Έχοντας αφήσει πολύ καλές εντυπώσεις με το Das Fräulein στο περασμένο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, η 34χρονη Ελβετίδα σκηνοθέτις, έφτασε την περασμένη Τετάρτη ως την Αθήνα, για την πρεμιέρα της βραβευμένης πρώτης μεγαλόμηκης μυθοπλαστικής της δουλειάς (και μόλις τρίτη της καριέρας της), που έγινε με τη συνδιοργάνωση του Φεστιβάλ. Λόγω των γιουροβιζιονικών της (και σου) αναγκών, η ΕΡΤ δεν κατάφερε να έρθει για τη δική της συνέντευξη, κι έτσι θα δεις μονάχα στις Μάσες την Adrea Staka, μεταξύ άλλων να σε διαβεβαιώνει και η ίδια, ότι η ταινία της με τα 60 χιλιάδες εισιτήρια και βάλε στην Ελβετία, ούτε κανένα ψυχοψαχτικό πανηγύρι χασμουρητού είναι, ούτε κανένα ασήκωτο μάθημα ιστορίας. Κι ύστερα να σου εξηγεί γιατί η ταινία της, με πρωταγωνίστριες τρεις γυναίκες (και μπόλικο δέρμα), είναι ταινία και για άντρες.

Είκοσι χρόνια ιστορίας της CIA από τη γέννηση μέχρι την εγκαθίδρυσή της στην αμερικάνικη πολιτική πραγματικότητα, προβάλλονται παράλληλα με τη ζωή και τις επιλογές ενός απ' τους ανθρώπους που βοήθησαν στη γιγάντωσή της.Ο Eric Roth υπογράφει την κορωνίδα των ιστοριών κλιμακούμενης παράνοιας που έσφιγγαν το The Insider (1999) και το Munich (2005) του, και πατινάρει ανάμεσα στο κινηματογραφικό παρόν και παρελθόν με υπνωτιστική χάρη, ανοίγοντας με χειρουργική ακρίβεια λεπτές τομές για να μπεις σ' έναν κόσμο αποπνικτικών μυστικών, συνωμοσιών, διπλών και τριπλών πρακτόρων, σ' έναν κόσμο όπου η παραμικρή κίνηση του φρυδιού μπορεί να σε προδώσει και μαζί με σένα μια χώρα ολόκληρη. Σ' αυτόν τον κόσμο περιφέρεται σα ζωντανός θρύλος, ένας απ' τους ιδρυτές της πιο δαιδαλώδους και διαβόητης υπηρεσίας πληροφοριών του πλανήτη, όπως τον υποδύεται ο Matt Damon με ένα μόνιμο poker face στην σπουδαιότερη ίσως στιγμή της καριέρας του. Στιγμή όπου ο Tom Ripley συναντά τον Gene Hackman του The Conversation (1974) και τον Corleone του Pacino. Βαθιά πιστός στο καθήκον και εξαιρετικά ταλαντούχος στη διαχείριση της αλήθειας, κυκλοφορεί στη ζωή με τέτοια απόσταση απ' τα τεκταινόμενα της, που αγνοεί συστηματικά ακόμα και την Angelina Jolie, την τέλεια γυναίκα του, κόρη γερουσιαστή, όπως αρμόζει σε ένα απ' τα υποσχόμενα μέλη της αδελφότητας των Scull and Bones --στα σπλάχνα της οποίας θεωρείται ότι ανδρώθηκε κι ο George Bush ο γηραιότερος. Ωστόσο, μαζί με την δυσπιστία και την επιφυλακτικότητά του, που μπορεί να παρερμηνευθεί για αδιαφορία και απάθεια, η απαρέγγλιτη προσήλωσή του στην ιδέα της οικογένειας και τη διαφύλαξή της ως δεύτερης μετά την πατρίδα μόνο, ενδυναμώνει το χαρακτήρα του και όσα ενσαρκώνει ως εκπρόσωπος της διαφύλαξης των αμερικάνικων ηθικών άξιων με κάθε κόστος.

Ηγούμενος ενός εξαιρετικού απ' τον πρώτο ως τον τελευταίο cast, ο Damon προσφέρει στον De Niro το ιδανικό έμψυχο δυναμικό, γύρω απ' το οποίο στήνει με ατμόσφαιρα που θα ζήλευαν όλοι οι δάσκαλοί του, στη δεύτερη κιόλας προσπάθειά του, ένα μάθημα σκηνοθετικής υπομονής, αποφασιστικότητας, σαφήνειας κι ακρίβειας, που θα μπορούσε να είναι λίγο πιο γρήγορο, λίγο πιο σύντομο, ή λίγο πιο ζωντανό για να είναι και λίγο πιο εμπορικό, αλλά τότε θα μιλούσαμε και για μια εντελώς διαφορετική ταινία, έτσι δεν είναι; Για το Bourne Ultimatum (2007) ίσως. Το συγκεκριμένο κατασκοπικό θρίλερ, αργό, σίγουρο, αλλά ρυθμικό και στοχευμένο, με τον επίκαιρο πολιτικό απόηχό του, θα μπορούσε τουλάχιστον να προσφέρει σοβαρό συναγωνισμό στον άνθρωπο που δημιούργησε τον δημιουργό της, και να κάνει τόσο τον ίδιο τον Scorsese όσο και τον σεναριογράφο του να ιδρώσουν. Και είναι έγκλημα που δεν της δόθηκε η ευκαιρία, επειδή κάτι παραφουσκωμένες, καρασπιναρισμένες μπούρδες σαν το Babel (2006) και το Little Miss Sunshine (2006) την έκρυψαν με τη σκόνη του καλπασμού τους, κι άφησαν στους Ευρωπαίους να τιμήσουν την εξαιρετική χορωδία αυτής της σκοτεινής, σφιχτοδεμένης, συναρπαστικής οπερέτας του DeNiro για ένα απ' τα πιο ενδιαφέροντα κομμάτια της πολιτικής ιστορίας της Αμερικής.

Ένας διασκεδαστής του Las Vegas αφού πρώτα "φρανκσινάτρησε" (των διαλόγων ο ορισμός) καρφώνει και τους μαφιόζους του κύκλου του. Με αποτέλεσμα να θέλουν να του ξεριζώσουν την καρδιά όλα τα καλά παιδιά και όσα έχουν καλές προθέσεις.Ο Joe Carnahan, όπως ήδη είπαμε από το τρέιλερ, άφησε υποσχέσεις με τη δεύτερη ταινία του, το Narc (2002). Υποσχέσεις για ρετρο-μοντερνισμό που θα 'φερνε τα βαριά νοήματα και το ψυχολογικό ψάξιμο των 70s ξανά στο επίκεντρο των ταινιών βήτα επιλογής για τους κινηματογραφόφιλους. Και υποσχέσεις για στιλιζαρισμένη δράση είχε αφήσει ήδη από τη πρώτη του ταινία με τον εύγλωττο τίτλο Blood, Guts, Bullets and Octane (1998). Αλλά τη φούρια του την έκλεψε κάπως ο Academy Award Winner πια Scorsese απ' τη μια και ο Tom Cruise απ' την άλλη, προτιμώντας τον J.J. Abrams για το Mission: Impossible III (2006). Η απελπισία του είναι έκδηλη σε αυτή του τη δουλειά λοιπόν. Δουλειά στημένη πιο κοντά σε αυτές του Guy Ritchie, αν και όλοι βλέπουν Tarantino στο άγαλμα που γονατίζει και προσεύχεται κάθε πρωί ο σκηνοθέτης, ίσως από την άποψη της χώνεψης της ποπ κουλτούρας και των b-movies. Όμως ο Carnahan δε χρησιμοποιεί τις εικόνες στο λόγο και τις αναφορές στη σύνθεση αλλά απλά χώνει τις εικόνες στη σύνθεση, σα το καράτε κιντ που περιφέρεται σε κάποιες σκηνές απλά για να γουρλώνεις τα μάτια με ηλίθια απορία. Και υπερπροσπαθεί στην υπερβολική σοβαρότητα σε ένα φιλμ που ξεκάθαρα είχε πολλά να κερδίσει από την υπερβολική υπερβολή. Μπορεί δηλαδή η φιλοδοξία να ήταν να αναγνωριστεί ότι αν ο Fellini είχε κάνει action movie κάπως έτσι θα 'βγαινε, αλλά το αποτέλεσμα είναι μόνο ένα action movie που φιλοδοξεί να γίνει 8½ (1963).


Σίγουρα πάντως, παρά τη φτώχεια του προϋπολογισμού και των περισσότερων διαλόγων, σε αφήνει μ' ανοιχτό το στόμα πολύ συχνότερα απ' ότι του επιτρέπεις συνειδητά.

Νεαρή κοπέλα ζει κάθε μέρα της σαν την τελευταία, γιατί πολύ πιθανότατα θα είναι, και παρασέρνει στη θύελλά της δυο συμπατριώτισσες Γιουγκοσλάβες που βρίσκει στη Ζυρίχη, θυμίζοντάς τους ξανά, πώς είναι να βάζεις στην καθημερινότητά σου λίγο πάθος. Όπως τότε, που ζούσαν ακόμα στη διαλυμένη σήμερα χώρα τους.Σε παρόμοιο μήκος κύματος με την βραβευμένη στο Βερολίνο Grbavica (2006), η ταινία της Andrea Staka εξερευνά τις επιπτώσεις της βαλκανικής αναμπουμπούλας και της διάλυσης της πρώην Γιουγκοσλαβίας στις ζωές των ανθρώπων της, μέσα από τη γυναικεία ματιά τριών μεταναστριών. Aν και χωρίς το αβαντάζ της Αρκούδας, η Φροϊλάιν βραβεύθηκε ωστόσο με το λιγότερο χλιδάτο βραβείο της Χρυσής Λεοπάρδαλης στο Λοκάρνο, και έκανε ιδιαίτερο γκελ στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, χάρη κυρίως στις δυνατές ερμηνείες του πρωταγωνιστικού πυρήνα, που βοηθά να στηθεί ένα γαϊτανάκι αλληλεπιδράσεων κι αλληλοαποκαλύψεων των τριών διαφορετικών γενεών μεταναστριών. Οι τρεις τους, κάποτε συμπατριώτισσες αλλά πλέον αλλοεθνείς, μοιράζονται αναμνήσεις αλλά όχι βιώματα, αφετηρίες αλλά όχι προορισμούς και οι διαφορετικές κοσμοθεωρίες τους οδηγούν αναπόφευκτα σε μια πολιτισμική σύγκρουση που θα προσπαθήσει να τις φέρει στην πολυπόθητη μέση οδό, κι εσένα θα σε κρατήσει στην ιστορία τους, γιατί η προαποφασισμένη πορεία τους είναι διακριτικά καθοδηγούμενη απ' τη σκηνοθέτιδα με τη Γιουγκοσλάβικη καταγωγή, είναι εντυπωσιακά προσεγγίσιμη συναισθηματικά, και είναι περισσότερο ιστορία ανθρώπων παρά ιστορία Ιστορίας. Και βέβαια, κυρίως γιατί, αφού ασχολήθηκες να διαβάσεις αυτό το κείμενο, μάλλον ενδιαφέρεσαι αρκετά κι ζημιωμένος δε θα βγεις.

Από τη πρώτη του ταινία, το πρωτόγονο αυθόρμητο Japón (2002), ο Carlos Reygadas είχε κάνει εμφανείς τις προθέσεις του. Ρεαλισμός, αναφορές στον Ταρκόφσκι και τη παρέα του, εικονικοί συμβολισμοί με σαφή προδιάθεση εικονοκλασίας, ελάχιστοι διάλογοι. Την ίδια τάση συνεχίζει κι εδώ, με ακόμα μια συμμετοχή στις Κάνες (πρόπερσι), με ερασιτέχνες ηθοποιούς και φτύσιμο σε οποιαδήποτε μορφή υποκρισίας ή προκατασκευασμένης πλοκής. Και είναι θεμιτή βέβαια η αδιαφορία για συμβάσεις που περιορίζουν τη τέχνη στα μέτρα του κοινού που πάει στην αίθουσα να ξεχαστεί και η αναζήτηση της ελευθερίας σε μια έκφραση που να φτάνει, σα μουσική, μέσα από διαφορετικά κανάλια στον ίδιο στόχο. Στόχο που κι αυτόν τον έχει ο δημιουργός, να μιλήσει για τη πατρίδα του, το Μεξικό, και ότι ανεξήγητα τον έλκει και τον απωθεί σε αυτή. Συμβολικά πάντα, χρησιμοποιώντας τους ανθρώπους, τις εικόνες και τους ήχους της. Το πρόβλημα είναι ότι το έργο απλά δε λειτουργεί. Τα κάδρα που σε προκαλούν να δεις αν μπορείς να μη τα δεις καταλήγουν να παίζουν με τα νεύρα σου και οι υπερενισχυμένοι φυσικοί.. θόρυβοι (άλλη μια "αναφορά" στους Ρώσους) δε σε αφήνουν ακόμα κι αν το πάρεις απόφαση (να μη τα δεις). Και η όποια διάθεση για χιούμορ σου βγάζει τελικά μια σιχαμάρα για τις εικόνες, τους ήχους, τα σύμβολα, τους ανθρώπους, τη πατρίδα και τον πατριδογνώστη. Αν αυτός ήταν ο σκοπός του, δώστου και τα υπόλοιπα αστεράκια που του χρωστάω.

Τη πίπα της πιτσιρίκας στο χοντρό στην αρχή την έχουν περιγράψει όλοι και είναι όπως στη περιγραφή και χειρότερη χωρίς να δείχνει τίποτα. Η φευγαλέα αλλά ολοκληρωμένη άποψη του τέλους δεν αξίζει τον κόπο όσων προηγούνται. Εκτός κι αν είσαι πωρωμένος αδηφάγος κινηματογραφόφιλος (με τη καλή έννοια).

Μεγαλοστέλεχος προσλαμβάνει ηθοποιό για να παίξει το ρόλο του διευθυντή σε προσπάθεια πώλησης της εταιρείας τους, με το ατού ότι κανείς απ' τους εργαζόμενους δεν έχει δει ποτέ για ποιόν δουλεύει, και το ντεσαβαντάζ ότι ο ηθοποιός έχει εμμονές με τη Μέθοδο και τον Γκαλντίνι.Σε ένα διάλειμμα απ' τον κανιβαλισμό της αμερικάνικης Ιστορίας, ο Δανός σωτήρας των ΗΠΑ εφαρμόζει τις σαδιστικές εμπνεύσεις του στο genre της κωμωδίας. Και σ' εμάς. Όπως πάντα. Φυσικά, φτιάχνει μια κωμωδία, που δεν είναι ακριβώς κωμωδία, ή τουλάχιστον όχι η κωμωδία που σου έρχεται στο μυαλό όταν ακούς για κωμωδία. Και με την ίδια φυσικότητα, είναι άλλη μια δοκιμασία της κινηματογραφικής φόρμας, και πλήρης ανάπτυξη των εμμονών του Trier στην Αλήθεια πίσω απ' την Ερμηνεία, την απρόβλεπτη υφή του σεναρίου και τον κατά το δυνατό μεγαλύτερο αποκλεισμό της ανθρώπινης επιρροής στη διαδικασία του φιλμαρίσματος, τον οποίο πετυχαίνει αυτή τη φορά με ένα σύστημα ηλεκτρονικών υπολογιστών, που κάνουν τη δουλειά του οπερατέρ --αν όχι και του σκηνοθέτη--, με αποτέλεσμα κάποια περίεργα πηδήματα μέσα στις σκηνές που μοιάζουν σα μονταρίσματα αλλά δεν είναι και σαν αναβοσβησίματα της κάμερας με φωτοκύτταρο, που σχεδόν είναι. Το Automavision, που αλλάζει κατά βούληση σημείο και βάθος εστίασης, ζουμ, και γωνίες, με ανάλογες αλλαγές στον ήχο, προωθείται ως κομμάτι της προσπάθειας του Trier να ελαττώσει το κόστος της παραγωγής και το μέγεθος του συνεργείου, και αν και τα αισθητικά αποτελέσματα είναι μάλλον αμφίβολα, τουλάχιστον η θεωρία συμβαδίζει με την λογική του. Λογική που σε λίγο θα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τις ταινίες δεν πρέπει να τις γυρίζουν άνθρωποι, και καλύτερα να μη γυρίζονται και καθόλου. Απλά όλα αυτά με μια πιο χαλαρή διάθεση, που κάνει την εμπειρία λιγάκι πιο ανάλαφρη. Και λιγάκι πιο ανούσια. Για τους μη μανιακούς συλλέκτες των έργων του τουλάχιστον.

Αναμφισβήτητη πρωταγωνίστρια της φετινής βραδιάς των Όσκαρ, παρόλο που δε πάτησε το κόκκινο χαλί, ήταν τελικά η Jennifer Love Hewitt. Η προσοντούχα σταρ τίμησε και.. ενίσχυσε με τη παρουσία της το οσκαρικό πάρτι του AIDS Project Los Angeles που διοργανώνεται, για φιλανθρωπικούς σκοπούς φυσικά, κάθε χρόνο με φαγητό κοκτέιλ και μεγάλες οθόνες πλάσμα στο The Abbey Food & Bar του Δυτικού Χόλιγουντ, λέει.

Και, οφθαλμοφανέστατα, είπε να δώσει και κάτι πιο ενδιαφέρον στους παρευρισκόμενους να βλέπουν από μια τελετή στην οποία ξεχώρισαν μόνο οι ανυπόταχτες θηλές της Jessica Biel και κάτι εφιαλτικά τραβεστί τέρατα από το outer space (στιλ Nicole Kidman και Cameron Diaz), όπως είπαμε. Και όπως είπαμε επίσης πριν κάνα χρόνο, η 28άχρονη μικρή JLo που γιόρτασε τη προηγούμενη βδομάδα τα γενέθλιά της, δεν έχει κανένα απολύτως σκοπό να προχωρήσει σε τίποτα περισσότερο από ενισχυμένα σποραδικά πειράγματα στις εμφανίσεις της. Μ' άλλα λόγια δε σχεδιάζει ούτε φωτογραφίσεις ούτε γυμνές σκηνές, και όλοι οι (ενήλικοι ή μη) θαυμαστές της θα πρέπει να περιοριστούν σε πιο οικογενειακές επιδείξεις όπως στη σειρά Breast Ghost Whisperer. Σειρά που σταμάτησα από πέρσι να βλέπω αφού.. δεν έδειχνε και τίποτα, οπότε το μόνο που έχω να προσθέσω είναι ότι από τότε που την αφήσαμε, η κάπου κάπου κινηματογραφική σταρ πρωταγωνίστησε στο τεράστιο στη Κίνα Garfield: A Tail of Two Kitties (2006). Και έχει και το πρώτο ρόλο σε μια ταινία με το χαρακτηριστικό τίτλο She Had Brains, a Body, and the Ability to Make Men Love Her (2007) απ' ότι βλέπω στο IMDb.