Με μια επική αναπόληση τριών γενεών σιτσιλιάνικης ιστορίας, φιλοδοξεί απόψε να μαγέψει την επιτροπή και τους καλεσμένους του ο Marco Müller, στο άνοιγμα της 66ης βενετσιάνικης Μόστρας του, που έχει δυο δεκαετίες να δει ντόπια ταινία να σηκώνει την αυλαία της, κι ακόμα περισσότερο να δει το Χρυσό Λιοντάρι της να μένει εντός συνόρων.

Η Baarìa, όπως λέγεται στα σιτσιλιάνικα η Bagheria, είναι η γενέτειρα του Giuseppe Tornatore, «ένας ήχος αρχαίος, μια μαγική φόρμουλα, το μόνο κλειδί που μπορούσε να ξεκλειδώσει το σκουριασμένο συρτάρι, που κρύβεται η αίσθηση της πιο προσωπικής ταινίας» του, όπως λέει ποιητικά ο βραβευμένος με Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας σκηνοθέτης του Nuovo Cinema Paradiso (1988), ο οποίος για την επιστροφή στη μεγάλη οθόνη και τους μεγάλους τίτλους, μάζεψε 20 εκατομμύρια ευρώ, το μεγαλύτερο budget που έχει μαζέψει ιταλική ταινία τα τελευταία χρόνια, και ταξίδεψε ως την Τυνησία, για να ξαναχτίσει την πόλη του όπως ήταν το 1910 (με αφοσίωση στη λεπτομέρεια, εφάμιλη ενός Luchino Visconti, σύμφωνα με τη La Stampa), σε μια έκταση τριπλάσια από εκείνη που είχε χρησιμοποιήσει ο Martin Scorsese για να χτίσει τα σκηνικά που στοίχειωσαν οι Συμμορίες τη Νέας Υόρκης (2002) του στην Cinecittà. Αν δεν σου φτάνει αυτό για επική διάσταση και σου αφήνει αμφιβολίες το score του Ennio Morricone, για την εξιστόρηση ενός αιώνα κεφαλαίων της ιταλικής Ιστορίας (απ’ τη δικτατορία, στον Β’ Παγκόσμιο, στον αλληλοσπαραγμό των κομουνιστών με τους χριστιανοδημοκράτες, στο σήμερα), ο Tornatore έφτιαξε μια δαντέλα 200 χαρακτήρων, τους οποίους μοίρασε σε ερασιτέχνες και ηθοποιούς γνωστούς και πιο γνωστούς, Ιταλούς και γείτονες και τους σκόρπισε γύρω απ’ την κεντρική ερωτική ιστορία ενός ζευγαριού, απ’ την παιδική του ηλικία ως την εφηβική των παιδιών του, κι έδωσε τους πρωταγωνιστικούς ρόλους σε δυο αγνώστους (Francesco Scianna και Margaret Madè), αφήνοντας τους δεύτερους σε κάτι πιτσιρίκες σαν την Monica Bellucci. Οπότε αν μη τι άλλο, ο Ιταλός που μάχεται και για τον Λέοντα, θα ’χει κόσμο να υποδέχεται απόψε στο κόκκινο χαλί του και θα ’χει και χαβαλέ αν τούς μπερδέψει τις κόπιες και βάλει να παίξει η εκδοχή με τους σιτσιλιάνικους διαλόγους, αντί γι’ αυτή με τους ιταλικούς των αστών.

Η εξαγορά της Marvel από τη Disney, το μεγαλύτερο νέο στο χώρο των κόμικς τουλάχιστο στα πεντακόσια χρόνια μετά την ανακάλυψη του γραφίτη, αφορά οτιδήποτε εκτός από αυτά (τα κόμικς) στη βιομηχανία του θεάματος. Η εξαγορά είχε στόχο το "πορτφόλιο 5 χιλιάδων χαρακτήρων" της Marvel όπως ξεκαθαρίζει από τη πρώτη πρόταση η σχετική ανακοίνωση, και αφορά κυρίως βέβαια τη κινηματογραφική βιομηχανία όπου αυτοί (οι χαρακτήρες) μπορούν να αξιοποιηθούν αποδοτικότερα θεαματικά.

Ακριβώς 11 χρόνια νωρίτερα, τέλη Αυγούστου του '98, στις αμερικάνικες αίθουσες κυκλοφορούσε το Blade (1998), βασισμένο σε έναν από τους αρκετούς τρομο-ήρωές της από τα 70s που η Marvel είχε αναστήσει με σχετική επιτυχία στα 90s. Η εταιρεία είχε χρεοκοπήσει δυο χρόνια νωρίτερα, οι απόπειρες κινηματογραφικής μεταφοράς του σύμπαντός της ελάχιστα και σπάνια ξέφευγαν από το επίπεδο του.. θρυλικά άθλιου αν και ανέκδοτου Fantastic Four (1994), το Batman & Robin (1997) είχε βάλει camp ταφόπλακα και στον δεύτερο μεγάλο χαρακτήρα της DC, ο Τιτανικός (1997) ακόμα πούλαγε εισιτήρια και χαρτομάντιλα, και ο πλανήτης ακόμα διάβαζε εφημερίδες και reviews που όταν δε χαρακτήριζαν τη ταινία από "silly" μέχρι "comic-book silly" αποστάζαν εμπειρία σε quotes του στιλ "hopelessly dated before its release". Όμως, κυριολεκτικά χορεύοντας στο αίμα από την αρχή, το Blade δικαίωσε όσους βλέπανε στις κομικοταινίες μια από τις τελευταίες ελπίδες του κινηματογράφου, και άνοιξε το δρόμο για να κυριαρχήσουν στο σύμπαν στον 21ο αιώνα.

Αρχές Μαΐου του 2006, οι μέτοχοι της Pixar ετοιμάζονταν να εγκρίνουν την εξαγορά της από τη Disney, μετά από μήνες διεργασιών και έντονων ανησυχιών (διάβαζε καταφτυσιμάτων) στα διαδίχτυα. Bandwidth είχε αρχίσει να φτάνει ακόμα και στα ελληνικά σπίτια, το YouTube έκλεινε εξάμηνο επίσημα στον αέρα και ένα μεγάλο κύκλο συλλογής χρηματοδοτών, το Hollywood είχε αρχίσει να παίρνει ξώφαλτσα χαμπάρι την online ζήτηση για βίντεο που να προωθούν τη πραμάτεια του και ενίοτε την ικανοποιούσε με παραδοσιακά καθυστερημένες μεγαλο-αποκλειστικότητες. Η εποχή ήταν κατάλληλη για να σημαδέψει το πρώτο πιο αναμενόμενο trailer για τα internets, και αυτό ήταν το μεγάλο των δεύτερων Πειρατών της Καραϊβικής που υπόσχονταν από πάνω και μια καλή ματιά στα πιο εντυπωσιακά εφέ στη κινηματογραφική ιστορία. Και ο οίκος του πόντικα το έδωσε για διανομή σε έναν τυχαίο τύπο στο MySpace, σε μια κίνηση τόσο φοβερά μπροστά από την εποχή της που κανένας δε τη πήρε χαμπάρι.

Τα σκίτσα είναι των Eyadan και Ninjaco από το deviantART

Με γνωστή υπογραφή στην γαλλική κριτική και το Cahiers du Cinema στο βιογραφικό του και μια υποψηφιότητα για César μικρού μήκους στο ενεργητικό του, ο Nicolas Saada, ειδικευμένος και ερωτευμένος με τον αμερικάνικο κινηματογράφο του '80, αν υπάρχει κάτι που ξέρει, είναι το πώς δουλεύει το σινεμά, το τι του αρέσει και το τι προτιμά το κοινό. Οπότε, είναι προς τιμήν του, μπορείς να πεις, που δεν προσπάθησε να συμβιβάσει τα δύο τελευταία, και γύρισε την ταινία του όπως την είχε ο ίδιος στο μυαλό του, αψηφώντας τα προβλήματα που μπορεί να συναντούσε κατά και μετά τη διάρκεια της προετοιμασίας της. Το Espion(s), που είχε φέρει να παρουσιάσει στο προηγούμενο Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου και βγαίνει αυτήν την Πέμπτη στις αίθουσες, είναι όπως λέει, ένας φόρος τιμής στα παλιά αμερικάνικα εσωτερικά κατασκοπικά θρίλερ, που δίνουν μεγαλύτερο χώρο στις εκρήξεις που γίνονται μέσα στους ήρωές τους, παρά σ' αυτές που γίνονται γύρω τους, και αν μη τι άλλο, θεωρεί τη χαμηλή τεχνολογία του, προτέρημα για τη μακροβιότητα μιας ταινίας που έχει να περηφανεύεται την εις βάθος έρευνα του δημιουργού της, που μπορεί να της στερεί απ' την σύγχρονη εντυπωσιακότητα των κατασκόπων που μοστράρει, αλλά της προσθέτει στο ρεαλισμό, όπως του είπε άλλωστε κι ο πρώην επι κεφαλής των κατασκόπων της Γαλλίας. Πριν αυτοκαταστραφεί.

Μετά την χλιαρόθερμη υποδοχή του απ’ τους κριτικούς στα εκτός συναγωνισμού των Κανών και τη διανομή της όχι μόνο στην Αμερική, αλλά ακόμα και στην Ισπανία, να ρεμβάζει το κενό περιμένοντας να πιάσει Οκτώβρης, η χλαμυδοπεριπέτεια του Amenábar για τη ζωή και τα μαρτύρια της Υπατίας στην Αλεξάνδρεια λίγο πριν την εισβολή της χριστιανοσύνης, είχε βγει απ’ τα ραντάρ για διακοπές, μέχρι να επιστρέψει πριν μερικές μέρες με καινούριο, διεθνούς προσανατολισμού trailer και καινούρια, ψαλιδισμένη κατά κάνα εικοσάλεπτο διάρκεια, ψάχνοντας καλύτερη τύχη στο Toronto και το πιο σταθερό του έδαφος για εκτόξευση στην αμερικάνικη αγορά.

Τα $70+ εκατομμύρια που είχε μπάνκα ο Amenábar να επενδύσει κατά το δοκούν, πρέπει να είναι μεγαλύτερη κασαδούρα απ’ όση έχει δει και με όλα τα budget των προηγούμενων ταινιών του μαζί αν τη συγκρίνει, και με τα ψηφιακά του αεροπλανικά και τα τεράστια σκηνικά να μοστράρουν περήφανα απ’ το teaser ακόμα και τη Rachel Weisz να κουβαλάει τον κεντρικό ρόλο, όπως φροντίζει να κάνει σαφές το trailer αφήνοντάς τη να μιλήσει κιόλας αυτή τη φορά, δεν είναι δύσκολο να εντοπίσεις πού ξόδεψε το κομπόδεμά του ο Ισπανός. Το αν θα μπορέσει να το μαζέψει και πίσω όμως, είναι άλλο θέμα, με την ταινία του να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο μόνο γυναικείο, με τις κριτικές να μιλάνε για θέματα (πνευματικών αναζητήσεων, αντιθρησκευτικών κι άρα αντιχριστιανικών θέσεων, παραλληλισμών με σύγχρονους φονταμενταλιστές) ενήλικα και ζόρικα για τον ευρύ ποπκορνοπνίχτη, που περιορίζουν τη δράση στα βασικά και με το ιστορικό του να μετράει πλαφόν στα $200 εκατομμύρια πριν οκτώ χρόνια με τους The Others που ήταν και θριλεράκι πιασάρικο και με πρωταγωνίστρια στα ντουζένια της, και στα $38 εκατομμύρια με το οσκαρικό ισπανόφωνο Mar Adentro (2004), $36 εκατομμύρια απ’ τα οποία, τα μάζεψε απ’ τους Ευρωπαίους, και μάλιστα καμιά δεκαριά μονάχα απ’ τους μη Ισπανόφωνους. Για την πρώτη του ταινία μετά από μια πενταετία, τα πράγματα δείχνουν ζόρικα οικονομικά, ακόμα κι αν καταφέρει η Focus να τη σπρώξει στα οσκαρικά, αλλά απ’ ότι λένε τα προγνωστικά, τουλάχιστον για όσους μας τη δούμε, μπορεί τα αποτελέσματα να είναι και μαγευτικά.

Αν δεν ήσουν ένας απ' τις τρεις χιλιάδες λαού που πολιόρκησαν τα Village Cinemas την περασμένη Τρίτη στο The Mall φρικάροντας σεκιουριτάδες και διοργανωτές με την παθιασμένη μανία με την οποία πηδούσατε τα σιδερένια κιγκληδώματα, αφού είχατε μπλοκάρει τις κυλιόμενες με τα ποδοβολητά σας, μπορεί η σκηνή του αλαφιασμένου πλήθους να σου φαινόταν σα βγαλμένη από ταινία ζόμπι, βλέποντάς την από απέναντι. Οι μαζεμένοι εκεί όμως δεν ήταν ακριβώς νεκροζώντανοι, αλλά μάλλον μαγεμένοι απ' τη δυνατότητα να ακουμπήσουν δυο απ' τους δευτεραγωνιστές της καινούριας εμφάνισης του Harry Potter στις αίθουσες, ευελπιστώντας να κλέψουν λίγη απ' τη μαγεία τους.

Σκοτεινό του ενός, φωτεινό της άλλης, τα ραβδάκια του Tom Felton και της Evanna Lynch, που ήρθαν στην Αθήνα για να γιορτάσουν το άνοιγμα τουHarry Potter and the Half Blood Prince, καλωσορίστηκαν από υστερικό ενθουσιασμό σε μια απ' τις πιο παθιασμένες πρεμιέρες που έχουν δει ποτέ, ή τουλάχιστον έτσι λένε, κι αν δεν τους πιστεύεις, φαντάζομαι θα ξέρουν ξόρκια να σε κάνουν να πεισθείς. Το επόμενο πρωινό, η Village Films τους είχε στημένους, φρεσκαρισμένους κι αγουροξυπνημένους, σε μια απ' τις πριβέ αίθουσες της --ανησυχητικά ομοιάζουσας στο Hogwarts-- Μεγάλης Βρετανίας, να απαντήσουν σ' ερωτήσεις, σε μια απ' τις όχι και τόσο συχνές φορές που φιλοξενείται τέτοιο junket στην Ελλάδα. Κάπου μέσα στην κουβέντα για το πώς είναι να συμμετέχεις σ' ένα τέτοιο project, πόσο σε σκλαβώνει και πόσο σ' απελευθερώνει, πώς το διαχειρίζεσαι όσο το ζεις και τι θα κάνεις όταν τελειώσει, μπορεί να προσέξεις μερικά προβληματάκια στον ήχο και μερικά παιχνιδάκια στο φως, αλλά ο εξοπλισμός ήταν μισθωμένος κι αποκλειστικός, οπότε για τα τεχνικά μη ρίξεις το φταίξιμο σ' εμένα, πες πως ήταν δουλειά του σκοτεινού μάγου χωρίς όνομα κι ασ' το να περάσει, μην βρεθείς και με καμιά κατάρα στο φινάλε.

Το 1975 στη Βόρειο Ιρλανδία, ο προτεστάντης Alistair Little εκτέλεσε μπροστά στα μάτια του, τον αδερφό του καθολικού Joe Griffin. Τριάντα χρόνια αργότερα πρόκειται να ξανασυναντηθούν σε τηλεοπτική εκπομπή.Μια από τις 3720 παρόμοιες, όπως τις μετράνε οι εισαγωγικοί τίτλοι, η ιστορία του '75 είναι πραγματική, παρόλο που οι δυο άντρες δε συναντήθηκαν ποτέ στη συνέχεια. Έτσι, το σενάριο υπόθεσης, έχει να αντιμετωπίσει το εμπόδιο της έγκρισης κάθε λέξης του από τους ενδιαφερόμενους, επιπλέον του τηλεοπτικού προϋπολογισμού και των χρονικών περιορισμών που επιβάλλει η παραγωγή για λογαριασμό του BBC (που τη πρόβαλλε στις 5 Απριλίου). Και φυσιολογικά η ταινία, μετά από ένα εικοσάλεπτο.. παγκοσμίου επιπέδου (και βάλε) που σε εισάγει στην εποχή των συγκρούσεων και αναπαριστά τα ιστορικά γεγονότα, υποχωρεί στη συνέχεια συνεχώς σε ποιότητα και προχωράει σε αρκετούς από τους συμβιβασμούς εκπομπών στιλ Facing the Truth, τους οποίους κατά τα άλλα ψιλοχλευάζει. Σαφώς το θέμα είναι εξαιρετικότατα δύσκολο, σαφώς τα τραύματα είναι τόσο βαθιά που μερικές φορές δε θεραπεύονται, όμως η λύση που προτείνει έμπρακτα ο κύριος Guy Hibbert στην υποστατή άρνηση Little και Griffin να τρέχουν στα κανάλια (άρνηση από την οποία εμπνεύστηκε), δε καταφέρνει να μοιάσει και τόσο λιγότερο ενορχηστρωμένη ούτε και τόσο περισσότερο απελευθερωτική. Επιπλέον, και μάλλον εγκληματικά, όχι μόνο αφήνει να πάει ουσιαστικά χαμένο το βίωμα από τον Little της διαστρέβλωσης της πραγματικότητας στην οποία οδηγεί η ένταξη σε κλειστές ομάδες όπως η UVF, αλλά το στρέφει να πυροβολήσει.. τους μουσουλμάνους. Όταν είναι δεδομένο ότι αυτή ακριβώς την, με τη γέννησή τους, ένταξη των κατοίκων σε ευρύτερες αντίπαλες χριστιανικές ομάδες, την εκμεταλλεύτηκε, τη συντήρησε, και την έσμπρωξε στο έπακρο η βρετανική κατοχική δύναμη στην Ιρλανδία.

Με όλες τις αντιρρήσεις σου και τις αδυναμίες τους, τα Πέντε Λεπτά πριν τον Παράδεισο (2009) παραμένουν αξιοπρόσεκτα, και όχι μόνο σαν ένα κάποιο βελάκι προς κατεύθυνση διαφορετική από τηλεοπτικές παπάρες. Ο James Nesbitt, κάτι σαν εθνικός θησαυρός για τη περιοχή πια και πρωταγωνιστής σε μια από τις σημαντικότερες ταινίες της δεκαετίας στο Bloody Sunday (2002), στήνει ένα ρόλο που ξεπερνάει όλες τις.. κληρονομικές αντιξοότητες (τον ανύπαρκτο χρόνο στο πόσο τελικά δεμένη ήταν η οικογένειά του, πόσο πυροβολημένη η μάνα του, πόσο αβοήθητη η ενηλικίωσή του), σε κρατάει κρεμασμένο να παρατηρείς τις αντιδράσεις του, και μπορεί να τσιμπήσει και τίποτα υποψηφιότητες παρόλο που το συνολικό επίπεδο της ταινίας δε μπορεί ακριβώς να τις στηρίξει. Ο Liam Neeson βγάζει, μάλλον μετά από παρότρυνση, λιγάκι παραπάνω από επαγγελματικά την όλη συντριβή του ρόλου του, και δε βοηθιέται να δείξει και καμιά άλλη πλευρά, ενώ η σκηνοθεσία του Oliver Hirschbiegel δίνει, συνηθισμένα πια, δείγματα ιδιοφυίας που μπορεί ενίοτε να πνίγεται και σε κουταλιές νερού.

Μια ερωτευμένη βαμπιρούλα στη Στοκχόλμη του '82, ένας 19χρονος φαντάρος στη Σάμπρα και Σατίλα του '82 και πάλι, κι ένας μουσάτος λιώμα στο Λας Βέγκας του σήμερα, είναι για τις μάζες τα πρόσωπα της σεζόν των ελληνικών αιθουσών που έκλεισε το Δεκαπενταύγουστο.

Τώρα, αν έχεις ασχοληθεί ποτέ με οτιδήποτε, ξέρεις ότι οι λίστες είναι για όσους δεν ασχολούνται, και γι' αυτό είναι φυσικά.. εξαιρετικά δημοφιλείς. Στις Μάσες, από τη μια το να πούμε σε όσους μας διαβάζουν (για παράδειγμα) ποιές ήταν οι κορυφαίες ταινίες της χρονιάς, το βλέπουμε λιγάκι προσβολή αφού.. μας διαβάζουν και τις ξέρουν καλύτερα. Και από την άλλη είμαστε λιγάκι και φαν της τεχνολογίας που απλουστεύει τα πράγματα από την εποχή που να βάζεις τρέιλερ σε θέμα ήταν αξιοπερίεργο, οπότε τις πιο πολύ και πιο μαζικά εκτιμημένες ταινίες των τελευταίων 365 ημερών τις βλέπεις μαγικά κάθε μέρα σε οποιαδήποτε κριτική. Ε, και άμα δε μας εξέφραζαν σχεδόν απόλυτα όσες εμφανίζονται σε αυτή τη λίστα, τότε θα είχαμε περιοριστεί εδώ και καιρό στη κανονική μας δουλειά, το σφάξιμο μπακαλιάρων. Οπότε πες ότι αυτή τη φορά βρέθηκε περισσότερος χρόνος για το σχετικό επετειακό αποθανάτισμα πριν πιάσει δουλειά ο χαρτοφάγος της ιστορίας, κι εγώ γράφω τη λεζάντα που δε διαβάζει κανένας απλά για να φαίνεται οπτικά καλύτερο το θέμα, και πάμε να τραγουδήσουμε όλοι μαζί:

---

---

---

Bubbling under, με χαμηλότερη βαθμολογία ή μικρότερο κοινό αλλά παρολαυτά άξια μνείας είναι τα Tropa de Elite (2007), Gomorra (2008), Body of Lies (2008), The Visitor (2007), Mesrine: L'Ennemi Public N°1 (2008), Star Trek (2009), The Last House on the Left (2009) και Taken (2008). Με επιπλέον σύσταση (εκτός από το άτυπο τοπ-20+ των Μαζών) και μια θέση στο τοπ-10 του cinemad, έρχονται από το παρελθόν και τα WALL•E (2008), The Wackness (2008) και Milk (2008). Τέλος, κλείνοντας τον κύκλο και ξαναπηγαίνοντας προς τη κορυφή, εκεί κάπου στις θέσεις με τις φωτογραφίες βάλε και μια ταινία για την οποία οι θέσεις σε λίστες είναι μάλλον κοινοτοπία, όπως λέει και ο cinemad που υπογράφει και το ύστατο quote, κατ' εξαίρεση όχι από τη κριτική του αλλά από τη κορυφή της λίστας του.

---