Σιδηρά κυρία της γαλλικής ηθοποιίας, θρυλική σεναρίστας της παρέας των Les bronzés (1978), cult δημιουργός του Για Όλα Φταίει το Γκαζόν (1995), φιγούρα κλειδί στην εδραίωση της καλόκαρδης γαλλικής μπαλαφάρας με ευαισθησίες, η Josiane Balasko, χωρίς να χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις, είχε έρθει την προηγούμενη βδομάδα στην Αθήνα, για να παρουσιάσει τη νέα της δουλειά, το υποψήφιo για το βραβείο της επιτροπής του Sundance, Cliente (2008), που χαϊδεύει τη σύγκρουση της οικειότητας και της μοναξιάς πριν και πάνω στη μέση ηλικία, μέσα από τρία πορτρέτα εγκλωβισμένα στη δραμεντί τους. Την καθίσαμε στο μπαλκόνι του St. George να μας πει για το πώς η ομορφιά μπορεί να σταθεί εμπόδιο στην ευτυχία, αλλά και για το πώς το γαλλικό ταμπεραμέντο δεν πρόκειται ν’ αφήσει την αμερικανοποίηση να αλλοιώσει την ταυτότητα του γαλλικού κινηματογράφου, έστω κι αν ο τελευταίος περνάει δύσκολα τελευταία. Το Cliente (2008) βγαίνει αύριο στις αίθουσες.

Δυο μέρες μετά το Πάσχα των Καθολικών, το trailer του Αντίχριστου (2009) του Lars Von Trier κυκλοφόρησε σήμερα στο Vimeo, πακεταρισμένο έξυπνα για ενσωμάτωση τόσο στην επίσημη σελίδα αλλά και στη δικιά σου, όπως είχε προειδοποιήσει από χτες η Seven Films που διανέμει το φιλμ στην Ελλάδα.

Σα να παρουσιάζει ακόμα ένα DVD mockbuster της Asylum, για να συμπέσει αυτή τη φορά με το Cabin in the Woods (2010) του Joss Whedon, το trailer μοιάζει, περισσότερο απ' οτιδήποτε άλλο, να συνεχίζει τη τελευταία δουλειά παύλα πείραμα στην αυτόματη σκηνοθεσία του Trier, πηγαίνοντας από κωμωδία σε j-horror, και μάλλον καθυστερημένα, εφόσον οι Αμερικάνοι έχουν ήδη καταθέσει προ πολλού τη σχετική πατέντα, αυτόματης αναπαραγωγής ασιατικής τρομάρας. Εδώ βέβαια η σύλληψη είναι πρωτότυπη, και σύμφωνα με τους ισχυρισμούς τόσο πρωτότυπη που ξαναγράφτηκε για πρωτοτυπία, όταν ο παραγωγός Peter Aalbæk Jensen αποκάλυψε αρκετά στοιχεία της πλοκής. Και μάλλον ξαναματαγράφτηκε για ακόμα περισσότερη πρωτοτυπία, εφόσον το όνομα του Anders Thomas Jensen που παραμένει ακόμα στα credits του λήμματος στη Wikipedia (στο οποίο παραπέμπει η επίσημη σελίδα), εξαφανίστηκε τελευταία από τα credits της Zentropa (που είναι η επίσημη εταιρεία του σκηνοθέτη).

Με κίνδυνο να ξαναματαξαναγραφεί το σενάριο, αντιγράφω σε παγκόσμια αποκλειστικότητα για ελληνική σελίδα με ενσωματωμένα δανικά κείμενα, την (πιο πρόσφατη) σύνοψη: Et par i dyb sorg tager til ”Eden”, deres hytte i skoven, for at komme videre i livet og redde deres forhold. Men de mister kontrollen, da naturen griber ind. Και όπως έχει ήδη αποκαλύψει η Charlotte Gainsbourg, στα γυρίσματα βαρέθηκε να κυκλοφορεί γυμνή, και το κυκλοφορεί είναι τρόπος του λέγειν εφόσον ήταν ξάπλα με ανοιχτά τα πόδια. Και όπως είχε αποκαλύψει νωρίτερα ένας "ανώνυμος Δανός", μάλλον στο πληρέστερο δελτίο τύπου που έχει δημοσιεύσει ποτέ ως αναφορά το AICN, και το αίμα ρέει εξίσου άφθονο (με το σπέρμα), σε κάτι ανάμεσα σε Hostel (2005) και Δασκάλα του Πιάνου (2001). Πράγμα που δεν ακούγεται τελικά και τόσο άσχημο, για μια παραγωγή που κόστισε τουλάχιστο $10M και φιλοδοξεί κυρίως να βγάλει λεφτά, οπότε ίσως θα 'ταν καλύτερα να μείνεις στην τελευταία σκηνή του προπομπού, και να αγνοήσεις το υπόλοιπο περίεργο κράμα καπνού που κάνει τις παραγωγές της Amicus να μοιάζουν ντοκιμαντέρ για γαλανούς ουρανούς, καθαρής ψηφιακούρας που κάνει το Scar (2007) να μοιάζει 3-D υπερπαραγωγή τιτανικού σκηνοθέτη, και πλάνων από γερανό ανθρώπου που φοβάται τα ύψη.

Παλιότερα την αναγνώριζαν στο δρόμο και δε θυμούνταν πως τη λένε, τώρα μόλις τη δουν σαλτάνε και τσιρίζουν τ’ όνομά της, πράγμα λογικό αφού η Zoé Félix βρέθηκε απ’ τα τηλεοπτικά στα σαλόνια τα κινηματογραφικά, δευτεραγωνιστώντας στο Bienvenue chez les Ch'tis (2008), την ταινία – κοινωνικό φαινόμενο που έσπασε ταβάνια πέρσι στη Γαλλία, ξεπερνώντας τα 20 εκατομμύρια εισιτήρια και καπαρώνοντας τον τίτλο της μεγαλύτερης κινηματογραφικής επιτυχίας όλων των εποχών στη χώρα της. Αποτέλεσμα, να έχει βαρεθεί να δέχεται τη μία πίσω από την άλλη, προτάσεις για κωμικούς ρόλους. Και παρ’ ότι χαίρεται που έλαβε μέρος σε κάτι που έγινε τόσο τεράστιο, έχει τσαντιστεί να βλέπει λογιστές να αποφασίζουν ποιες ταινίες θα γίνουν και ποιες όχι και να στριμώχνουν τους ηθοποιούς σε καλούπια. Πάντως, ενώ η ταινία της, ξαναβαφτίζεται αμερικάνικη απ’ τον Will Smith στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, η ίδια τραβάει κουπί για να φτάσει στην άλλη όχθη του ντόπιου της κινηματογράφου, προσπαθώντας κι ελπίζοντας να καταφέρει να πείσει κανέναν να την εμπιστευθεί να στήσει κάποια projects πιο προσωπικά κι ιδιαίτερα απ’ αυτά που τους ταΐζει η γαλλική παραγωγή και να δείξει κι αυτή ότι θέλει και μπορεί να γίνει ποιοτική. Το Bienvenue chez les Ch'tis (2008) βγαίνει στις αίθουσες επίσημα την Κυριακή του Πάσχα, αλλά παίζει κάποιοι να το παίζουν κι απ' την Πέμπτη.

Εκτός απ’ όλα αυτά που μπορούσαν να πάνε στραβά (δε φτάναν τα μικρόφωνα, οι παρουσιαστές παίζαν συγκρουόμενα στη σκηνή), πήγαν στραβά ακόμα κι αυτά που δεν μπορούσαν (ο προβολατζής βαριόταν να κάνει δεύτερο έλεγχο στις πρόβες, οπότε δεν έβρισκε πώς να παίξει τα βιντεάκια στην τελετή, ενώ μέσα στην ζάλη των διοργανωτών, δεν θυμήθηκε κανείς να φέρει την κριτική επιτροπή --που βαριόταν που ζούσε σ’ όλη τη διάρκεια του φεστιβάλ, έτσι κι αλλιώς-- οπότε δεν βρισκόταν κανείς να ανακοινώσει τον νικητή του βραβείου της) στη χθεσινοβραδινή τελετή λήξης του 10ου Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου της Ελλάδας, που παρ’ ότι προοριζόταν να γιορτάσει επετειακά το κλείσιμο της διοργάνωσης, κατέληξε να θυμίζει γιορτή νηπιαγωγείου. Αλλά, απ’ τη θετική, προέκυψε απροσδόκητα αντισυμβατική, έστω κι αν τα γέλια των θεατών ήταν εις βάρος της, με τη διασκεδαστική αποσύνθεση της και τις τσαχπίνικες προσπάθειες των παρουσιαστών να καλύψουν την αμηχανία της. Ε και τουλάχιστον τουλάχιστον προβλήθηκε κανονικά η ταινία μετά (που θα μπορούσε να 'χει χαθεί κι αυτή, όπως θα θυμάσαι από έναρξη Νυχτών Πρεμιέρας, ας πούμε).

Σπάνια οι τελετές αυτές κρατιούνται ως οι πιο αξιομνημόνευτες σκηνές οποιουδήποτε φεστιβάλ, γιατί όλο και κάποια ταινία βρίσκεται να ‘χεις πετύχει που να θυμάσαι περισσότερο, αλλά με τέτοιο screwball μεγαλείο, ακόμα και Louis de Funès να σου είχαν αναστήσει να κάνει καινούρια δουλειά, πολλές ελπίδες δε θα ’χε. Οπότε πόσες να ’χε ένα πρόγραμμα που φαινόταν απ’ την αρχή στοχευμένα εμπορικό και φιλικό στο κοινό, για να το προσελκύσει να γεμίσει τις αίθουσές του περισσότερο απ’ όλα τα προηγούμενα, λόγω της εν λόγω επετειακής προδιάθεσης. Στην ουσία πάντως, δεν ξέρω κατά πόσο έχει νόημα να μην θεωρεί κανείς ψευδαίσθηση την αντίληψη ότι η συλλογή ταινιών του συγκεκριμένου φεστιβάλ μπορεί να θεωρηθεί ολοκληρωμένη εικόνα της σύγχρονης γαλλικής κινηματογραφικής πραγματικότητας, αντί για εκδοχή της εικόνας όπως θα ήθελε να την προωθήσει ένας οργανισμός φτιαγμένος για την προώθηση της γαλλικότητας.

Αν πιστέψεις το φετινό πρόγραμμα πάντως, η μαζικοποίηση που λέγαμε πέρσι, έχει φτάσει τους Γάλλους στην παράκρουση του να φτιάχνουν ταινίες βασισμένοι μονάχα σε διευθυντές φωτογραφίας με ειδίκευση στην ασφάλεια του ιλουστρασιόν και άντε και κανέναν ηθοποιό με γωνίες, ή καμιά ηθοποιό με καμπύλες. Βέβαια, μέσα στο συρφετό της ξεζουμισμένης κακοκοπιάς του Espion(s), τον Ολγα-Μαλεϊσμό της καινούριας Balasko και τη δηθενιά του Séraphine που σε κάνει να επανεκτιμάς το El Greco (2007), πετάγεται κι ένα Mesrine να σου δώσει ανάσα, ή ένα Home να σου δώσει ελπίδα, αλλά νομίζω πιο χαρακτηριστικά θα σου τη ζωγραφίσουν τη γενικότερη εικόνα οι διάφοροι καλεσμένοι του φεστιβάλ, στις συνεντεύξεις που έχεις να λαμβάνεις προσεχώς απο ’δω, με αρκετές απ’ αυτές που δεν έχουν διανομή, να τις ετοιμάζω για τη Βδομάδα των Παθών, που θα υπάρχει και μια σχετική ραστώνη για να’ρθει κι η ανάταση. Άλλωστε, οι προβολές στη Θεσσαλονίκη, συνεχίζονται μέχρι τις 15 του μήνα. Τον Antoine de Caune, πάντως, που πήρε το βραβείο κοινού για το Coluche, l' histoire d' un mec, φρέσκαρέ τον αν δεν τον πρόλαβες και την Ursula Meier, που πήρε (περιπετειωδώς) το Βραβείο της Πόλης των Αθηνών (απ' την επιτροπή του Φεστιβάλ), θα την δεις συντόμως και θα βγει και στις αίθουσες κάποια στιγμή.

Ντοκουμέντα και μαρτυρίες για το νησί που λειτούργησε ως στρατόπεδο συγκέντρωσης κι αναμόρφωσης αντιφρονούντων, κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου.«Δεν ξέρεις την Ιστορία της Ελλάδας, αν δεν ξέρεις την ιστορία της Μακρόνησου», είχε πει κάποτε ένας φίλος του, στο Ηλία Γιαννακάκη, ο οποίος με τη Εύη Καραμπάτσου αφιέρωσε περίπου μια δεκαετία εντατικής έρευνας ντοκουμέντων, στοιχείων και μαρτυριών, στο στήσιμο ενός ντοκιμαντέρ για ένα θέμα που χωρίς καλά-καλά να έχει μπει στην διδακτέα ύλη του σύγχρονου Έλληνα, αντιμετωπίζεται απ’ την κοινωνία του σαν ένα βάρος που έχει βαρεθεί να του θυμίζουν ότι πρέπει να σηκώνει. Ένα θέμα ταμπού, όπως το λένε οι σκηνοθέτες, που αποφεύγεται χωρίς να έχει σαφώς διατυπωθεί.

Άκρως διδακτικό για εμάς τους νεότερους και με σεβασμό και για τις δυο πλευρές των παλαιότερων, το ντοκιμαντέρ των Γιαννακάκη-Καραμπάτσου, εύστοχο, ισορροπημένο και συγκρατημένο, μολονότι δεν προσθέτει κάτι καινούριο στην τεχνική της αφήγησης, ξεκοκαλίζει το θέμα του με ανθρωποκεντρική ευαισθησία κι ευαίσθητη ανθρωπιά, αφήνοντάς σου χαρακιές όταν χρειάζεται με την εξιστόρηση εξοργιστικών, σοκαριστικών ντοκουμέντων κι αναπτερώνει την πίστη σου στον άνθρωπο με το μεγαλείο της ψυχής και τη γλυκύτητα των αναπολήσεων των ανθρώπων που πέρασαν κι επέζησαν απ’ το κολαστήριο. Αντίθετα απ’ ό,τι θα περίμενες, απ’ τις 180 ώρες υλικού που συγκέντρωσαν οι δύο σκηνοθέτες, επιλέγουν να σου δείξουν όχι τις μαρτυρίες των επιφανέστερων των κρατουμένων (Κύρκος, Κούνδουρος κλπ), αλλά ανθρώπους που κερδίζουν την προσοχή σου με τη χαρακτηριστικότητα και την αντιπροσωπευτικότητα των ιστοριών τους, είτε ανήκουν στην πλευρά των θυμάτων, είτε, για πρώτη φορά, σ’ αυτή των θυτών. Άνθρωποι που με τα λόγια τους φωτίζουν το στοιχειωτικό πορτρέτο μιας εποχής, ζωγραφισμένης εδώ με αποστασιοποιημένη ψυχραιμία και καθαρότητα βλέμματος, η οποία, εκτός του ότι σου προσφέρει μια άκρως συλλεκτική επιλογή ντοκουμέντων, αφήνει το ρόλο του πρωταγωνιστή σ’ αυτό που τη δικαιούται: την ίδια την Ιστορία.

Αν κάτι σιχαίνεται παραπάνω από τις προφητείες ο πρώην οικοδεσπότης του Politically Incorrect, είναι τις αυτοεκπληρούμενες.Με έμφαση στο γέλιο και στον εαυτό του όπως θα περίμενες, ο Bill Maher περιδιαβαίνει τον πλανήτη επιχειρώντας να φέρει θρησκευόμενους κάθε είδους αντιμέτωπους με τη παράνοιά τους, πράγμα όχι ιδιαίτερα δύσκολο εξ' ορισμού, και ακόμα πιο απλουστευμένο από την επιλογή κυρίως ανθρώπων που είτε την αγνοούν πλήρως (ως καλοί παρανοϊκοί) είτε την έχουν αποδεχτεί στον ίδιο βαθμό (ως means to an end). Ακόμα κι έτσι, ο αστείος ρεπόρτερ δε μπήκε στο κόπο να πακετάρει για το ταξίδι τίποτα παραπάνω από τη πρακτική (i.e. όχι θεωρητική) σχέση του με Καθολικισμό (από τον πατέρα του) και Ιουδαϊσμό (από τη μάνα) συν τα χρόνια εμπειρίας στη γελοιοποίησή τους με σκετσάκια μπροστά σε φιλικό κοινό, οπότε τα βρίσκει σκούρα μπροστά σε σχεδόν οποιαδήποτε παράλογη λογική. Κατά πάσα πιθανότητα μετά από επιμονή του σκηνοθέτη, που μάλλον έδωσε ως αντιστάθμισμα το δικαίωμα στη παραγωγή (διάβαζε.. τον Maher) να καρναβαλίσει (με κείμενα και ζωγραφιές) κάποιες άλλες, αυτές οι σκηνές αδιάκοπου από αντίλογο παραλογισμού παρέμειναν στη ταινία και είναι και οι πιο συναρπαστικές της, πραγματικά ντοκιμενταρίστικη ματιά σε χαλασμένο εγκέφαλο. Ο Larry Charles, που για κάποιο λόγο πήρε στη Universal μέχρι τη προηγούμενη βδομάδα και το τρέιλέρ του για να αποκαλύψει ότι σκηνοθετεί και τον Brüno (2009) που διαγράφεται πιο άπαιχτος ever, καταφέρνει έτσι εδώ κάτι ελαφρά παραπάνω από μισό Borat (2006): και έκθεση των προκαταλήψεων από τη μια μεριά και μια κάποια της ηλιθιότητας του ήρωά του από την άλλη.

Πολυκαταστήματα. Σα να ερωτεύεσαι, μόνο καλύτερα.Ατελείωτες, υπερφιλόδοξες, κακομονταρισμένες, τσιγγούνικες, εκτός τόπου και χρόνου, ξοδεύοντας τη περισσότερη ώρα τους προσκυνώντας τις ετικέτες που υποτίθεται αποτάσσονται και με ανάλογη (εκτός κόσμου, κτλ.) ένδυση - κέρασμα της Patricia Field (Sex and the City (2008), The Devil Wears Prada (2006)) και των μαυροδιαφημιστών, οι Εξομολογήσεις μιας Ψωνισμένης (2009) όπως θα ήταν ο καταλληλότερος ελληνικός τίτλος τους είναι παρολαυτά και ότι καλύτερο θα μπορούσες να περιμένεις σε ταινία για τις υπόλοιπες (ψωνισμένες). Χρησιμοποιώντας κατά πάσα πιθανότητα όλες τις καλές στιγμές μιας ατελείωτης σειράς βρετανικών γυναικοβιβλίων, ο σκηνοθέτης του Γάμου του Καλύτερού μου Φίλου (1997) κάνει πάρτι με την πρωταγωνίστριά του να αντέχει λατρευτά χαμογελαστά ότι της πετάει (ακόμα και πόρτα στα μούτρα) και χαρακτήρες που να έχουν ιστορία πάνω από μια λέξη (ακόμα και ο δανειοεισπράκτορας διαθέτει χιούμορ), σερβίρει στο κοινό του βγαζομάτικο (κυριολεκτικά) screwball σα να ήταν σουλατσάρισμα της Carrie Bradshaw με designer πλατφορμάρες, και επαναλαμβάνει ξανά και ξανά (και ξανά) το μάντρα της απεξάρτησης σε όσες ευκαιρίες του δίνει η παραγωγή. Μπορεί στο τέλος να έχεις γεράσει περισσότερο κι απ' όσο φαίνεται να έπαθε η Isla Fisher στη διάρκεια των γυρισμάτων (ή της απολύσαν τον μακιγιέρ για οικονομία) και η γκόμενά σου να μην έχει καταλάβει τίποτα (και ούτε πρόκειται ποτέ φυσικά) αλλά δε θα χρειαστεί να κρύβεσαι στην έξοδο μη σε δει κάνας γνωστός, τόσο όσο συνήθως.