Έχετε ακούσει πώς μια επιλογή στην καριέρα, μπορεί να αλλάξει όλη σας τη ζωή; Αυτό έπαθε ο Al Pacino, όταν υπέγραψε το συμβόλαιο για τον ρόλο στο Insomnia (2002), και έκτοτε δεν έχει καταφέρει να κλείσει μάτι. Την άυπνη φάτσα του αυτή τη φορά περιφέρει στις πανεπιστημιακές αίθουσες διαλέξεων, όπου έχει καταλήξει ως καθηγητής, από πάλαι ποτέ ψυχίατρος του FBI με ειδίκευση στα εγκληματικά μυαλά. Και μαζί με τους κύκλους στα μάτια, αυτή τη φορά λανσάρει και out of bed μαλλούρα, που θα έκανε τον Hoff να κρυφτεί από ντροπή. Αυτό βέβαια δεν τον σταματά απ' το να βγάζει τα πιο καυλιάρικα γκομενάκια.

Ώσπου ένα απ' αυτά βρίσκεται σφαγμένο, το αμέσως επόμενο πρωινό απ' το ολονύχτιο... μάθημα οινογνωσίας τους. Και ένας βραχνιασμένος παρανοϊκός, τον παίρνει τηλέφωνο και του αναγγέλλει πως έχει 88 λεπτά να ομολογήσει κακή χρήση εξουσίας όταν ήταν ακόμη πράκτορας. Διαφορετικά, πράγματα θ' αρχίσουν να εκρήγνυνται γύρω του, η αστυνομία θα τον κυνηγά, κι αυτός θα τον σκοτώσει. Σαν το People I Know (2002), αλλά με πιστόλια, δηλαδή.

Πως θα 'ταν το τρέιλερ του 8½ (1963) αν φτιάχνονταν τώρα? Αυτό αναρωτήθηκε και η ομάδα (κωμικών, ηθοποιών, κινηματογραφιστών, τεχνικών) του The AV Club. Κι έφτιαξε ένα mashup με μουσική υπόκρουση το Lose Yourself από το 8 Mile (2002). Και αναδεικνύει με χιούμορ (που αν δε το πιάνεις, "συγχαρητήρια δεν είσαι εντελώς κινηματογραφο-μπούφος σαν εμάς") την απίστευτη δουλειά του Φελίνι στο στήσιμο των σκηνών. Ειδικά κώλων να ανεβαίνουν σκάλες.

Via Cinematical, που εκσπερμάτωσε επίσης.

Συνδυάζοντας ένα επιτυχημένο τρίδυμο (Chris Nolan, Michael Caine, Christian Bale), έχουμε μία μεγάλη επιτυχία (Batman Begins). Ξανασυνδυάζοντας τους δεν θα έχουμε (ακόμα) το sequel του άνθρωπου-νυχτερίδα. Πριν από την αναμενόμενη μάχη του Batman με τον Joker, οι τρεις προαναφερθέντες αποφάσισαν να γυρίσουν το The Prestige (2006), μία ταινία για τη διαμάχη δύο φίλων-μάγων στο Λονδίνο των αρχών του προηγούμενου αιώνα (και όχι στην Αυστρία όπου δρα ένας άλλος μάγος στο Illusionist) με καταστροφικά αποτελέσματα. Κάλεσαν on board και ένα ακόμα πρωταγωνιστικό δίδυμο που θα δούμε λίαν συντόμως στους κινηματογράφους, τους Jackman και Johansson από το Scoop (2006) του Woody Allen (στο οποίο περιέργως ο τελευταίος παίζει τον μάγο).

Η ιστορία έχει ως εξής: δύο φίλοι, βγάζουν τα προς το ζην προσφέροντας απλόχερα στο κοινό μαγικά τρυκ. Η φιλική αντιπαλότητα όμως σύντομα μεταμορφώνεται σε έντονη αντιπαράθεση μέχρι να φτάσει στο σημείο της ανοιχτής κόντρας, με τον έναν να προσπαθεί να μάθει τα μυστικά του άλλου, φτάνοντας ακόμα και στον φόνο. Το δίδυμο των αδερφών Nolan έκανε θαύματα όταν δούλεψε σε δικό του υλικό, βλεπε Memento (2000). Αυτή τη φορά έχουν αναλάβει να μεταφέρουν στον κινηματογράφο το βραβευμένο (με το World Fantasy Award) μυθιστόρημα του Christopher Priest, με τον ίδιο τίτλο. Το Prestige έχει αρχίσει να αποκτά κοινό ειδικά μετά τα τελευταία previews, teasers και first looks, γεγονός το οποίο λέγεται ότι έχει ήδη κάνει την Touchstone να αναθεωρήσει την limited release που αναμένεται να κάνει στα τέλη Οκτώβρη. Ο mainstream χαρακτήρας των τελευταίων ταινιών του Nolan και η έλλειψη σκηνών από το βιβλίο για κάτι παραπάνω από PG-13 rating, δείχνουν και προς ένα καλό νούμερο στο box office.

To trailer αξίζει να το δει κανείς καθώς επιδεικνύει την εμμονή στη λεπτομέρεια που έχει ο Nolan, ενώ ταυτόχρονα φροντίζει να μας επεξηγήσει τον τίτλο με ένα από τα μαεστρικά voice over που ξέρει να κάνει ο Caine και η λονδρέζικη προφορά του. Α, και για να δει τον David Bowie με μουστάκι.

Τι γίνεται όταν έχεις υποστεί ανεπανόρθωτη εγκεφαλική βλάβη, και οι υποψίες των ειδικών (και όχι μόνο) είναι ότι γεννήθηκες με αυτή?

Ή μάλλον, τι κάνεις όταν όλες οι πρόσφατες ταινίες σου κόστιζαν $40-80 μύρια και πάτωναν στις αίθουσες, και έχεις αρχίσει να φτιάχνεις κορδόνι με τις straight-to-video υπερπαραγωγές σου? Βγάζεις από τη ναφθαλίνη της εγκεφαλο-κενότητας τον πιο δημοφιλή σου χαρακτήρα. Σκοτώνεις και το μισό καστ των προηγούμενων ταινιών της σειράς. Και ξεπετάς μια ακόμη, επαναλαμβάνοντας το underdog στόρι του ξεκινήματος, στο πιο σκοτεινό στυλ που είναι πια must για όλα τα πισωγυρίσματα.

Α και βγάζεις και το τρέιλερ πριν από κάτι αχόρταγους Πειρατές. Και μεταθέτεις και τη πρεμιέρα, από τον μήνα που πάνε τα φιλμ να πεθάνουν στο μήνα που όλοι ψωνίζουν δώρα μέχρι να πεθάνουν.

Και το τρέιλερ πιάνει τον καλό σφυγμό, από το μισό-γελοίο μισό-κάτι-παίζει τίζερ. Kαι δε προλαβαίνουν να το βλέπουν (most watched με διαφορά στο Yahoo Movies για παράδειγμα). Και αρχίζεις να καλακούς μια λεξούλα που είχες ξεχάσει τι σημαίνει: Blockbuster και αποτιμάται στα $100 εκατομμύρια.

Και μετά πιάνεις και τον Ράμπο.

O θρυλικός Kurosawa, στην αρχή της δημιουργίας του "επικού" μέρους της φιλμογραφίας του, έδωσε στον ανυποψίαστο κινηματογραφικό κόσμο το Rashomon, το 1950. To κοινό δεν είχε δει τίποτα παρόμοιό του. Για την ακρίβεια το μεγαλύτερο μέρος του δεν γνώριζε καν ότι η Ιαπωνία παράγει οτιδήποτε σε celluloid. Και παρόλα αυτά είχε τόσο μεγάλη επιτυχία στην πατρίδα του, που ο παραγωγός του αφαίρεσε το όνομά του από τους τίτλους και οι βοηθοί σκηνοθέτη έσπαγαν τα κεφάλια τους να καταλάβουνε τι ακριβώς συμβαίνει στο σενάριο που είχαν στα χέρια τους. Κι όμως η Ευρώπη το υποδέχεται με το Χρυσό Λιοντάρι στο Φεστιβάλ της Βενετίας, οι ΗΠΑ με το ξενόγλωσσο Oscar και με αμέτρητα (τηρουμένων των αναλογιών) εισιτήρια.

Στην Ιαπωνία του 12ου αιώνα, ένας φόνος και ένας βιασμός γίνονται το αντικείμενο της περιγραφής του συμβάντος από τέσσερα άτομα που δηλώνουν αυτόπτες μάρτυρες. Ο ληστής, η βιασμένη γυναίκα, ένα μέντιουμ που επικοινωνεί με τον νεκρό σαμουράι και ένας ξυλοκόπος αποδίδουν την δική τους εκδοχή της ιστορίας, με μαεστρικά flashbacks. Τα γεγονότα και οι μαρτυρίες όμως περιπλέκονται από τη στιγμή που οι τρεις πρώτοι δηλώνουν -αβίαστα- ένοχοι για το ειδεχθές έγκλημα.
Ο Kurosawa καταφέρνει με απαράμιλλη "ευκολία" να κινείται μπρος-πίσω μεταξύ των "καταθέσεων" των μαρτύρων και δημιουργεί ένα νέο είδος flashback περιγραφής, την υποκειμενική. Κάθε χαρακτήρας παρουσιάζει τη δική του εκδοχή η οποία όμως διαφέρει εκπληκτικά από όλες τις άλλες. Έτσι το straightforward σενάριο μπλέκεται, και η εύρεση του πραγματικού ενόχου φαντάζει αδύνατη. Τα σπαρακτικά "γυμνά" πλάνα του Kurosawa στο ποτάμι, αλλά κυρίως στην Πύλη του Rashomon όπου διαδραματίζεται η αυτοσχέδια δίκη, αντιτίθενται μοναδικά στις σκηνές του δάσους με σκιές και φωτισμούς συγκρίσιμα μόνο με έργα τέχνης.

Πρόκειται για μία από τις ταινίες που διδάσκονται σε κινηματογραφικές σχολές, μαζί με την υπόλοιπη φιλμογραφία του μαέστρου. Μπορεί οι Επτά Σαμουράι (1954) και ο Θρόνος του Αίματος (1957) να είναι πολύ πιο αναγνωρίσιμα από το ευρύ κοινό, αλλά το Rashomon δεν είναι εύκολο να αφήσει ασυγκίνητο κανένα.

Δεν είμαι απ’ αυτούς που θεωρούν το L’Eclisse (1962) την καλύτερη ταινία του Antonioni. Άλλωστε, θα ναι λάθος να πιστεύουμε ότι η εμπειρία δεν έχει κανένα βάρος στο art and craft του κάθε μάστορα. Η ταινία, με μόνο πραγματικό θέλγητρο την ασπρόμαυρη φωτογραφία της και το νεαρότατο Alain Delon είναι η άριστη επιλογή οπτικού distraction ενώ χαλαρώνετε παντοιοτρόπως. Είναι ένα οπτικό ερέθισμα αρκούντως ενδιαφέρον, αλλά δε θα σας συνεπάρει κιόλας.

Aυτό που προσπαθώ να πω με το γάντι, είναι ότι βρίσκω αυτή την ταινία του μεγάλου ομολογουμένως Antonioni κάπως βαρετή.
Πριν οι ρέκτες του art cinema με πάρουν με τις κοτρόνες, σπεύδω να εξηγηθώ: κατ’ εμέ πάντα, η ταινία χωλαίνει σε βασικά σημεία. Καταρχήν, χωλαίνει από πρωταγωνίστρια. Καλή, χρυσή η Monica Vitti, αλλά ο κυριότερος λόγος που την πάσαρε εκείνη την εποχή ο Antonioni ως το απόλυτο θηλυκό είναι βέβαια η πολύ προσωπική σχέση τους. Να μην υποστηρίξει τη γυναίκα του ο χριστιανός θα 'ταν κρίμα κι άδικο. Αλλά να μας πείσει κι εμάς ότι η λατρευτή του είναι σώνει και καλά χάρμα οφθαλμών θα ήταν ασυγχώρητη ηλιθιότητα.

Δεύτερον, η ταινία ανήκει στην πάλαι ποτέ εποχή που το κύμα του ευρωπαϊκού art cinema πλημμύριζε τις αίθουσες με το νωχελικό ρυθμό του και την άψογη αισθητική του. Και αναμενόμενα είναι σχόλιο της συγκεκριμένης εποχής. Σκηνές όπως αυτή στη Borsa (γιατί, την κοινωνική, οικονομική και διαπροσωπική αστάθεια θέλει να σχολιάσει ο Antonioni και όχι βέβαια να μας διηγηθεί ακόμη ένα love story) ή το tribal μουσικό intermezzo που θυμίζει τη μετααποικιακή παράνοια είναι πιο φορτισμένες με νόημα από τις σκηνές ουδέτερων εναγκαλισμών. Η τοποθεσία του σπιτιού της Vitti στο εύπορο προάστιο E.U.R. (Esposizione Universale di Roma) που χτίστηκε επί Μουσολίνι με το κτίριο που φαντάζει σα μανιτάρι κάνει μερικές επιπλέον νύξεις για τη μπουρζουαζία και την ανία της. Και όλα αυτά είναι πολύ ωραία για τους ιστορικούς του κινηματογράφου, δεν είμαι σίγουρη όμως ότι έχουν αρκετό ενδιαφέρον για όλους τους υπόλοιπους.
Το L’Eclisse είναι η τελευταία ταινία της άτυπης τριλογίας του Antonioni που αρχίζει με το L’Avventura (1960) και συνεχίζει με το La Notte (1961). Η Έκλειψη ήταν και η τελευταία ασπρόμαυρη προσπάθειά του - εκσυγχρονίστηκε στην αμέσως επόμενη το Il Deserto Rosso (1964). Η αποξένωση, η επίφαση συναισθημάτων και γενικά η επίφαση ζωής πίσω από τις λουστραρισμένες επιφάνειες κυριαρχούν εδώ ως θεματικές. Κατά το συνήθειο του σκηνοθέτη, ο χώρος, οι όγκοι των αντικειμένων παλεύουν να κλέψουν την παράσταση από τους πρωταγωνιστές. Οι πιο σημαντικές σκηνές δεν είναι αυτές που οι ήρωες είναι παρόντες, αλλά αυτές στις οποίες απουσιάζουν (βλ. last scene).

Συνοψίζοντας, εγώ λέω ότι η ταινία είναι λίγο-πολύ φλατ, μια διαρκής άσκοπη περιπλάνηση που δεν καταλήγει πουθενά και δε μας προκαλεί καμιά εσωτερική αναστάτωση, αλλά μας χαϊδεύει με την οπτική της δεξιότητα. Οι άλλοι λένε ότι είναι αριστούργημα, ω! πραγματικό αριστούργημα! Mυαλό και μάτια έχετε, σας προτρέπω να κρίνετε μόνοι σας. (A more canonized point of view...)


Δες/Κρύψε τις αίθουσες που ανοίγει

---

*Το πρόγραμμα αναδημοσιεύεται από το Αθηνόραμα και ισχύει για τη πρώτη βδομάδα προβολής

ΚΕΝΤΡΟ - ΚΟΛΩΝΑΚΙ - ΕΞΑΡΧΕΙΑ
ΑΣΤΥ
Κοραή 4 (ΜΕΤΡΟ Πανεπιστήμιο), 2103214775, 2103221925.
Πεμ. - Τετ.: 18.00/ 20.10/ 22.20

ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ - ΝΕΑΠΟΛΗ - ΓΚΥΖΗ
ΑΛΦΑΒΙΛ
Μαυρομιχάλη 168, 2106460521.
Πεμ. - Τετ.: 21.00/ 23.10

---

Σαράντα χρόνια πριν, το 1966, οι Texas Western Miners παίζαν τελικό του NCAA απέναντι στους ασταμάτητους, ολόλευκους, Kentucky Wildcats του θρυλικού coach Adolph Rupp. Και η στιγμή ήταν ιστορική, "διακήρυξη απελευθέρωσης" όπως λέει και ο Pat Riley (μέλος της ομάδας του Kentucky τότε). Αφού οι Miners κατέβηκαν, για πρώτη φορά στα χρονικά των πρωταθλημάτων, με κατάμαυρη πεντάδα. Επιλογή του προπονητή τους, Don Haskins...
Τη Disney όλοι την ξέρουμε. Τον Jerry Bruckheimer όλοι τον ξέρουμε, ειδικά τώρα που οι Πειρατές που ξαμόλυσε λεηλατούν ανηλέητα τα μποξόφις (όπως ξέρει και η κουτσημαρία ήδη). Τον, σκηνοθέτη, James Gartner δε τον ξέρει ούτε η Paris Hilton και όλοι καταλαβαίνουμε τι πίπες θα 'κανε για να ακουστεί το όνομά του στο τέλος, τέλος, τέλος του τρέιλερ.

Και αφού και το Movies for the Masses όλοι ξέρουμε ότι έχει άποψη και όλοι τη ξέρουμε, αρκεί να πω ότι δεν έχουμε εδώ καμιά εξαίρεση, στυλ Black Hawk Down (2001) ή Veronica Guerin (2003), στο μεγαλοϊστορικό του μεγαλοπαραγωγού. Καταφέρνει και να θάψει και να παραφουσκώσει το ρατσιστικόν του πράματος αλλά, ως συνήθως, το αποτέλεσμα έχει ένα κάποιο επίπεδο. Ειδικά για ντιβιντί.