Από τον σκηνοθέτη του υπέρκακου Superbad (2007) και με τη πρωταγωνίστρια του υπερ-κακού Twilight (2008), το Adventureland (2009) που έπαιξε για πρώτη φορά ξημερώματα Τρίτης στο Sundance, είναι από μια άποψη τυπικό της 25ης χρονιάς του μεγαλύτερου ανεξάρτητου φεστιβάλ. Λιγότερο μπρουχαχά, λιγότερες σαβουροπαραγωγές με ονόματα στο καστ, λιγότερη από την ιδιοτροπία που έφτασε να το χαρακτηρίζει, περισσότερη Paris Hilton με δερμάτινα και τα βυζιά να παίρνουν παγωμένο αέρα.

Ένα χειμώνα πριν, τελειωμένο σύμφωνα με τον θρύλο ακριβώς τη μέρα που ένας κάποιος Judd Apatow του τηλεφωνούσε και πηγμένο στις οδηγίες για μουσική στην υπόκρουση, το ημι-αυτοβιογραφικό σενάριο του Greg Mottola, βρίσκονταν στη "μαύρη" χολιγουντιανή λίστα των καλύτερων που δεν είχαν μπει ακόμα σε παραγωγή. Αλλά μέχρι την άνοιξη, ο ίδιος έγραφε στα talkbacks του AICN πως είχε βρει και τοποθεσία για τα γυρίσματα, στο Pittsburgh, και όχι στο Long Island όπου βρίσκεται το Adventureland, το πανηγύρι στο οποίο δούλευε πριν 20 χρόνια και έβαλε τώρα φόντο στην ιστορία του. Ο Mottola έγραφε βέβαια και ότι αυτή (η ιστορία) δεν είναι full-superbad, όμως η Miramax, που καθυστέρησε την έξοδο του φιλμ ακριβώς για να παίξει το τρέιλερ πριν από συγκεκριμένη βαμπιριά με τεράστιο γυναικείο ακροατήριο, φρόντισε να τον διαψεύσει, τόσο σε αυτό (το τρέιλερ) όσο και στην αφίσα και στην υπόλοιπη προώθηση. Το αποτέλεσμα, ανάλογο του ποιον πίστεψε ο κάθε δημοσιογράφος, το βλέπεις στις κριτικές που έρχονται από το Sundance από χτες και χαρακτηρίζουν τη ταινία από "μια από τις πιο αιχμηρές ενηλικίωσης των τελευταίων χρόνων" μέχρι.. not superbad. Ως συνήθως πιο χαρακτηριστικά, το Variety βλέπει την τεχνικά "απλά OK" παραγωγή να έχει και "καλές" προοπτικές, όταν θα βγει στις αίθουσες στα τέλη του Μάρτη, ενώ ο Reporter είδε τη συνδρομή των υπεύθυνων "τέλειο δείγμα των καιρών" και περιμένει "μεγάλους βαθμούς" και στο πανί και στο DVD.

Με μια μικρή καθυστέρηση απ’ τη συνήθη ημερομηνία τους, ανακοινώθηκαν σήμερα ξημερώματα τα βραβεία της Online Film Critics Society, που ανέβασε στην κορυφή της πεντάδας των καλύτερων ταινιών, εκείνο το αξιαγάπητο ρομπότ με τις ερπύστριες που καθαρίζει μια εγκαταλελειμμένη μελλοντική Γη. Ο WALL•E ξεχώρισε επίσης για το πρωτότυπο σενάριό του από τον Andrew Stanton και τον Jim Reardon, ενώ βραβεύτηκε και στην κατηγορία της καλύτερης animated ταινίας.

Αν και δεν κατάφερε να πρωτεύσει στην μεγάλη, ο Σκοτεινός Ιππότης, που ηγούνταν στις υποψηφιότητες με 7 συνολικά, μάζεψε τα περισσότερα βραβεία στις υπόλοιπες κατηγορίες, ξεχωρίζοντας για τη σκηνοθεσία του Christopher Nolan, τη β’ ερμηνεία του Heath Ledger, τη φωτογραφία του Wally Pfister και τη μουσική των James Newton Howard και Hanz Zimmer, ενώ η πιο αξιογιορτάσιμη νίκη είναι μάλλον το τέσσερα στα τέσσερα που πέτυχε το σουηδικό βαμπιρικό διαμάντι Let the Right One In, για διασκευασμένο σενάριο, καλύτερη ξενόγλωσση ταινία (αφήνοντας το Waltz with Bashir με άδεια χέρια) και τις breakthrough εμφανίσεις του Tomas Alfredson στη σκηνοθεσία και της Lina Leandresson στην ερμηνεία. Το Slumdog Millionaire για το μοντάζ, ο Mickey Rourke στον α’ ανδρικό του The Wrestler και η Marisa Tomei στο αντίστοιχο β’ γυναικείο, η Michelle Williams στον α’ γυναικείο του Wendy and Lucy και το τηλεοπτικίζον Man on Wire στα ντοκιμαντέρ, μοιράστηκαν τα υπόλοιπα βραβεία, στην όχι και τόσο ποικιλόμορφη φετινή λίστα νικητών.

Για όποιον δεν θυμάται, η Online Film Critics Society, που μετράει 11 χρόνια ζωής, είναι η κυρίαρχη ένωση ιντερνετικών κριτικών κινηματογράφου, τα 114 διεθνή μέλη της οποίας τροφοδοτούν το Rotten Tomatoes με κριτικές και βαθμολογίες κι αν οι φετινές επιλογές της δεν πήγαν ακριβώς όπως ήλπιζα (με τον Dark Knight να κερδίζει τα πάντα, βασικά), τουλάχιστον αντισταθήκαμε στο σάρωμα του Slumdog Millionaire.

Από το σαββατοβραδινό show του Spike Feresten για το κανάλι της Fox, στο FunnyOrDie.com, και σε όλα τα διαδίχτυα, κυκλοφορεί ένα κλιπάκι από αυτά που απορείς πως δε το σκέφτηκε κανένας να φτιάξει νωρίτερα. Με υλικό προφανώς μόνο από τα trailer, ο άγνωστος μονταζιέρης ξύνει προφανώς μόνο την επιφάνεια του προκρούστειου αναμασήματος του Forrest Gump (1994) από τον (σεναριογράφο του) Eric Roth, το ξεχείλωμα μιας ιδέας (και τιποτάλλο) από μια σύντομη ιστορία ανθρώπου που γερνάει ανάποδα (του F. Scott Fitzgerald) σε έπος παρλαπίπας. Παρλαπίπα που σύσσωμη η προώθηση της Paramount, με καρό κοντομάνικα και crew cut, φρόντισε να ενισχύσει με ακόμα εντυπωσιακότερες αερολογικές ατάκες (που, στα πρότυπα του Roth, είχαν σχέση με το φιλμ όσο και αυτό με την ιστορία), ώστε να πιάσει και τη γενιά του e-mail forward, πέρα από αυτή του altzheimer. Αποτέλεσμα, 7 στους 10 κριτικοί συνιστούν Forrest Dumb (i.e. το sequel). Και, δε μπορεί διάολε, ο (μέχρι τώρα πάντα αγνοημένος και ποτέ αποβλακωτικός) David Fincher θα γελάει με τα μέλη της ©AMPAS® και το κόκκινο χαλί που του ετοιμάζουν για τη Πέμπτη (για αρχή), όσο ψοφάς κι εσύ όταν πέφτει η ατάκα για τον αράπη στο κλιπάκι.

Δεν ξέρω αν το πιο δύσκολο πράγμα να πιστέψεις, βλέποντας το trailer, είναι το «(2009)» που κρέμεται στην άκρη του τίτλου αυτού του ολότελα ρεβιζιονιστικού, ανόσια ρετρό blaxploitation, που έκανε την θριαμβευτική πρεμιέρα του χθες βράδυ στο μεταμεσονύχτιο πρόγραμμα Midnight του Sundance, ή αν το ότι την άλλη μέρα το πρωί, το είχε αγοράσει η Sony Pictures. Για δύο εκατομμύρια δολάρια. Και στον Black Dynamite, τον μόνο ήρωα που είναι πρόθυμος να κυνηγήσει τα λευκά αφεντικά που έχουν μολύνει τους δρόμους της μαύρης γειτονιάς με πιωμένες πόρνες, εθισμένα στην ηρωίνη ορφανά και το κουφάρι του αδερφού του, η Sony βλέπει δυναμικό για franchise.

Η επιστροφή του Scott Sanders στο Sundance, δέκα χρόνια μετά το άτυχο Thick Thieves (1998), που στις περισσότερες περιπτώσεις έφτασε μέχρι τις λίστες διαμαντιών εν αναμονή ανακάλυψης των βιντεοκλαμπάδων, πυροδότησε διαπραγματεύσεις που κράτησαν τους ατζέντηδες της Endeavor Independent ξύπνιους μέχρι τις 6 το πρωί, για ένα project που υλοποιήθηκε σχεδόν αποκλειστικά χάρη στο πάθος και την τηλεφωνική ατζέντα του εμπνευστή, σεναριογράφου και αφηγητή του, του «μη απολογητικού, άλφα αρσενικού, όμορφου μαύρου άντρα» Michael Jai, που εμπνεύστηκε το όλο ‘70s revival ακούγοντας το Superbad του James Brown στο αμάξι του κι είχε, πριν αρχίσει να τη γυρίζει, όχι μόνο όλη την ταινία στο μυαλό του, αλλά και το sequel της. Δεν ξέρω κατά πόσο η Sony, που στις δηλώσεις της ανάφερε αναμνήσεις από Austin Powers, έχει σκοπό να αφήσει τον Michael Jai να πάει τα επόμενα επεισόδια όσο σοβαρά και αντι-spoof-ικά φαίνεται να έχει πάει το πρώτο, αλλά για την ώρα, μπορούμε να αρκεστούμε στην ανικανότητα των λέξεων να περιγράψουν πόση ασύλληπτη cult γαματοσύνη προδίδει η ύπαρξη και μόνο αυτής της ταινίας. Η οποία, γράφτηκε στα πρακτικά ως η δεύτερη αγορά του φεστιβάλ (μετά το όχι και τόσο πετυχημένο και πλέον work in progress αστυνομικό δράμα, του Antoine Fuqua, Brooklyn’s Finest (2009), που αγόρασε η πρωτοεμφανιζόμενη Senator) και ως η πρώτη που έγινε, ταιριαστά, στο μαύρο της νύχτας.

Μετά από ένα αυγουστιάτικο, επιεικώς γαμάτο teaser, πρεμιέρα έκανε την περασμένη βδομάδα και το trailer του τρίτου sequel του franchise που θα έπρεπε να διδάσκονται οι μηχανολόγοι μηχανικοί στο μάθημα Μηχανές Διαστημικής Καύσης και Άλλα Σενάρια Επιστημονικής Φαντασίας, sequel που φέρει τον διακαή του πόθο να rebootάρει το franchise, στον τίτλο του κιόλας, προσπαθώντας να αποστασιοποιηθεί απ’ το ξεχαρβάλωμα που είχε υποστεί το franchise, από τους τίτλους του κιόλας. O Justin Lin, σκηνοθέτης του ευχάριστα λοβοτομικού διαλείματος για ένα ταξίδι της σειράς στην ανατολή με το Tokyo Drift (2006), επιστρέφει στην Αμερική για να βρει τα original εξαρτήματα της επιτυχίας, στην επανένωση του Vin Diesel με τον Paul Walker και τις Jordana Brewster και Michelle Rodriguez σε κολλητά ξέκωλα στο πλάι, με αφορμή σενάριο εξουδετέρωσης εμπόρου ηρωίνης, δια της μεθόδου της under-cover διείσδυσης στην επιχείρησή του.

Τη μέθοδο της διείσδυσης στο ανδρικό υποσυνείδητο, ο φορέας του οποίου είναι και το μάλλον αποκλειστικό target group της ταινίας, έχει σκοπό ν’ ακολουθήσει κι η Universal, έχοντας κλείσει, σύμφωνα με το Variety, θέση στα διαφημιστικά διαλείμματα του NBC, για το επερχόμενο Superbowl την πρώτη του Φλεβάρη. Βέβαια με τρίτο και σαφώς μικρότερο σποτάκι, αφού τα διόμιση λεπτά του trailer που έκανε πρεμιέρα στο Yahoo! και ταξίδεψε στο δίκτυο με την ταχύτητα που αρμόζει στα κωλοφτιαγμένα υπερμηχανήματα που πρωταγωνιστούν, θα της κόστιζε περί τα 15 εκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με τον τιμοκατάλογο του καναλιού, που χρεώνει 3 εκατομμύρια δολάρια κάθε 30 δευτερόλεπτα έκθεσης στους 100 εκατομμύρια δέκτες που υπολογίζει να δεσμεύσει. Κι επειδή όσοι δεν θα βλέπουν το παιχνίδι στην τηλεόραση, θα ’ναι επειδή θα είναι στο γήπεδο, η τετράδα των πρωταγωνιστών αναμένεται να καβαλήσει και το NBC Universal Jet για να ταξιδέψει στο γήπεδο, πιθανότατα για να κάνει και μια βόλτα στο χορτάρι πριν το παιχνίδι.

Boy meets girl. Boy falls in love. Girl doesn't. Ή αλλιώς, το ίδιο σαββατοκύριακο που το Slumdog Millionaire (2008) ξεπερνούσε τα $40 εκατομμύρια εισπράξεων παίζοντας ακόμα σε περιορισμένη διανομή(!), η Fox Searchlight άνοιγε στο Sundance το indie hit του 2009 και έχει και το trailer, ανεβασμένο στην επίσημη σελίδα του, για να το αποδείξει. Αυτή τη φορά, όπως θέλει η καινούρια τάση μετά το καταστροφικό για την ανεξάρτητη παραγωγή και ακόμα καταστροφικότερο για την παγκοσμιοποιημένη οικονομία 2008, κάτι σε light Eternal Sunshine of the Spotless Mind (2004) με κάτι παραπάνω από περαστική σχέση με Juno (2007) --o παραγωγός Mason Novick ξαναεμπιστεύτηκε τον Eric Steelberg στη φωτογραφία--, το φιλμ είχε φροντίσει να εξασφαλίσει και τη διανομή και το φανατικό κοινό πριν βγει στη φεστιβαλική γύρα. Φανατικό κοινό που όσο αυξάνεται σμπρώχνει και τη διανομή από ανοιξιάτικες αρχές, σε Μάη και στη συνέχεια στον Ιούλη, ακριβώς στην εβδομάδα που είχε ευεργετήσει και κάτι Μικρές Ηλιαχτίδες (2006).

Με καμιά κατοστή βιντεοκλίπ στο ενεργητικό του, ο Marc Webb φέρνει φανερά μια μετα-ρομαντική αισθητική στη πρώτη του μεγάλη σκηνοθετική δουλειά, βάζοντας τον πρωταγωνιστή του κυριολεκτικά να παραληρεί από τις πολλές ταινίες που 'χει δει, όντας ερωτευμένος με τα μεγάλα μάτια και τις στρογγυλές μπούκες της Zooey Deschanel όσο όλοι μας. Το ίδιο φανερά, η προώθηση ενισχύει τα ξεχωριστά σημεία της ταινίας, μιξάροντας από πάνω κατακαραπαλιομοδίτικο εκφωνητή με φιλόδοξο γκρουπάκι, δίνοντας αυτόν τον φευγαλέο, αμφιδέξιο, not-a-love-story-but-a-story-about-love τόνο που μπορεί να φέρει το ιερό δισκοπότηρο της βιομηχανίας, τους πιτσιρικάδες 15-25, στις αίθουσες, τραβώντας και τις γκόμενές τους, αντί να τραβιούνται σε τυπικά βλαμμένες γυναικιές (με την υποχρέωση να τις καμαρώνουν για πεντάστερες).

Openly gay ακτιβιστής εκλέγεται Δημοτικός Σύμβουλος στο San Francisco. Και δολοφονείται μαζί με το Δήμαρχο της πόλης. Στ' αλήθεια. Και πριν από 30 χρόνια, όχι σήμερα...Με μια πρώτη ματιά, οτιδήποτε θα δεις πάνω στο Milk (2008) του Gus Van Sant φέρει την ταμπέλα "gay". Ενίοτε, μπορεί να σου αλλάζει και πλευρό, για να σου μοστράρει ένα φαρδύ, πλατύ "proud". Αν, όμως, πλησιάσεις για ν' ακούσεις τα λόγια κάτω από τη συνθηματολογία της ντουντούκας και τα στερεότυπα του όχλου, θα βρεις πως η λέξη κλειδί τούτης της ταινίας ξεπερνά την όποια αντίληψη ή τοποθέτηση πάνω στο θέμα σεξουαλικότητα. Το Milk ισορροπεί ιδανικά στο άκουσμα της λέξης "hope". Γιατί ο σκοπός του είναι να διδάξει ένα ενιαίο κοινωνικό μήνυμα, δίχως σύνορα "διαφορετικότητας". Γιατί η ελπίδα δε μπορεί να είναι προνόμιο κανενός "άλλου" μέσα στο ίδιο κοινωνικό σύνολο...

Το Milk, παραδόξως, δεν είναι μια "gay" ταινία. Γι' αυτό και δεν έγινε ο "μπροστάρης" καμίας αντίστοιχης με το Brokeback Mountain (2005) καμπάνιας στις ΗΠΑ, ούτε και αγκαλιάστηκε ως φαινόμενο που θ' άνοιγε τα μάτια του λαουτζίκου. Χρησιμοποιώντας τα λόγια του Harvey Milk ("You gotta give 'em hope"), ο Van Sant δε στοχεύει σε μια στρατευμένη σεξουαλική "απόκλιση" αλλά σε θεατές που βλέπουν τους πάντες γύρω τους ως ίσους, σε ανθρώπους που μπορούν ν' αντιληφθούν πως η πολιτική πρέπει να συγχωνεύεται με τη διπλωματία και σε μετέπειτα νικητές που θα παλέψουν για ακόμη περισσότερα δικαιώματα προς τον πολίτη μέσα από τα γρανάζια της εξουσίας. Με αυτό το σκεπτικό, ο Milk εξελίχθηκε από "ξεφώνημα" ακτιβιστή της διπλανής πόρτας σε κουστουμαρισμένο Δημοτικό Σύμβουλο με λέγειν που έκανε απίστευτο γκελ στα media, τα οποία του επέτρεψαν ν' ακουστεί σε Πολιτείες της Αμερικής όπου η λέξη "gay" μεταφραζόταν σε εξοστρακισμό ή αυτοχειρία. Γι' αυτό και το τέλος του ήταν τόσο άδοξο. Διότι την Αμερική την ευλογεί πάντοτε ο Θεός, ξέρεις. Και το χέρι του Θεού μονάχα με βία και τρόμο απαντά για να πολεμήσει εκείνους που επιδιώκουν να φέρουν την αλλαγή.

Σα μια παρένθεση, θα έλεγα πως το timing της εξόδου του Milk με την εκλογή του Obama στις ΗΠΑ μας υποχρεώνει να δούμε τους παραλληλισμούς στο τότε και στο σήμερα, να παρατηρήσουμε τη διαχρονικότητα του ελπιδοφόρου μηνύματος που ο λαός κατάφερε να μετατρέψει σε δύναμη εξουσίας (στο μέγιστο βαθμό εδώ) και να ευχηθούμε πως το déjà vu σταματά χωρίς όπλα κι αιματοκύλισμα...

Speak of the devil, αυτή την αίσθηση του "κάπου το 'χω ξαναζήσει αυτό" θα τη μαρτυρήσουν οι πλέον ελάχιστοι οι οποίοι τυγχάνει να έχουν δει το ντοκιμαντέρ The Times of Harvey Milk (1984) του Rob Epstein, βραβευμένο με Όσκαρ στην κατηγορία του. Φοβούμαι πως δίχως την ύπαρξη εκείνου, το Milk του Van Sant δεν θα ήταν τόσο μεστό, καλοσχεδιασμένο, αναλυτικό, θαρραλέο στην αφήγησή του και ρυθμισμένο να εκρήγνυται σε συνειδήσεις ανθρώπων που λογαριάζουν πέρα από πολιτικές, φύλα, χρώματα ή ταμπέλες. Τη δύναμη εκείνου του ντοκιμαντέρ μεταφέρει ατόφια στο πανί σα fiction δράμα που πάει το mainstream σινεμά ακόμη πιο μπροστά ο ίδιος δημιουργός που πριν από μερικά χρόνια πολεμούσε τη φόρμα σαν το διάολο (ενθυμήσου λυπηρά φαινόμενα όπως το Gerry (2002))! Θέλω να τον κατηγορήσω για "κλεψιά"; Οι ένορκοι δεν πρόκειται να πειστούν, μπροστά στο επίτευγμα του Van Sant να σε κάνει να "σπας" από συναίσθημα, ακόμη και μέχρι δακρύων, καθώς μια πένθιμη πομπή χιλιάδων ανθρώπων θα πλημμυρίζει τους δρόμους του -- όποιου -- San Francisco. Τότε, σήμερα, αύριο, όποτε... Χωρίς να αποτίνει στεφάνι ή να ταριχεύει ένα πρόσωπο - σύμβολο.

Σαν τελικό υπέρ του Milk, οι άνθρωποι, πόσο μάλλον τα ιστορικά πρόσωπα, δεν είναι μνημεία που πρέπει να λατρεύονται μέσα από νεκρολογίες, μνημόσυνα και εις τιμήν προτομές. Αλλιώς, η ελπίδα τους επίσης μας αφήνει χρόνους. Και, ευτυχώς, το σινεμά παραμένει ακόμη ζωντανό. Ως τέχνη, ως φωνή με βάρος πολιτικής σημασίας, ως μέσο μηνυμάτων αφύπνισης. Κι ως διασκεδαστής ταπεινός.

Υ.Γ. Θα ήταν προσβολή της νοημοσύνης κάθε αναγνώστη το ν' αναλώνω παραγράφους και δεκάδες λέξεις για την ποιότητα: της εύθραυστης σιγουριάς της ερμηνείας του Sean Penn στον ομώνυμο ρόλο, του παντρέματος της δουλειάς του Harris Savides με αρχειακό υλικό από τα seventies ή των με πατριωτικό ανάστημα και ψυχή συνθέσεων του Danny Elfman.