Στην τροχιά της η ιστορία της Πηγής της Ζωής περιστρέφεται γύρω από ένα αδιευκρίνιστης ειδικότητας επιστήμονα, λίγο πολύ όπως και στο Π (1998). Με αντίστοιχη τεράστιας έκτασης ψύχωση, να βρει τη θεραπεία για τον εγκεφαλικό όγκο που σκοτώνει την αγαπημένη του. Τα υπόλοιπα για παράλληλες αφηγήσεις και χιλιετίες αγάπης είναι μόνο η αρχή της σύγχυσης.
Στη τρίτη του ταινία ο Aronofsky δεν εγκαταλείπει, εκτός από τη τόλμη το φεύγα και τη μαεστρική υπερβολή των προηγούμενων, ούτε τους βασικούς του συνεργάτες που τους έφτιαξε και (ίσως) τον έφτιαξαν, τον Clint Mansell στη μουσική επένδυση και τον Matthew Libatique στη κινηματογραφία, με τα αναμενόμενα υπέροχα αποτελέσματα. Και δε προδίδει ούτε το όραμά του για το οποίο πάλεψε χρόνια ενάντια σε αποχωρήσεις πρωταγωνιστών αξίας Cate Blanchett, περικοπάρες προϋπολογισμού, και δημιουργικές διαφορές με καλλιτεχνάρες με αποψάρες τύπου Brad Pitt. Ούτε τους φανατικούς του φίλους που περίμεναν από αυτόν ακόμα ένα ξεχωριστό εγκεφαλικό αριστούργημα, έστω και με ψεγάδια μετά από έξι χρόνια φουρτούνας. Φουρτούνα που συνεχίστηκε και μετά το άνοιγμα της ταινίας στη Βενετία μέσα σε αποδοκιμασίες και χειροκροτήματα. Και τη σύγχυση δε βοηθάει, ούτε έχει και καμιά υποχρέωση να το κάνει, η αφηγηματική μελωδία που συνθέτει ο δημιουργός παρεμβάλλοντας εικόνες από πεντακόσια χρόνια πριν και άλλα τόσα μετά. Εικόνες που ξεπηδούν ρεαλιστικά (η μεσαιωνική μέσα από τις σελίδες του βιβλίου που γράφει η πρωταγωνίστρια, για παράδειγμα) και περνάνε σε επίπεδο που, κυριολεκτικά, δεν έχει κανένα περιορισμό να πατάει στο έδαφος. Εικόνες που συνθέτουν σκηνές απερίγραπτες και αΐδιες, τολμηρές και μεγαλειώδεις που προορίζονται να τις κουβαλάς και να σε στοιχειώνουν μέχρι να τις χρειαστείς.

Με άλλα λόγια το πιο φιλόδοξο δημιούργημα του Darren Aronofsky είναι συνεπέστατο στα λοιπά με τη δημιουργική του πορεία. Διαπραγματεύεται αριστουργηματικά την αποδοχή της απώλειας και την άρνηση της λατρείας (ή τη συμφιλίωση με το θάνατο και την αποφυγή της ψυχωτικής ασφυκτικής αγάπης, αν θες να το συγκεκριμενοποιήσεις περιορίζοντάς το σώνει και καλά). Χωρίς σκληρά φτηνά και εν τέλει κατανοητά ψευτοδιανοουμενίστικα πόδια (δεν έχει πρεζάκια αποχαυνωμένα στη τηλεόραση ή ιρανούς να περπατάνε στην έρημο).

Περιμένοντας το Πάσχα στο Πήλιο, δυο φιλικά ζευγάρια και η κόρη του ενός, μπλέκουν τα μπούτια τους όταν ένας φόνος δρα ως καταλύτης για να κορυφωθεί η αναπόφευκτη ένταση που χτίζουν ανάμεσά τους τα μεταξύ τους μυστικά.Μια πενταετία μετά το Brazilero (2001) (και μια δεκαετία μετά το Βαλκανιζατέρ (1997)), ο Γκορίτσας επιστρέφει αν μη τι άλλο για να μας θυμίσει ότι οι ταινίες θέλουν το χρόνο τους για να γίνουν. Βέβαια τη συγκεκριμένη δε φαίνεται να τη βοήθησε ιδιαίτερα η διαδικασία ωρίμανσης. Παρά τις γεμάτες υποσχέσεις εντάσεις που κρύβει ανάμεσα στους χαρακτήρες το ύπουλο σενάριο με τα ενδιαφέροντα γυρίσματα από ανθρωπινοσχεσεδιάρικο σε ψυχολογικό φιλμ-νουάρ, η σκηνοθεσία το ακολουθεί κάπως αμήχανα, ενώ οι μπόλικοι παράπλευροι χαρακτήρες καταλήγουν να έχουν φολκλορικό ενδιαφέρον, αφού δεν αναπτύσσονται ποτέ σε κάτι συγκεκριμένα καθοριστικό για την πλοκή. Εκτός ίσως απ' τον ήρωα του Ερρίκου Λίτση, που λειτουργεί σα βεβιασμένο άλλοθι για τη λύση του χαλαρωμένου απ' το πελαγωμένο μοντάζ μίτου.

Οι πιο σίγουροι λέγαν ότι η Disney απλά θα άφηνε τη ταινία να πουληθεί μόνη της. Οι πιο ανήσυχοι είχαν βγάλει δελτίο καιρού με πρόγνωση για νεροποντές στα καραϊβικά ταμεία στις 25 του Μάη και αναβολή της πειρατικής απόβασης για πιο καλοκαιρινές μέρες. Όλοι βλέπαν τους ανθρώπους στα υπόγεια του κάστρου της Ωραίας Κοιμωμένης να κρατάνε μπουντρουμωμένο ακόμα και τον τίτλο του τρίτου φιλμ, χωρίς να τον έχουν επιβεβαιώσει επίσημα-επίσημα. Το τίζερ για το Σεντούκι του Νεκρού (2006) είχε χωθεί σφήνα στο περσινό Super Bowl, αρχές Φλεβάρη, με το άνοιγμά του να γίνεται τον Ιούλιο και το πλιάτσικο να ξεπερνάει κάθε ρεκόρ. Με το Τέλος του Κόσμου δυοτρείς μήνες μακριά, ούτε τρέιλερ, ούτε τίζερ, ούτε πόστερ, ούτε σελίδα, ούτε καν επιβεβαίωση του καστ ή οτιδήποτε άλλου δεν είχε σκάσει μύτη. Μόνο κάτι φωτογραφίες από δω κι από κει που η ποντικο-εταιρία έπνιγε σα ποντίκια.

Όλα άλλαξαν αυτό το σαββατοκύριακο. Πόστερ βγήκαν πεντέξι μαζεμένα, σελίδα ανέβηκε έστω και χωρίς περιεχόμενο, και το τρέιλερ μπορείς να το ενσωματώσεις (όπως συνηθίζεται πια) από τώρα στη σελίδα σου. Με τη προοπτική να παίξει όταν βγει και να ανεβεί μαζικά το ψόφιο buzz. Όταν το δούμε, στις 19 του μήνα, θα έχουμε και περισσότερα.

Λαθρομετανάστης μικροεγκληματίας εκτελεί φόνο στην Αθήνα, επιστρέφει στη χώρα του ψάχνοντας μια καινούρια αρχή, και καταλήγει στη φυλακή για την εκεί του τάση προς μικροκλοπές, αφού τον καταδόσει ο στρατιωτικός πατέρας του. Στις σκληρές συνθήκες της φυλακής, γνωρίζει το Θεό, έναν Γερμανό ισοβίτη, την τέχνη, την ανθρωπιά, και το αίσθημα της μεταμέλειας. Έτσι, όταν δραπετεύει απ' τη φυλακή κατά τη διάρκεια πραξικοπήματος, ξαναπερνά τα σύνορα κι επιστρέφει στην Ελλάδα για να παραδοθεί για το φόνο.Περιστρεφόμενο γύρω από συναισθηματική καρδιά αντίστοιχη των Ζωών των Άλλων, το Eduart θα μπορούσε να γίνει για την Ελλάδα ό,τι το οσκαρούχο hit για τη Γερμανία, αν ήταν πιο ευρύ στο ερμηνευτικό του φάσμα και πιο πλούσιο στα κεφάλαια της αφήγησής του. Η ιστορία μεταστροφής του, μεθοδική και καλοστημένη, ακολουθεί στρωτή αναμενόμενη διαδρομή, χωρίς να υποκύπτει σε μελοδραματισμούς, ούτε όμως να καταφέρνει να απογειωθεί συναισθηματικά. Η Αντωνίου έγραψε και ξαναέγραψε το σενάριο μετά από πολύωρες συνεντεύξεις με τον εμπνευστή της ιστορίας της, τον Eduart Leka, οπότε θα περίμενε κανείς πιο έντονο ξεψάχνισμα του πυρήνα του, βαθύτερη τομή στην ψυχή του φυλακισμένου, αλλά πάλι μπορεί απλά να μιλά ο κυνικός μέσα μου που τα βλέπει σχηματικά. Όπως και να 'χει, η απεικόνιση είναι σαφώς πιο πειστική απ' αυτήν του von Donnersmarck, ακόμα κι όταν ο Durmishi χάνει την ισορροπία του εκφράζοντας με επαναλαμβανόμενες μούτες τη βουβή έλλειψη δικαιολογιών περισσότερο, παρά ενοχών. Σα μικρό παιδάκι που έφαγε όλα τα μπισκότα και δεν έχει σκύλο να ρίξει το φταίξιμο. Έτσι όπως είναι πάντως, το φιλμ της Αντωνίου μπορεί να περηφανεύεται production values που ανεβάζουν την ελληνική κινηματογραφική παραγωγή αρκετά επίπεδα πιο πάνω, και παράλληλα τη βγάζει απ' την εκφραστική και θεματική της μονοτονία, για να δείξει το δρόμο προς ένα εξαγώγιμο προϊόν αξιώσεων, δίχως απαραίτητα τις πλάτες της τεράστιας κατά παραγγελία παραγωγής. Ας ελπίσουμε τώρα να δούμε και κάτι πιο ψυχολογικοθριλεροειδές από τη δημιουργό, που φαίνεται πως το 'χει.

Στα σεναριακά credits μπορεί να μην υπάρχει ο Σέξπιρ αλλά υποχρεωτικά αναφέρω κι εγώ ότι το Βραδυνό Συμπόσιο είναι χαλλαρά βασισμένο στον Άμλετ. Χρονικά τοποθετημένο περίπου χίλια χρόνια πριν, στη περίοδο των Πέντε Δυναστειών και Δέκα Βασιλείων, το φιλμ μπλέκει κι άλλους μύθους στην ιστορία του, που από τα credits ακόμα θέλει κεντρικό χαρακτήρα μια αυτοκράτειρα που χηρεύει. Και γατζώνεται στην πιο μεγάλη πολυθρόνα της αυτοκρατορίας, σα γυναίκα του κουνιάδου της που έτσι λίγο δηλητηρίασε τον άντρα της για να τον διαδεχτεί. Ε και σα λογικός άνθρωπος έχει βάλει επόμενο όνομα στη λίστα του βασιλικού νεκροθάφτη τον γιο του δολοφονημένου.
Το μόνο άλλο βασικό που χρειάζεται να ξέρεις είναι ότι η Κίνα έστειλε στα Όσκαρ την Κατάρα του Κίτρινου Λουλουδιού (2006) μέσα σε κριτική αποδοκιμασία του Συμπόσιου (ή Δείπνου Δολοφόνων αν είσαι Έλληνας μεταφραστής), και τελικά έκανε χάρη στο Χονγκ Κονγκ που το υπέβαλλε υπερήφανα σα δικό του. Άρα δε χρειάζεται εγώ να πω ότι εκεί που ο Zhang Yimou το είδος "κινέζικη ιστορική με αεροπλανικές σπαθομαχίες" το γάμησε και ψόφησε, ο Feng Xiaogang (με μεγάλη ιστορία στη mainstream κωμωδία στη πατρίδα του, λέει) το επανακαθόρισε στα πρότυπα των χογκογκέζικων ματοβαμμένων οπερών. Ασυγκράτητο στο μελόδραμα που υπηρετεί τις στιγμιαίες εξάρσεις βίας, στην απεικόνιση αυτής τη βίας με ρεαλιστικούς κουβάδες αίματος, και την οπτική χλιδή (που καθυστέρησε τη παραγωγή σε πολλές φάσεις, αν κατάλαβα καλά), το φιλμ είναι και αναπολόγητα αργό στα περισσότερα σημεία. Αντίθετα με ότι θα περίμενες, ακόμα και για τις Μάσες που διαβόητα αρχίζουν τα χασμουρητά ενώ το τελευταίο κομμένο κεφάλι δεν έχει σταματήσει να πετάει, το slow motion λειτουργεί συνολικά, και όχι μόνο στις σκηνές που το κόκκινα ζουμιά σπιλώνουν το χιόνι. Και το αποτέλεσμα είναι μια κλάση ανώτερο από τις τελευταίες βαρετές σχετικές προσπάθειες. Αλλά προδίδεται από τη πρωταγωνίστριά του που προσφέρει μέχρι και το κωλαράκι της για να σου τραβήξει το ενδιαφέρον, όμως είναι πολύ baby και πολύ baby face για τέτοιο ρόλο. Δυστυχώς η ασύγκριτα καβλιάρα, ειδικά σε ρόλους σκύλας, Gong Li έκανε το λάθος να ξαναεμπιστευτεί μετά από τόσα χρόνια τον Yimou (και άρα δε μπορούσε να παίζει παράλληλα κι εδώ see?).

Χειρίστρια καμερών ασφαλείας που βλέπουν παρηκμασμένη γειτονιά της Γλασκόβης, αναστατώνεται όταν στην οθόνη της εμφανίζεται γνώριμος απ' τα παλιά, υπεύθυνος για το βαθύ τραύμα που την έχει οδηγήσει να βλέπει όλη της ζωή σαν σε γυάλα. Ξαφνικά η μιζέρια της αποκτά νόημα, αφού αποφασίζει να τον παρακολουθήσει, και, ίσως, να πάρει και την εκδίκησή της. Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της οσκαρούχου (για τη μικρόμηκη Wasp το 2005) σκηνοθέτιδας, κουβαλάει ένα σωρό βραβεία πάνω της, με αυτά της κριτικής επιτροπής των Κανών και του ανερχόμενου ταλέντου στα BAFTA να ξεχωρίζουν, ως επιβεβαιώσεις της αντανακλαστικής κριτικής λατρείας στην αντικινηματογραφική κινηματογράφηση. Ακυρώνοντας τη δυνατότητα ταύτισης μέσω της στρυφνής, στεγνής της αφήγησης, και καθυστερώντας εξαντλητικά να του ανοίξει χαραμάδα να μπει στην ιστορία, η Arnold κάνει τον θεατή να νιώθει εξαιρετικά άβολα στον κόκκινο δρόμο της, και στη συνέχεια προσφέρει μια μάλλον επώδυνη κινηματογραφική εμπειρία σε όποιον δεν έχει χάσει την υπομονή του κι αρχίσει τις μαντεψιές για το τι γίνεται στο στόρι που περιμένει ν' αρχίσει. Αποτέλεσμα μάλλον αναμενόμενο από ταινία που προέκυψε απ' τα πειραγμένα μυαλά των Δογματιστών, οι οποίοι με το Red Road ξεκινούν ένα καινούριο κινηματογραφικό πείραμα με τίτλο Advance Party, που ξεπήδηξε από workshop σεναρίου του Sundance. Το Red Road αναμένεται να ακολουθήσουν άλλες δύο ταινίες, που θα έχουν τους ίδιους επτά χαρακτήρες, να περιφέρονται στην ίδια πόλη, αλλά να κάνουν διαφορετικά πράγματα, που θα σκεφτούν οι άλλοι δύο σκηνοθέτες. Καλά κουράγια.

Σε σενάριο Κώστα Γαβρά, το Mon Colonel προσπαθεί εξ’ ορισμού να κάνει έμμεσο πολιτικό σχόλιο, πάνω στην παρούσα κατάσταση στη μέση Ανατολή, εκμεταλλευόμενο την ιστορία του Γαλλο-Αλγεριανού πολέμου (του ποιου;) πενήντα χρόνια πριν, που αναβιώνει μέσα από το ημερολόγιο του Γκι, νεαρού ιδεαλιστή και ρομαντικού εθελοντή.
Επειδή όμως, για να επιβάλεις ειρήνη στους άξεστους Αλγεριανούς (sic), πρέπει να κάνεις πόλεμο και επιπλέον να τους πείσεις ότι είναι για το καλό τους (ring a bell?), ένας σκληρός Συνταγματάρχης έχει αναλάβει το εν λόγω έργο, εφαρμόζοντας τακτικές απάνθρωπες (αλλά αναμενόμενες στον πόλεμο). Φυσικά θα συμβεί το προβλέψιμο και οι δυο αυτές εκ διαμέτρου προσωπικότητες θα έρθουν σε άμεση σύγκρουση. Μπορεί η ερμηνεία του Συνταγματάρχη να είναι δυνατή, ωστόσο ο ρόλος αυτός καθ΄ αυτός είναι κλασσικό στρατιωτικό στερεότυπο, ενώ από την άλλη η αγγελική φάτσα του Γκι είναι μια επιλογή που δε μπορεί να προσφέρει εκπλήξεις. Αν προσθέσει κανείς σ΄ αυτά ότι η ιστορία εκτυλίσσεται σε fake άσπρο-μαύρο, ενώ παρεμβάλλονται περιττά/κουραστικά αποσπάσματα από το σήμερα με μια ασχημόφατσα που διαβάζει το ημερολόγιο του Γκι και καταστρέφουν τη ροή της ιστορίας, την ίδια ώρα που ένα δήθεν μυστήριο για τη δολοφονία του Συνταγματάρχη, καταλήγει σε ένα βεβιασμένο και προσπαθώ-να-είμαι-ένα συγκινητικό φινάλε, τελικώς οι ανθρωπιστικές κορώνες πέφτουν στο κενό –εκεί που πρέπει να βουτήξουν και οι αδερφοί Dardenne, που έχουν την παραγωγή.