Μέσα στο κλίμα της εποχής, ανοίγει από σήμερα στις αίθουσες η ιστορία κάποιου που αστυνομεύει παρκόμετρα. Και δε μπορεί να κερδίσει, ίσα ίσα, ούτε το σεβασμό οχτάχρονων. Οπότε πάει σε ΙΕΚ αυτοπεποίθησης και επιθετικότητας.
Ο Todd Phillips ξεκίνησε σκηνοθετώντας ντοκιμαντέρ για αδελφότητες, με το Frat House (1998), και αφιερώθηκε στο να κάνει, με σχετική επιτυχία, ταινίες που ενδιαφέρουν το ίδιο κοινό από τότε. Αυτή τη φορά δεν έχει να παίξει (με) όλο το Frat Pack του Old School (2003) αλλά πρωταγωνιστές με εξίσου καλές περγαμηνές, τον κατά συρροή άπαιχτο Billy Bob Thornton και τον ήρωα (και ήρωα για πολλούς) του Napoleon Dynamite (2004). Όμως το αποτέλεσμα δεν είναι τόσο μαύρο όσο θα περίμενες ούτε τόσο αστείο όσο θα 'πρεπε. Ίσως να φταίει ότι βασίστηκε σε παλιότερη και πιο.. ευγενική ταινία του '60 (που είχε βασιστεί σε βιβλίο) και τελικά δε μπορεί να αποφασίσει πόσο θα την.. προχωρήσει. Πάντως το κλείσιμο, με τη φράση "those who can do, those who can't teach" που έχει όλος ο κόσμος βούκινο αλλά εδώ υποκρινόμαστε, για καμια κατοστή χρόνια τουλάχιστο, ότι δε την έχουμε ακουστά, τη κάνει λιγάκι (βλ. μισό αστεράκι) πιο προτεινόμενη για εγχώρια κατανάλωση.

Σύμφωνα με το μπλαμπλά της επίσημης σελίδας, Destricted είναι μια πλατφόρμα που ιδρύθηκε το 2004 για "οποιαδήποτε μορφή αλογόκριτης καλλιτεχνικής έκφρασης". Ε και, φυσικά, εμπορικό σήμα.
Με την υπόσχεση για ακόμα περισσότερα στη συνέχεια, το εν λόγω σήμα σε κατάμαυρο φόντο με κατακόκκινη απαγορευτική για ανηλίκους βούλα στη γωνία, κοσμεί το εξώφυλλο του DVD που κυκλοφορεί ήδη στη Βρετανία και αλλού, εδώ και δυο μήνες. Έχοντας κάνει πρεμιέρα στη Tate Modern, αυτό που παραδίδει είναι 7 κλιπ που υπογράφουν η Marina Abramovic, γνωστή για τα βασανιστήρια στα οποία αυτο-υποβάλλεται ως performance artist, o Matthew Barney, γνωστός ως άντρας της Björk, ο Marco Brambilla, γνωστός ως σκηνοθέτης του Demolition Man (1993), ο Richard Prince, γνωστός ως φωτογράφος που φωτογραφίζει φωτογραφίες, η Sam Taylor Wood γνωστή ως γνωστή καλλιτέχνις, και ο Larry Clark και ο Gaspar Noé που δε χρειάζονται συστάσεις. Ε και όπως καταλαβαίνεις το παραδοτέο είναι τόσο αλλοπρόσαλλο όσο η λίστα των υπογραφών.

Ο Clark έκανε ένα, ως συνήθως εξαιρετικό, ριάλιτι πορνό με οντισιόν ερασιτεχνών για να μείνει ο ένας που θα διαλέξει, με την ίδια διαδικασία, πορνοστάρ που θα τη πάρει από πίσω μπροστά στη κάμερα. Ο Noé έκανε ένα, ως συνήθως εξαιρετικά αφιερωμένο σε στροβοφοβικούς, φιλμάκι για τη μοναξιά της μαλακίας. Και οι υπόλοιποι ότι μαλακία τους κατέβηκε στο κεφάλι, αντιμετωπίζοντας την αφήγηση όπως η παραγωγή τη προοπτική να μη βγάλει λεφτά απ την ιστορία. Έτσι το αποτέλεσμα είναι μόνο για γκαλερί. Εκτός αν έχεις όρεξη να βλέπεις με τις ώρες τύπους που τον παίζουν στη μέση της ερήμου ή τον τρίβουν στον άξονα μιας τεράστιας μπουλντόζας με ένα εξίσου τεράστιο ραπανάκι στον κώλο.

Έχοντας αφήσει τη σφραγίδα του σε ένα απο τα καλύτερα σκηνοθετικά ντεμπούτα της φετινής ισλανδικής παραγωγής σύμφωνα με τα κινηματογραφικά βραβεία της Νορβηγίας, το υποψήφιο στο διεθνές διαγωνιστικό Blóðbönd (2006), ο Jón Atli Jónason, σεναριογράφος με θεατρικές καταβολές, συνόδευσε την ταινία του ως τη Θεσσαλονίκη. Με την πιο αλλόκοτη προφορά του Φεστιβάλ, μάς μίλησε για τη διαφορετική μέθοδο που ακολουθεί στην προσέγγιση των κινηματογραφικών σεναρίων, και εξηγεί τί είναι αυτό που κάνει την πολύ γλυκιά ταινία του να ξεχωρίζει τόσο, ώστε να προπορεύεται για την ώρα στη βαθμολογία κοινού στο διεθνές τμήμα. Να δούμε άραγε αν θα το θυμούνται κι όταν η ταινία βγει στις αίθουσες απ' την Hollywood Entertainment.

Με το λαϊκιστή αλλά και στυγνό δικτάτορα της Ουγκάντας Idi Amin ασχολείται το βιβλίο του Giles Foden, και αυτό επέλεξε ο Kevin McDonald για να μεταπηδήσει από το ντοκιμαντέρ στη μυθοπλασία. Εύστοχη επιλογή, αφού ο σκηνοθέτης δε φεύγει εντελώς από τα χωράφια του, επιλέγoντας και πάλι να αφηγηθεί υπαρκτά γεγονότα.
Ο Amin σκιαγραφείται μέσα από τη φανταστική σχέση του με ένα Σκωτσέζο γιατρό που προσλαμβάνει ως προσωπικό θεραπευτή και σύμβουλο --εξαιρετική έμπνευση ήδη του μυθιστορήματος να παραλληλίσει τις σχέσεις αγάπης-μίσους και την αστάθεια και τον παραλογισμό του δικτάτορα απέναντι στη χώρα του, με τη συμπεριφορά του απέναντι σε άτομο του κοντινού του περιβάλλοντος. Παρακολουθούμε την πορεία του προς την πτώση, και κυρίως, σε οικουμενικό πια επίπεδο, την αδυναμία ενός ακαλλιέργητου που επιλέγει η λαϊκή βούληση να σταθεί αντάξιος των προσδοκιών της.

Ο Whitaker είναι σε φόρμα και αποπνέει κάτι σαν... χάρισμα, στοιχείο των αληθινών σταρ. Ο γιατρουδάκος McAvoy τα φέρνει εις πέρας γενναία, ενώ η συμμετοχή της κοκκινομάλας των X-Files αστόχως συζητήθηκε πολύ, αφού ίσα-ίσα που τη βλέπουμε λίγο στην αρχή και η εντυπωσιακή γυναικεία παρουσία είναι αυτή της Kay Dickinson. Η σκηνοθεσία φυσικά και διατηρεί ζωογόνα στοιχεία ρεαλισμού και ντοκιμαντερίστικης γραφής, εντονότερα σε σκηνές όπως οι βόλτες των δυο στο αυτοκίνητο ή ένα οργιώδες πάρτυ σε μια βίλα, και πιο αξιομνημόνευτα σε μια που βάζει αντιμέτωπες πρωτόγονες πρακτικές αυτοδικίας με το υπερσύγχρονο περιβάλλον του δυτικής έμπνευσης καταναλωτισμού των duty free. Μαύρη Αφρική εναντίον λευκής Ευρώπης, ο McDonald τα καταφέρνει στην εύγλωττη εικονοποίηση των αντιθέσεων. Όταν το φιλμ τελειώνει σε αφήνει με τη σωστή διάθεση, και κάτι που θα το θυμάσαι και λίγο μετά την έξοδο από την αίθουσα.


*Παίζει στις 23:00 στη "Φρίντα Λιάππα" στη Θεσσαλονίκη, στα πλαίσια των ειδικών προβολών του φεστιβάλ

Πλήρης ημερών και έργου, έσβησε πριν μερικές ώρες ο Robert Altman, στα 81 του. Ο πέντε φορές υποψήφιος για Όσκαρ σκηνοθέτης του MASH (1970), του Gosford Park (2001) και του A Prairie Home companion (2006), είχε αποκαλύψει στην τιμητική βράβευση της Ακαδημίας τον περασμένο Μάρτη, ότι την τελευταία δεκαετία την έβγαλε με μεταμοσχευμένη καρδιά, η οποία πιθανολογείται ότι τον πρόδωσε, μιας και δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη αιτία θανάτου.

Update: Η estelle που γνωρίζει περισσότερα για να προσέχει όταν πλησιάζει ηλικιωμένους σκηνοθέτες σε καροτσάκια, έχει τον αποχαιρετιστήριο λόγο.

Πάει και ο Altman. Ενώ η καρδιά του πάλευε, η λευχαιμία τον έβγαλε νοκ άουτ. Στη μακριά ζωή του έδωσε πολλά και αναγνωρίζεται ως ένας από τους πρωτοπόρους σκηνοθέτες του προηγούμενου αιώνα, και μάλιστα χωρίς ακριβές σπουδές σε fancy ακαδημίες. Ξεκίνησε από τη δημιουργία βίντεο για βιομηχανικές εταιρείες, αλλά κατάφερε να κάνει την κριτική να τον πάρει σοβαρά. Η πιο αναγνωρισμένη κριτικά ταινία του είναι μάλλον το Nashville (1975), μετά το MASH (1970) και τελευταία το Gosford Park (2001). Έδωσε το στίγμα του με την αναδόμηση των genres, τη χρήση πολυπεπίπεδου soundtrack και τον τόνο αυτοσχεδιασμού που έδινε στις σκηνές του.

Δούλεψε με πλειάδα ηθοποιών και ήταν απ' αυτούς που δεν υποχωρούσε στα καπρίτσια τους να κινηματογραφεί τις καλές τους γωνίες. Κολλούσε στο όραμά του να σκηνοθετεί την ατμόσφαιρα χάους που κυριαρχεί στην πραγματική ζωή και όχι την οργάνωση του σετ. Η τελευταία του ταινία A Prairie Home companion (2006) εξέπληξε με τη ζωντάνια της, ενώ η αμερικάνικη Ακαδημία πέρισυ τον τίμησε με τιμητικό όσκαρ για το συνολικό του έργο. Σκηνοθέτησε επίσης για το θέατρο και την τηλεόραση και τελευταία δούλευε στην προετοιμασία παραγωγής για μια νέα ταινία. Δεν πρόλαβε. Κρίμα, γιατί κανείς μας δεν είχε σκεφτεί ότι η συνεργασία με τη Lindsay Lohan θα ήταν από τις τελευταίες χαρές της ζωής του. Tαινίες όπως Short Cuts (1993), The Player (1992), McCabe & Mrs. Miller (1971) θα μείνουν στη μνήμη όσων δε βολεύονται με τις συνταγές των στούντιο, τα οποία ο δημιουργός πονοκεφάλιασε όσο μπορούσε. "Ο Robert Altman είναι καλλιτέχνης και παίχτης", είπε ο Alan Rudolph γι'αυτόν.

Με το βραβείο κοινού του περασμένου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, και τη δεύτερη θέση στις ψηφοφορίες κοινού μέχρι στιγμής, ο νεαρός Κίμων Τσακίρης έχει κάτι περισσότερο από μια απλή ασπίδα στις επιθέσεις που δέχεται για το ντοκιμαντέρ του, Sugartown, για το μικρό δήμο της Ζαχάρως, και την εισαγωγή νυφών που είχε διοργανώσει πριν μερικά χρόνια ο δήμαρχός της.

Διακριτικός και ψύχραιμος, ο Τσακίρης είναι μάλλον ήρεμη δύναμη του φετινού φεστιβάλ, και με το ντοκιμαντέρ του να διαγωνίζεται μόνο του κόντρα στη μυθοπλασία στο ελληνικό τμήμα, μπορεί να αποτελέσει και την πιο σημαντική παρουσία για το δυναμικό του χώρου που εκπροσωπεί. Δεν κρύβει πάντως το άγχος του για το στοίχημα της διανομής της ταινίας του σε μερικούς μήνες, αλλά δεν νομίζω να διαφωνεί κανείς μαζί του, στο ότι αν το κοινό του δώσει ένα καλό ξεκίνημα, το φιλμ θα ρολάρει από μόνο του. Τις αντιρρήσεις της θα έχει φαντάζομαι, η μερίδα Ζαχαρωτιών που βρέθηκαν στην πρώτη προβολή της ταινίας, για να τον κατηγορήσουν ότι παραμόρφωσε την πραγματικότητα, και… επηρέασε το εκλογικό αποτέλεσμα στις πρόσφατες δημοτικές. Μεγάλη η χάρη του.

Δεύτερη χρονιά στις αίθουσες του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης μετά την περσινή work in progress προβολή της, και μετά από μια βόλτα στα διεθνή του Πουσάν και του Σικάγο, και την Εβδομάδα Κριτικής των Καννών, η ταινία του Γιάννη Οικονομίδη, Ψυχή στο Στόμα (2006), εξακολουθεί να σοκάρει το κοινό, και να το φανατίζει. Άλλους υπέρ, άλλους κατά.

Γεμάτος αυτοπεποίθηση και σιγουριά για τη δουλειά του, ο σκηνοθέτης που λατρεύτηκε για το Σπιρτόκουτο (2002), υπερασπίζεται την ταινία του απέναντι σε όποιον δεν αντέχει να την καταλάβει, ακόμη κι αν χρειαστεί να… βγούνε έξω να τα πούνε. Όπως έγινε και προχθές βράδυ, μετά την προβολή, όταν το Q&A άναψε απ’ το πλήθος αγανακτισμένων με τον σκηνοθέτη, και αγανακτισμένων με τους αγανακτισμένους με τον σκηνοθέτη. Κοφτός, άμεσος και χειμαρρώδης, σαν την ταινία του, μίλησε και στις Μάζες, αφού πρώτα τις ψιλοαπέρριψε, και θα συνεχίσει να μιλάει στις μάζες, για να τις βγάλει απ’ τη φυτοποιημένη τους κατάσταση. Ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι οι εταιρείες διανομής θα συνεχίσουν να τον απορρίπτουν, γιατί η ταινία του δεν είναι λέει… οικογενειακή. Και επειδή το κάνει χύμα, αν σας πειράζουν οι κακές λέξεις, προχωρήστε με προσοχή.