Munich - Review

Munich – Μόναχο
(4/5)

Σκηνοθεσία: Steven Spielberg
Σενάριο: Tony Kushner (από το βιβλίο του George Jonas, και βασισμένο σε πρώτο draft του Eric Roth)
Παίζουν: Eric Bana, Daniel Craig, Ciaran Hinds, Mathieu Kassovitz, Hans Zischler

Δείτε το trailer

Ότι θα έβλεπα τη μέρα που ο Spielberg θα κατηγορούταν για αντισημιτισμό, είναι κάτι που δεν το περίμενα. Όμως υποθέτω πως την ίδια και περισσότερο έκπληξη ένιωσε η εβραϊκή κοινότητα, όταν είδε το πιο επιφανές κι αγαπημένο της παιδί, να την κατηγορεί για την στάση που κράτησε απέναντι στον πιο μισητό εχθρό της.

Στο Munich, ο Spielberg γυρνά τον κινηματογραφικό χρόνο τρεις δεκαετίες πίσω, στο τρομοκρατικό χτύπημα του Μαύρου Σεπτέμβρη το ’72, και την αλυσίδα γεγονότων που πυροδότησε. Στους Ολυμπιακούς αγώνες του Μονάχου, μια ομάδα Παλαιστίνιων τρομοκρατών της οργάνωσης Μαύρος Σεπτέμβρης, απήγαγε και στη συνέχεια δολοφόνησε έντεκα Ισραηλινούς αθλητές, προπονητές και ακολούθους, και ως αντίποινα, η Ισραηλινή κυβέρνηση έστειλε μια ομάδα πρακτόρων της Μοσάντ να βρουν και να εκτελέσουν τους σχεδιαστές του χτυπήματος. Το Munich, είναι η ιστορία της ομάδας αυτής.

Η αλήθεια είναι πως, ο Spielberg δεν παίρνει θέση κατά των Ισραηλινών. Απλά, αυτή τη φορά, δεν παίρνει θέση υπέρ τους. Παραμένοντας πολιτικά ουδέτερος (που είναι το νέο hot thing στο Hollywood –βλ. Interpreter και Constant Gardener), ο Spielberg κρατά μια οπτική καθαρή και ασυμβίβαστη, που είναι πολύ προτιμότερη από τον ενδεχόμενο διδακτισμό μιας καθαρά πολιτικής ταινίας, και θέτει μερικά προφανή όσο και θαρραλέα ερωτήματα.

Το ότι κανένα καλό δε μπορεί να προκύψει από την «οφθαλμόν αντί οφθαλμού» αντιμετώπιση της τρομοκρατίας –ή εν γένει οποιασδήποτε μορφής βίας- είναι ένα συμπέρασμα τόσο παλιό όσο και η Καινή Διαθήκη. Όμως είναι καλό ταινίες σαν το Μόναχο, να μας θυμίζουν –και να θυμίζουν κυρίως στους Αμερικανούς- ότι αυτό το τόσο προφανές συμπέρασμα, αγνοείται τόσο σήμερα όσο και στην εποχή της Καινής Διαθήκης, και όσο στην δεκαετία του ’70.

Οι παραλληλισμοί και οι ομοιότητες της καταδικαστέας αντεπίθεσης της Μοσάντ τότε, με τον συνεχιζόμενο σήμερα «Πόλεμο ενάντια στον Τρόμο» που προκάλεσε το χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου, γίνονται ακόμη πιο ενδιαφέροντες, όταν συνοδεύονται απ’ αυτούς της επιβεβλημένης άγνοιας. Ο Clooney με το Good Night and Good Luck έκανε ένα βήμα φέτος στην κατεύθυνση του σχολιασμού των σύγχρονων media και του τρόπου που συσκοτίζουν την πραγματικότητα αντί να προσπαθούν να την αποκαλύψουν στους θεατές τους, όμως ο Spielberg κάνει την σύγκριση ακόμη πιο εφιαλτική χωρίς καν να την προσπαθεί.

Οι εκτελεστές του δουν υπό άνωθεν εντολές και υπηρετούν υψηλά ιδανικά, που δεν δέχονται αμφισβήτηση, απλά και μόνο γιατί δεν είναι κανείς εκεί να τα αμφισβητήσει. Ένας ανώνυμος ανώτερος αξιωματούχος τους δίνει μια λίστα ενόχων, και χρησιμοποιώντας τη φρίκη που υποτίθεται ότι οι άνθρωποι αυτοί προκάλεσαν, ποτίζει τους στρατιώτες του με οργή και μίσος και τους στέλνει σε φονικές περιοδείες. Οι στρατιώτες εκτελούν τυφλά, χωρίς να έχουν την ευχέρεια να διασταυρώσουν πληροφορίες.

Αυτό όμως δε σημαίνει ότι η αμφιβολία δεν διαβρώνει τον προγραμματισμό τους, ότι ο φόβος δεν ελλοχεύει πίσω από κάθε τους απόφαση, και ότι η παράνοια δεν εισβάλει σιγά-σιγά στο αυστηρό, κλειστοφοβικό σύμπαν τους, υπονομεύοντας την εμπιστοσύνη στις πράξεις και τα πιστεύω τους.

Το μοτίβο της κατάρας του διαταραγμένου νου που πέφτει σε κάθε απρόθυμο εκτελεστή, εναλλάσσεται με εκείνο της πολιτικής αλληγορίας, κάνοντας το Μόναχο την πιο ώριμη, σκοτεινή και αν μη τι άλλο διαφορετική δουλειά του Spielberg, που καταφέρνει να ευχαριστήσει και το thrill junky, και τον σκεπτόμενο θεατή που ζητά κάτι παραπάνω από το κατασκοπικό του θρίλερ. Βέβαια η τρεις-ώρες-παρά-τέταρτο διάρκεια της ταινίας απαιτεί υπομονετικά βλέμματα απέναντί της, και η –δεδομένη- αναποφασιστικότητα του Spielberg στο φινάλε, αφήνει μια στυφή γεύση όταν τελικά κατευθύνεσαι προς την έξοδο, όμως σε γενικές γραμμές το Μόναχο καταφέρνει να κρατήσει τις ισορροπίες ανάμεσα στο showmanship του Spielberg και την ανάγκη του να γυρίσει μια ταινία που να ταιριάζει περισσότερο στα γκρίζα πια γένια του.

Αλλά το σημαντικότερο που πρέπει να κρατήσει κανείς απ’ αυτήν την ταινία, είναι πως αφορά πολύ λιγότερο το Ισραήλ των ‘70s, απ’ ότι την Αμερική –και τον κόσμο- των ‘00s. Και μάλλον αυτό είναι που δεν κατάλαβαν οι πολέμιοι του Spielberg. Ή μήπως το κατάλαβαν;

5 Responses so far.

  1. e-Lawyer said

    Έλα μωρε λες και δεν τον ξέρουμε που το παίζει μία "ιστορικό έπος" σταυροβελονιά με "εμπορική ταινία για παιδάκια". Από το 1993 αυτή η ιστορία: "Λίστα του Σίντλερ"-"Τζουράσικ Παρκ", "Αμιστάντ"-"Στρατιώτης Ράιαν" κλπ κλπ. Κολοκύθια τούμπανα, το μόνο που κάνει είναι γραφικές αναπαραστάσεις εποχής, χωρίς καν να φτάνει τον λαϊκισμό του Όλιβερ Στόουν. Βαρύγδουπα θέματα που διαχειρίζεται σε πρώτο επίπεδο κι αυτό λόγω καλού διευθυντή φωτογραφίας και λοιπού καστ πίσω από τις κάμερες. Αυτή ειδικά η ταινία του ήταν το απόλυτο τίποτα. Κρίμα και τον είχα συμπαθήσει κάπως με το Artificial Intelligence και το Minority Report. Επίσης: αλήθεια, ποιος ελληνικός σταθμός έπαιζε Μελίνα το 1970, πλησίστιας της Χούντας και δεν το ξέραμε;

  2. verbal said

    Δεν έχεις δίκιο, στη σκηνή που χύνει... καταράχτη ιδρώτα πάνω στη γυναίκα του, με παράλληλο jump cut στο ματοκυλισμα των Ισραηλινών στα ελικόπτερα, τον έφτασε και τον ξεπέρασε τον Stone.

    Άσχετο, αλλά τα word verification στα comments δεν έχουν παραδυσκολέψει; Αυτό δεν είναι ρατσισμός και κοινωνικός αποκλεισμός των δυσλεκτικών;

  3. e-Lawyer said

    μη μου βάζεις δύσκολα, ένας απλός δικηγοράκος είμαι (κρίση κατωτερότητας ενόψει της τεχνογνωσικής υπεροχής).

  4. stella said

    α, δεν πρόκειται για τεστ αχρωματοψίας;

  5. cheaplog said

    e-Δικηγόρε μη κάνεις το συνήγορο του διαβόλου.

    Ο Spielberg έχει τέτοιο respect στο Hollywod και, κυρίως, ανάμεσα στους ομοίους του (βλ. σκηνοθέτες) σ' όλο το κόσμο, που ούτε είχε ούτε πρόκειται να ξανάχει κανείς. Τον έχουν φλομώσει στα lifetime achievement βραβεία οι σκηνοθετικές συντεχνίες από την Ακτή του Ελεφαντοστού μέχρι την Ιαπωνία (για να μη πιάσω την Αμερικάνικη 'Ηπειρο) και "ανακάλυψε" το blockbuster εδώ και 30 χρόνια. Και συνεχίζει να κάνει καναδυο καλές (τουλάχιστο)ταινίες το χρόνο, ενώ περνάει από τα σετ (για παραγωγή, συμβουλές και να γυρίσει και καμια σκηνούλα uncredited) πεντέξι άλλων.

Copyright © 2012 Movies for the Masses, Challenging common sense since 2004. Your ticket is
Contact us at moviesforthemasses@gmail.com. Subscribe by RSS or E-mail.