εκσπερματώσεις με κάτι Μέρες Παρισιού που καταφέρνουν επιπλέον να συμπιέσουν και εθνο-κοινωνικο-πολιτική άποψη, ξεκαρδιστικά κυνικά αστεία σε ρυθμό πολυβόλου που σφυράει ακόμα κι όταν βγει από το πλάνο, και ενίοτε σουρεαλιστικές καταστάσεις. Γιατί ακόμα και όταν μια γυναίκα γίνεται βάρβαρα αληθοφανής δεν έχει τραβήξει ούτε τη μισή κουρτίνα. Αφού στην πραγματικότητα κανείς άλλος δε φέρει την ευθύνη (οι γονείς, για παράδειγμα, είναι συνήθως κάθε άλλο παρά παιδιά της σεξουαλικής αχαλινωσιάς των σίξτις, όπως τους θέλει το σενάριο). Και αυτός που της πήρε τη παρθενιά δεν είναι μισονέρντ απίθανος αλλά παντρεμένος με παιδιά γυμναστής, και δε σε υπερασπίζεται απέναντί του αλλά παθιασμένα το αντίθετο. Και τα προφυλακτικά που τα φοράει σε σένα δε χρησιμοποιήθηκαν ποτέ κι ο άλλος, που ενώ κανόνιζες μαζί της σε πόση ώρα να βγείτε σου 'λεγε ότι κλείνει λιγάκι και τον τσιμπούκωνε επειδή είχε περίοδο, δεν ήταν καν άσχετος στην άλλη άκρη του ωκεανού αλλά ο φίλος σου. Και ο στενά πολιορκημένος τρίτος ήταν χοντρός πενηντάρης ή κακάσχημος που είχε κι άλλη παράλληλα, κι ακόμα θέλει να τον βλέπει. Και ο λογαριασμός δε κάνει ποτέ σούμα φυσικά εκεί.

Και η οπτική της (κάπου δικαιολογημένα) υπερφιλόδοξης (ας πούμε) δημιουργού παραμένει καθαρά γυναικεία μέχρι το (φαινομενικά ζαχαρωμένο) τέλος, με αντοχή ανεξάντλητη όσο και το παραμύθιασμα που σου ρίχνει όταν όλη τη σούμα την έχεις καρατσεκάρει και ζητάς να τη παραδεχτεί. Αν λοιπόν είσαι μαλάκας και δε κατανοείς το μεγαλείο της (σε πείσμα του σύμπαντος που συνωμοτεί εναντίον της) ανωτερότητάς της που συνθέτουν όλα τα παραπάνω, και ακόμα πιο μαλάκας και επιμένεις να βλέπεις ανδρικές καλές νεράιδες που βάζουν μπόμπες σε ανθυγιεινά φαστφουντάδικα (το σουρεάλ που λέγαμε) αντί να γίνεσαι μαλάκας, τότε μπορεί και να μείνει μαζί σου επειδή βαρέθηκε τους μαλάκες και με τον όρο να γίνεις ο μεγαλύτερος του γαλαξία ever. Κι' αυτό, φίλε, είναι το καλύτερο που μπορείς να ελπίζεις άμα δεν είσαι μαλάκας. Στο σενάριο και όχι μόνο.

Γαλλίδα με τάσεις φαμφαταλισμού στη Νέα Υόρκη, παγιδεύει ταξιτζή για να μπορέσει να πάρει εκδίκηση ο γκόμενος που γουστάρει και να ανοίξει καινούριο κεφάλαιο στη ζωή του μαζί της.Μιας και το κεφάλαιο μαλάκας καλύφθηκε επαρκώς (γι' αυτή τη βδομάδα τουλάχιστον) απ' τον cheaplog, θα κρεμάσω απλώς για άλλη μια φορά την ταμπέλα της κοσμικής σύμπτωσης στις λαογραφικές ομοιότητες του A Crime και του φαινομενικά άσχετου 2 Days in Paris (2007), και θα μείνω στο περιτύλιγμα ψυχολογικού θρίλερ με κοινωνικές προεκτάσεις του προκείμενου, που χωρίς να φέρνει τίποτα καινούριο στο τραπέζι, ικανοποιεί με την οριακή δηθενιά στο σεναριακό ξεδίπλωμα και την ατμοσφαιρική κινηματογράφηση με τους συγκρατημένους ρυθμούς, όποιον του αρέσουν αυτού του είδους τα πράγματα. Χωρίς να εμβαθύνει καθόλου, δίνει μια ενδιαφέρουσα ιδέα για προσέγγιση του πόσο αβοήθητος είναι ο άνθρωπος απέναντι στην απαγκίστρωση απ' το παρελθόν, και χωρίς να την δικαιολογεί ιδιαίτερα, δίνει μια ανατριχιαστική ιδέα του τί μπορεί να κάνει μια γυναίκα για ν' αρχίσει μια καινούρια ζωή. Μένοντας στο έτσι είναι γιατί έτσι πάει, το A Crime βασίζεται στις καλές ερμηνείες, το πιασάρικο θέμα και αρκετή καυτή γυμνή σάρκα για να διανύσει τη λασπώδη διαδρομή του προς το φινάλε, απειλώντας μονίμως με ενδεχόμενο αλά Memento (2000) ανατροπής, αλλά επιλέγοντας ευτυχώς για όλους μας ένα πιο βατό twist, που κλείνει ήσυχα κι ωραία τον κύκλο αντιλύτρωσης και τιμωρίας. Αν έχεις αντέξει να το ακολουθήσεις ως εκεί.

Η αρμονία μιας φαινομενικά τέλειας οικογένειας διαταράσσεται, όταν ένας φαινομενικά ιδιοφυής απαγωγέας τους βάζει να του κάνουν θελήματα για να αποδείξουν την αγάπη τους για το παιδί τους.Ο Brosnan βγάζει το ψωμί του κρατώντας το βασικό ρόλο του σαδιστή με τα σκοτεινά κίνητρα και τη βαριά ιρλανδική προφορά (ο παλιοτρομοκράτης), ενώ απέναντί του η Bello κι ο Butler προσπαθούν να κρατήσουν τις ισορροπίες, σ' ένα ψυχολογικό θρίλερ που δεν έχεις και πολλά να του καταλογίσεις πέρα απ' τις μεγάλες του φιλοδοξίες, τις οποίες αποτυγχάνει με γδούπο να πραγματοποιήσει. Σ' ένα βολικό σύμπαν που νυχτώνει ξαφνικά όταν πρέπει και βρέχει όταν χρειάζεται, χαρακτήρες με ενδιαφέρουσα αψίδα εξέλιξης, σκαλώνουν σε εύκολες λύσεις δραματοποίησης, και σε κομβικά σημεία που θα έπρεπε να σε βοηθήσουν να πας παραπέρα, σου βαράνε μια κατραπακιά αναληθοφάνειας και σε πετάνε απ' έξω. Και με τα απανωτά αυτά χαστούκια, πολύ πιθανό είναι σύντομα να χάσεις το ενδιαφέρον για την πλοκή, κι όταν φτάσει η ώρα της ανατροπής, να φρικάρεις, ή να ξεσπάσεις σε νευρικό γέλιο με την ίδια ευκολία.

Αν δεν τύχει τίποτε το ατυχές, η 13η έκδοση παίζει να 'ναι και η πιο τυχερή του Διεθνούς Φεστιβάλ Kινηματογράφου της Αθήνας. Τουλάχιστον στη σούμα των ταμείων, η οποία ήδη άρχισε εκρηκτικά, με € 32.250 (ναι, καλά το διάβασες) να μπαίνουν στην άκρη σε λιγότερο από ένα απόγευμα, μ' αυτή την εκπληχτική κίνηση του Φεστιβάλ να βάλει τους "πιστούς φίλους" του να αγοράσουν τα 550 διαρκείας στα τυφλά, μια βδομάδα πριν ανακοινωθούν οι ταινίες. Και μάλιστα με τον κεκαλυμμένο εκβιασμό την επιπλέον επιλογή των 350 ακριβών πάσων, που εκτός από δωρεάν κατάλογο και τακτικό spam τακτική ενημέρωση στο email τους, δίνουν στους premium passholders τη δυνατότητα να κλείσουν θέσεις δυο μέρες πριν και απ' τους λιγότερο πιστούς φίλους που πήραν τα 200 φτηνά, και φυσικά απ' τους εντελώς άπιστους που δεν πήραν καθόλου, και θα πληρώνουν κι ολόκληρο το εισιτήριο, οι τσίπηδες. Αντιλαμβάνεσαι πώς λειτουργεί το σύστημα, και πώς οι passholders γίνονται passholes για τους υπόλοιπους.

Και σαν να μην φτάνει αυτό, το οργανωμένο σχέδιο ολοκληρώνεται με ένα απ' τα πιο δυνατά line-ups που θυμάμαι. Εκτός από καμιά δεκαριά μεγάλους τίτλους που έχουν ήδη ανακοινωθεί, το Day Watch (2006) που δεν έχει ήδη ανακοινωθεί, το Persepolis που θα ανοίξει το φεστιβάλ και το I'm Not There που θα το κλείσει, υπάρχουν διάσπαρτοι άλλοι τόσοι πολυακουσμένοι μικρότεροι και ανεξαρτητότεροι, όπως το A L' Interieur, το Grace Is Gone, το Eagle vs Shark, το Once, το Teeth, το Zoo, και το Black Sheep, που επειδή ξέρω πως μας παρακολουθείς, ξέρω πως τους ξέρεις ήδη. Παράλληλα, τα τρία αφιερώματα (στον William Friedkin, τον Buddhadev Dasgupta και τον Max Ophüls), οι ενότητες των ντοκιμαντέρ, των οικολογικών συναγερμών (με την διάθεση των εσόδων στους πυροπαθείς) και των grindhouse προβολών, θα σου γεμίσουν όποια κενά υπήρχε πιθανότητα να σου έχουν μείνει, κι αν παρ' όλα αυτά έχεις χρόνο και για άλλα, υπάρχουν πάντα το Διεθνές και το Μουσικό Διαγωνιστικό, και τα masterclasses και οι συζητήσεις των καλεσμένων της διοργάνωσης.

Στο κλείσιμο θα σου έλεγα γι' αυτήν την πολυθρύλητη Προβολή Έκπληξη την Πέμπτη 27, στις 22.20 στον Απόλλωνα. Έναν τίτλο τόσο μυστικό που όχι μόνο δεν πρέπει να τον μάθεις πριν αρχίσει να προβάλλεται, αλλά δεν πρέπει καν να πεις ότι το είδες αφού τελειώσει. Αλλά με 350 θέσεις να μπορούν να φύγουν από σήμερα κιόλας, προτιμώ να μην σου πω τίποτα, μπας και προλάβω καμία για μένα. Εσύ πήγαινε καλύτερα στην μυστική ταινία του Αθηνοράματος, ή στη Χιονάτη και τους Επτά Νάνους (1937), που γιορτάζουν τα 70 χρόνια τους σε αποκατεστημένη κόπια. Και θα σε δω κάπου εκεί. Κι εδώ βέβαια, ε;