Σε δικτυακή αποκλειστικότητα το Variety ανακοίνωσε τα κορυφαία γεγονότα της χρονιάς για το Αμερικάνικο Κινηματογραφικό Ινστιτούτο. Και μπορεί οι αμερικάνοι ινστιτούτοι να 'χουν πάρει φόρα από τότε που άρχισαν τις περίφημες κακόχρονες εκατόχρονες λίστες τους, με σκοπό να αριθμήσουν τιμητικά οποιονδήποτε είχε περιφερειακή σχέση με εικόνες που προβάλλονται πολύ γρήγορα η μια μετά την άλλη. Αλλά τουλάχιστο έχουν ένα βάρος περισσότερο από όσους εξασκούνται στην απαρίθμηση κάθε τέλος χρονιάς, για να σου δώσουν διαφορετική όποτε τους ρωτήσεις (αυτόν τον cheaplog που γράφει στο Movies for the Masses εννοώ). Και από χρυσοσφαιρικές βραβεύσεις ολιγάριθμων ομάδων διαβόητα τόσο ανεπηρρέαστων όσο κάτι αθάνατες ολυμπιακές επιτροπές.

Φέτος λοιπόν οι συγκεκριμένοι ινστιτούτοι είναι οι αξιολογότεροι γιατί επιβεβαίωσαν τη πρόβλεψή μου, από το πρώτο τους τρέιλερ ακόμα, ότι οι δίδυμες ταινίες του Clint Eastwood, Οι Σημαίες των Προγόνων μας και τα Γράμματα από την Ιβοζίμα, είναι "από τις μεγαλύτερες κινηματογραφικές εμπειρίες του νέου αιώνα", ανακυρήσσοντας παράλληλα τον γερο-καβαλάρη "εθνικό θησαυρό". Τα Γράμματα ήταν και στις κορυφαίες ταινίες της χρονιάς για το AFI, σε ένα κατάλογο που ανακοινώθηκε πριν δυο βδομάδες και είχε μέσα ακόμα Babel, Borat, The Devil Wears Prada, Dreamgirls, Half Nelson, Happy Feet, Inside Man, Little Miss Sunshine και United 93.

Στα καθαρά κινηματογραφικά, οι του AFI μνημόνευσαν και το θάνατο του Robert Altman, και στα περίπου τον "λόγο των ντοκιμαντέρ προς το κόσμο" με κύριους εκφραστές τα πανεξαιρετικά και καταβραβευμένα An Inconvenient Truth και Iraq in Fragments, το ντοκιμαντέρ του Spike Lee στο HBO για τον Κατρίνα στη Νέα Ορλεάνη When the Levees Broke, και τα Baghdad ER (παραγωγής του ίδιου καναλιού) και Combat Hospital (του CNN). Κοσμογυριστικά ήταν ακόμα και η "γιουτιουμπίαση της οθόνης", η "μετακόμιση των τηλεοπτικών ειδήσεων στο δίκτυο", και ο (όχι και τόσο) ξαφνικός θάνατος του VHS, στα τριάντα του, από μοναξιά. Τέλος, άσχετα για τους μη ενδιαφερόμενους και εντελώς εμπρεπώς στον πάτο της λίστας, αναφέρονται τα σχετικά με το πόσο ντροπή έχουν τα αμερικάνικα κανάλια και πόσο χρειάζονται αντίστοιχους κανόνες.

Ποιος είναι ο Leslie Vernon, τι μάσκα φοράει και σε τι μας ενδιαφέρει η άνοδος του; Αν έπρεπε να μαντέψω από τον τίτλο και μόνο θα έλεγα ότι το φιλμ είναι biopic ενός πολιτικού ή κάποιου τηλεοπτικού celebrity, με θέμα το πώς έφτασε ψηλά ("The Rise") και το πώς με κάποιο σκάνδαλο ξανάπεσε στα χαμηλά. Ή, ακόμα καλύτερα, η βιογραφία ενός ηθοποιού που υποδύθηκε τον Zorrο.

Όπως αποδεικνύεται θα έκανα λάθος. Πρόκειται για μια σλασεριά με υποσχέσεις πρωτοτυπίας που της ταιριάζουν επίθετα τύπου "spectacular", "brilliant", "masterpiece", και παρόμοια που θα ξεθαφτούν και την επόμενη εβδομάδα για κάποιο φιλμ που υπόσχεται ένα σύντομο καρέ από τα μπούτια της Sarah Michelle Gellar. Εδώ πάντως έχουμε ψευτοντοκιμαντέρ τρόμου: Ένας φιλόδοξος υποψήφιος ψυχοπαθής δολοφόνος (το υποψήφιος αναφέρεται φυσικά στο δολοφόνος, όχι στο ψυχοπαθής), επιτρέπει σε ένα τηλεοπτικό πλήρωμα να τον ακολουθήσει καθώς ετοιμάζεται να σπείρει τον τρόμο σε μια νωχελική αμερικάνικη πόλη. Έτσι, εκτός από τα νεαρά κορίτσια που πέφτουν θύματα στο δρεπάνι του Leslie Vernon, θα έχουμε τη δυνατότητα να παρακολουθήσουμε και την προσωπική ζωή του, την στρατηγική του ("I have no idea, how much cardio I have to do"), την αρχιτεκτονική του άντρου του και, ποιος ξέρει, ποια είναι η σωστή αναλογία σε υδατάνθρακες και πρωτείνες που πρέπει να προτιμάς αν σκοπεύεις να σφάζεις κόσμο για μια ολόκληρη ημέρα. Το όλο εγχείρημα, που μοιάζει σαν αποκριάτικο σκετς, βγάζει λίγη προχειρότητα. Οι ψευτοσυνεντεύξεις και οι διάλογοι που έχουν σκοπό να χλευάσουν το Horror είδος στην γενικότητά του (όπως για παράδειγμα τις αιώνιες καταδιώξεις κοριτσιών από αργοκίνητους φονιάδες) θα καταφέρουν να είναι κάτι παραπάνω από εξυπνακίστικες; Η handheld κάμερα είναι καλή ιδέα, δίνοντας στις σκηνές την υφή ενός ερασιτεχνικού 8mm φιλμ αλλά από τη στιγμή που οι σκηνές των φόνων είναι γυρισμένες με γυαλιστερή φωτογραφία και κάθε άλλη φροντίδα, μήπως χάνει το νόημα; Θα δώσουμε σίγουρα μια ευκαιρία στο φιλμ, αφού μοιάζει πολύ πιο ενδιαφέρον από μια παρωδία τύπου Scary Movie (2000) αλλά είναι στα αλήθεια τόσο πρωτότυπο ή απλά κανείς από τους φαν δεν έχει δει το Man Bites Dog (1992);

Ένας άντρας καταφθάνει σε μια πόλη όπου όλα φαίνονται να λειτουργούν τέλεια. Τα λεφτά εκεί δεν είναι δυσεύρετα, ούτε οι γυναίκες, ούτε οι δουλειές και ο θάνατος είναι κάτι σχεδόν ξεχασμένο.
Ο Jens Lien μαζεύει κομμάτια από τη σύγχρονη ζωή στις ψυχρές χώρες της Ευρώπης και φτιάχνει ένα παζλ για την αποξένωση, τη ρουτίνα, τη μηχανική ζωή. Σ’ εκείνη την πόλη όπου όλα πάνε ρολόι, δυστυχώς κάτι λείπει. Λείπει η ανθρωπιά και η αγάπη, το πάθος και ο πόνος, η καταστροφή και η ένταση. Όλα είναι μουντά, άχρωμα, άοσμα, πανομοιότυπα και βαρετά. Και ξενίζουν τον πρωταγωνιστή όσο και οι άνθρωποι με τις γκρίζες στολές που κυκλοφορούν και φροντίζουν να επαναφέρουν την τάξη. Γι' αυτό προσπαθεί να ανακαλύψει την πραγματική ζωή πίσω από μια χαραμάδα.

Η ταινία έκανε εντύπωση σε πλείστα φεστιβάλ, όπως στην εβδομάδα κριτικών των Κανών (βραβείο ACID) και στις Νύχτες Πρεμιέρας (βραβείο σκηνοθεσίας), για τη σαρκαστική ματιά της, τις καθαρές γεωμετρικές εικόνες της και φυσικά τους πρωταγωνιστές της. Ο Trond Fausa Aurvåg δίνει μια πολύ καλή ερμηνεία, βρίσκοντας το ύφος του ανθρώπου που δεν επαναπαύεται και ψάχνει αδιάκοπα κάτι αληθινό στο απόκοσμο περιβάλλον του. Είτε το βρίσκει είτε όχι, τουλάχιστον δίνει την ευκαιρία σε όλους να αναρωτηθούν αν η τακτοποιημένη ζωή τους αξίζει τον κόπο. Το προσεγμένο soundtrack και οι κατά στιγμές εφιαλτικές εικόνες, φωτογραφημένες όμως με ειρωνική αποστασιοποίηση, χαρίζουν ακόμη περισσότερη δύναμη στο σύνολο.

Η Anna Holtz, γραμματέας του Μπετόβεν κατά τη διάρκεια της σύνθεσης της 9ης του, λειτουργεί ως μυθοπλαστικός αφηγηματικός μηχανισμός μέσω του οποίου μπαίνουμε στον τελευταίο χρόνο της ζωής του μεγάλου δημιουργού, που ήδη τότε είχε χάσει το μεγαλύτερο μέρος της ακοής του.
Και είχε ζήσει και το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, οπότε η ταινία λειτουργεί και ως memoire των τελευταίων ημερών του, προσφέροντας μερικές ματιές στην γενικότερη κοσμοθεωρία του, όπως είχε αποκρυσταλλωθεί μέχρι τότε. Η απομυθοποίηση του μεγάλου τέρατος της κλασσικής μουσικής, μέσω της απεικόνισης των αλλόκοτων συνηθειών και του αποξενωτικού του τρόπου ζωής, περπατά χέρι-χέρι με την αγιοποίησή του μέσω διασκεδαστικών τσιτάτων, σε ένα φιλμ με θολό στόχο, μερικές όμορφες εικόνες, και μια απροσδόκητα δυνατή σκηνή --κυρίως λόγω της Ενάτης που τη συνοδεύει. Η φεμινιστική έξαρση των δημιουργών να εισάγουν γυναικείο φανταστικό χαρακτήρα σε ρόλο copyist σε μια εποχή που κάτι τέτοιο ήταν προφανώς αδιανόητο, καλύπτεται μόνο απ’ το θηριώδες της συμβατικότητας στη δραματοποίηση, που κόβει και ράβει ό,τι και όπου χρειάζεται, για να χωρέσουν οι τελευταίες μέρες του Μπετόβεν σε φασόν κοστουμάκι καταραμένης ιδιοφυΐας παύλα success story. Η Diane Kruger πάντως, όπως και ο πολύ πιο έμπειρος Ed Harris, κλέβουν τη λάμψη απ' τους χαρακτήρες τους, με την ερμηνευτική οικονομία που επιδεικνύουν απέναντι σε ένα σενάριο που τους προκαλεί ασταμάτητα να περάσουν τη γραμμή του overacting και να κατασκηνώσουν στο γκροτέσκο.

Για να βγάλει κάνα δολλάριο παραπάνω, σε μια χριστουγεννιάτικη περίοδο χωρίς απολύτως κανένα μπλοκμπάστερ στις αμερικάνικες αίθουσες, η Fox έβγαλε το teaser για τη συνέχεια των Fantastic Four (2005) μόνο σε φιλμ τη Παρασκευή. Και ανέβασε επίσημη σελίδα για τη ταινία που σου 'λεγε άμα θες να το δεις να πας σε καμιά προβολή του Night at the Museum (2006). Το αποτέλεσμα ήταν να γεμίσουν τα γιουτιούμπια με εντελώς εκτός εστίασης και θεοσκότεινες ερασιτεχνικές κόπιες του βίντεο.

Πριν λίγες ώρες κυκλοφόρησε και η HD έκδοση στο apple.com. Και σε αυτή φαίνεται ξεκάθαρα να συνεχίζεται η τάση των μισοτελειωμένων γραφικών στα trailer, που στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι κομματάκι πιο γελοία επειδή δουλειά σε ασημένια εφέ γίνεται εδώ και είκοσι χρόνια, από τότε που ξεκίνησε η προσπάθεια παραγωγής ταινίας με ήρωα τον Silver Surfer, και χρησιμοποιήθηκε ήδη στους Terminators (άσχετα αν είναι όλη για πέταμα πια). Και να πηγαίνει η τάση που ξεκίνησε με το teaser του Spider-Man 2 (2004) και την ολόκληρη σκηνή της αρχής του, ένα βήμα πιο πέρα, με όλο το θέαμα να αποτελείται από μια (αποσπασματική ίσως) σεκάνς, και μόνο. Το πόσο λειτουργεί θα αποτιμηθεί στα ταμεία μαζί με την υπόλοιπη προώθηση, σίγουρα πάντως είναι μια ανάσα στον παλουκισμό με ατάκες και εικόνες που υποβάλλουν οι υπόλοιπες προωθήσεις. Και σίγουρα ο Galactus θα είναι στη ταινία (όπως και ο Doom) αφού το έχει επιβεβαιώσει καθησυχαστικά ο πρόεδρος της Fox, και σίγουρα δε θα τον παίζει ο Orson Welles αφού πέθανε πριν είκοσι χρόνια, αλλά κάποιος άλλος ικανός να τρώει πλανήτες για πρωινό. Τέλος σίγουρα έχει προσεχτεί πάρα πολύ η μεταφορά όλων των εικονικών πια στησιμάτων, από τον Jack Kirby, του χαρακτήρα που σερφάρει στ' άστρα και σίγουρα ήταν πιο ρεαλιστικές απ' όσο μπορούσε να φανταστεί και ο πιο φανατικός του βασιλιά σκιτσογράφου.

Δυο μαθητευόμενοι μάγοι χωρίζουν τα τσανάκια τους, όταν ο ένας (ενδέχεται να) προκαλεί το θάνατο της γυναίκας του άλλου. Το τραύμα μετατρέπεται σε μια άνευ προηγουμένου αντιπαλότητα ανάμεσά τους, η οποία εκτονώνεται με αβυσσαλέες δολοπλοκίες με στόχο την απόκτηση της τέλειας μεθόδου εκτέλεσης του απόλυτου μαγικού, που θα κάνει τον έναν θεό και θα σβήσει τον άλλον από το χάρτη.Επειδή βέβαια αν βάλεις δυο μάγους να πολεμάνε ο ένας με τον άλλο με μαγικά, είναι μαθηματικά βέβαιο --ακόμα κι αν είσαι ο Peter Jackson-- ότι το αποτέλεσμα θα δείχνει αρκετά γελοίο, εδώ η μάχη γίνεται σε πιο εγκεφαλικό επίπεδο. Και λογικό, αφού βέβαια δεν πρόκειται για μάγους, αλλά για ταχυδακτυλουργούς --οι αληθινοί μάγοι εκείνη την εποχή, ήταν οι απόγονοι αυτών που μερικούς αιώνες πίσω τους κάναν barbeque, και σήμερα τους λέμε επιστήμονες.

Το βραβευμένο βιβλίο φαντασίας, παρουσιάζεται βασικά σαν μια σειρά επιστολών και ημερολογίων των δυο μάγων, και κάπως έτσι το μεταφέρει κι ο Nolan στο πανί. Οπότε υπάρχει μπόλικο voice over να καλύπτει τα κενά που δεν μπορούν να γίνουν εικόνες χωρίς να καταλήξεις με ταινία 24ωρης διάρκειας, κι αυτό είναι πάντα πρόβλημα σ’ αυτές τις περιπτώσεις. Όμως μετά το πρώτο 20λεπτο δεν σου κακοφαίνεται και τόσο, γιατί ο Nolan θυμάται τα κόλπα του Memento (2000) και μπλέκει τα timelines με ξεχωριστή ευκρίνεια, ενώ τόσην ώρα σε έχει τυλίξει σε πανέμορφες εικόνες με εξαιρετικά σκηνικά και κοστούμια. Και κάπου εκεί παίρνει μπρος και η έντονη δραματουργία του καλοκουρδισμένου αυτού θρίλερ, υποβοηθούμενη από τρεις απ’ τις πιο δυνατές αντρικές ερμηνείες της χρονιάς. Τις οποίες ωστόσο δεν έχει και ούτε πρόκειται να θυμηθεί κανείς βραβειοδότης, αφού δεν δίνονται σε βαριά δραματική ταινία. Τέλος πάντων. Η ταινία μάς έχει πλασαριστεί ως ένα σακί με twist endings, που δεν απέχει και πάρα πολύ απ’ την πραγματικότητα, με τη διαφορά ότι αποκαλύπτονται από νωρίς, πράγμα που μάλλον θα ενοχλήσει όποιον ενοχλείται ιδιαίτερα απ’ αυτά τα πράγματα. Τους άλλους θα τους ξενερώσει απλά η ξεκούδουνη λύση του δράματος, που συνορεύει επικίνδυνα με την sci-fi παρωδία, και μειώνει την τελική εικόνα της καλοδουλεμένης παραγωγής, και σίγουρα της καλύτερης απ’ τις δυο φετινές ταινίες με μάγους. Άντε, κι απ’ του χρόνου πίσω στο Hogwart’s.

Την ίδια εποχή που το Όνομα του Ρόδου (1986), βασισμένο στη πρώτη νουβέλα του Umberto Eco, έγραφε κινηματογραφική ιστορία με τη σοκαριστική παγερή υπερ-ρεαλιστική εικονογράφησή του από τον Jean-Jacques Annaud, η σοκαριστική θερμή υπερ-ρεαλιστική ιστορία του ανθρώπου με τη καλύτερη μύτη για γυναικεία (υποψήφια) πτώματα γίνονταν παγκόσμιο best-seller. Τα επόμενα δεκαπέντε χρόνια ο συγγραφέας του Αρώματος, Patrick Süskind, δε τόλμαγε ν' ανοίξει τη πόρτα του. Αφού το πιο πιθανό ήταν να βάραγε πάλι το κουδούνι ο Bernd Eichinger, παραγωγός του Ρόδου και της πανέμορφης Ιστορίας Δίχως Τέλος (1984), που του 'χε ανοίξει η όρεξη κι έκανε αμέτρητες μεταφορές, βιβλίων, κόμικ και παιχνιδιών.
Την ιστορία.. καταδίωξης ο Süskind, παλιός στα σενάρια και τα θεατρικά έργα, την έκανε σατιρική ταινία στο Rossini (1997), αλλά τελικά υπέκυψε στις απανωτές προτάσεις του Eichinger με τη νέα χιλιετία. Τη σκηνοθεσία της πιο ακριβής γερμανικής παραγωγής ανέλαβε, φυσικά, ένας ακόμη συμπατριώτης τους ο Tom Tykwer με τις περγαμηνές του πιο τεχνικά έξοχου φιλμ που βγήκε από τη χώρα του τη τελευταία δεκαετία τουλάχιστο, του Τρέξε Λόλα Τρέξε (1998). Και με σκεπτικό τόσο εύλογο που όλοι φαίνεται να το αγνοούν ότι μπορείς να κάνεις μια ταινία με αρώματα, χωρίς ξύσε και μύρισε σα το Polyester (1981) του John Waters, όπως μπορείς να γράψεις κι ένα βιβλίο που να κυριαρχούν στη θεματική του. Έτσι το αποτέλεσμα είναι λίγο πολύ αναμενόμενο (τι νομίζεις ότι κάθισα και το 'γραψα το κατεβατό για να βγάλω τα συμπεράσματα μόνος μου?), με τον παραγωγό από τη μιά να ισχυρίζεται ότι το φιλμ είναι ακριβώς όπως το φαντάστηκε, και τον σκηνοθέτη να διεκδικεί τη πατρότητα κάθε μιας εικόνας. Η Ιστορία Ενός Δολοφόνου είναι τόσο ιστορική όσο οι πρώτες παραγωγές του Eichinger, τόσο εκπληκτική στις εικόνες της όσο θα μπορούσε ο Tykwer με ασυγκράτητο προϋπολογισμό και, επιπλέον, τόσο ωμά κοντά σε όσα έγραψε ο Süskind όσο επιτρέπουν οι συμβάσεις μιας άλλης τέχνης. Ακριβώς όμως όπως και ο ήρωάς της, που δεν αφήνει ούτε μια στιγμή χωρίς να να τον νοιάζεται, η ταινία δεν έχει άρωμα και ψυχή και αναζητά να τα υποκαταστήσει με ότι έχει προικιστεί. Και ακριβώς όπως και η νουβέλα, που δεν αφήνει ούτε μια στιγμή χωρίς να τη νοιάζεται, χωνεύεται καλύτερα σε κομμάτια (αντί και τα 147 λεπτά της μονοκοπανιά).