Αν και η φημολογία για τα φετινά Κρατικά Βραβεία έφτασε αυτή τη φορά στην Θεσσαλονίκη χωρίς να αφήνει περιθώρια για αμφιβολίες κι ελπίδες και η προβολή των Σκλάβων στα Δεσμά τους (2008) του Τώνη Δανέση, αναμενόταν ως αυτή του πρώτου Κρατικού Βραβείου Ποιότητας εξ αρχής, επειδή δεν άντεχα ν’ ασχοληθώ μ’ αυτό το μίζερο απομεινάρι της κρατικής τηλεόρασης του ’70 με τον άκρατο σαπουνοπερικό βραζιλιανισμό του και τις ασυνάρτητες ερμηνείες, ή τουλάχιστον όχι περισσότερο απ’ το να το δω, προτίμησα να μιλήσω με τον Πάνο Καρκανεβάτο, για τα Καλά Κρυμμένα Μυστικά της Αθανασίας του, της μόνης αξιοβραβεύσιμης στα τεχνικά τουλάχιστον ελληνικής, απ’ όσες έχουν περάσει απ’ τα απηυδησμένα μάτια μου, έστω και σαν άψυχη κι απρόθυμη να βουτήξει στα βαθιά, εξιστόρηση μιας στερεοτυπικής ιστορίας με ιστορικά και κοινωνικά υπόβαθρα που δεν καταφέρνει να αναδείξει παρά επιφανειακά. Το Καλά Κρυμμένα Μυστικά – Αθανασία, είναι ένα κάτι σαν τον προπέρσινο Eduart (2006) ας πούμε, ακριβή Ελληνοβελγολλανδοαμερικάνικη παραγωγή, με γυρίσματα στη Νέα Υόρκη και τη Νίσυρο, που μέσα από την προσπάθεια μιας κοπέλας να βρει την αληθινή καταγωγή της, παρακολουθεί μια ιστορία ενδοοικογενειακών αλλαξοκωλιών σε αποκομμένο κομμάτι της Ελλάδας. Στις αίθουσες αναμένεται αρχές Δεκέμβρη, παρά το παραστράτισμα της γλώσσας του σκηνοθέτη στο βίντεο.

Την τελειοποιημένη εκδοχή του cut που είχε παίξει στις Κάνες (και ήταν ένα απ’ τα διαφορετικά που ακολούθησαν στο θεατρικό άνοιγμα της Κορέας και στο φεστιβάλ του Τορόντο), έφερε για την ενθουσιώδη ελληνική πρεμιέρα του προχθές ο Kim Jee-woon (ή Ji-Woon), στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης που είχε την τύχη να συστήσει στο ελληνικό κοινό τον Κορεάτη, έχοντας προβάλλει και το Tale of Two Sisters (2003) του, που ετοιμάζεται τώρα για αμερικάνικο remake, αλλά και το A Bittersweet Life (2005) του, που θα αμερικανοποιηθεί οσονούπω, πιθανότατα απ’ τον ίδιο. Για όλα αυτά, αλλά και για τη δομική διαφοροποίηση του kimchi western revival του The Good, the Bad and the Weird (2008), απ’ τις προηγούμενες ταινίες του, μας μίλησε ο άνθρωπος που με το homage του στον Sergio Leone, κατάφερε να μαζέψει το μεγαλύτερο budget που έχει συγκεντρωθεί ποτέ για μη CGI ταινία στη χώρα του, και μετά το ξεπέρασε, για να φτιάξει ένα απ’ τα συναρπαστικότερα thrill rides της χρονιάς.

Μετά το Χρυσό Λιοντάρι στη Βενετία, το χρυσό buzz στο Τορόντο, και ερμμ.. το άνοιγμα της Θεσσαλονίκης, μετά από αμέτρητα αφιερώματα στην επιστροφή του Mickey Rourke και συνεντεύξεις του ηθοποιού που κάποτε έμοιαζε Αλέξανδρος στον Φίλιππο του Marlon Brando, μετά το υπερξεχείλισμα από πραγματικά υπερενθουσιασμένα quotes του οπλοστασίου της προώθησής της, η Fox Searchlight έδωσε στη δημοσιότητα προχτές το trailer του Wrestler (2008), κατάτι αργότερα απ' ότι αναμένονταν, και μάλλον περιμένοντας να ανακοινωθεί πρώτα η υποχώρηση του Gran Torino (2008) από τη μέχρι τώρα κοινή βδομάδα εξόδου τους στις αμερικάνικες αίθουσες, στα μέσα Δεκέμβρη.

Όπως ξέρεις, στο ενδιάμεσο από τότε που μ' έβαζε να καπνίζω Camel σκέτα για καμιά εικοσαριά χρόνια, ο Mickey έκανε τη μούρη του κιμά (επειδή "έπρεπε να επιστρέψει στο μποξ") και μαζί αυτή της Carré Otis (και ποιος τον αδικεί, τόσο μικρά βυζιά που είχε η καριόλα), και επανήλθε ήδη (τουλάχιστο) πεντέξι φορές, τόσες που οι Weinsteins να διστάζουν χαρακτηριστικά από (τουλάχιστο) πέρσι να κυκλοφορήσουν ακόμα μία του. Όπως όμως καταλαβαίνεις ξεκάθαρα, ακόμα κι αν έχεις βαρεθεί να κυκλοφορούν ταινίες κάθε βδομάδα, από την επικέντρωση των πυρών του trailer, της αφίσας και της επίσημης σελίδας, αυτή τη φορά είναι ο πιο καταζητούμενος να παραστεί σε τελετή απονομής συγκεκριμένου χρυσού αγαλματιδίου κατά τον Φλεβάρη, σε ρόλο ξεπεσμένου κατσέρ που παλεύει (και κυριολεκτικά) να έχει ζωή. Ρόλο που λίγο πολύ επαναλαμβάνει και στο πανί και στη ζωή για αρκετό καιρό, φορτίζοντάς τον εκρηκτικά συναισθηματικά, ακόμα και για όσους δεν αγάπησαν ποτέ το αυτοκαταστροφικό, αυθεντικά ανώτερο, μεταμοντέρνο σταριλίκι του.

Από κει και πέρα, η επιστροφή του Darren Aronofsky σε ταινίες που να κάνουν τους κριτικούς να σκίζουν τα κολάν τους ωρυόμενοι στη κορυφή της παλαίστρας του Word, θα παλέψει σαν outsider (και με désavantage τις φημολογούμενες αποχωρήσεις των ρεταλιών της Ακαδημίας από τις προβολές), για την indie θέση στα Oscar®, με την ανάλογη (επιστροφή) του Danny Boyle, έτερου ήρωα των Μαζών και on and off της σνομπαρίας και, σκηνοθέτη του Slumdog Millionaire (2008). Χρυσή πάντα ελπίζεις να γίνει και η λατρεμένη όλων Marisa Tomei που ξαναξεγυμνώνεται για πολλά βραβεία, ενώ στα σίγουρα μπορείς να ποντάρεις στο κομμάτι που ακολουθεί το Bang Your Head στο trailer, το Wrestler, ενός από τους ασυμβίβαστους κολλητούς του μισο-επαναστάτη του IRA πρωταγωνιστή, του κυρίου Bruce Springsteen.

Πρωτάρης στα μεγάλα μήκη του κινηματογράφου μυθοπλασίας, αλλά όχι και της καλλιτεχνικής έκφρασης γενικότερα, ο Αλέξανδρος Αβρανάς είναι ο έτερος των δυο σκηνοθετών που εκπροσωπούν τη χώρα μας στο φετινό διεθνές διαγωνιστικό του Φεστιβάλ, κι έχει πίσω του σειρά διακρίσεων στην γλυπτική, την πρωταρχική του τέχνη, αλλά κι άλλες τρεις μικρού μήκους και δύο ντοκιμαντέρ, στα τελευταία τρία χρόνια. Το Without (2008) του, ένα αντισυμβατικό οικογενειακοκοινωνικό δράμα που ψάχνει τις αντοχές του ανθρώπου στις πιέσεις του εγγύτερου και του ευρύτερου περίγυρού του, είχε διχάσει κοινό και κριτικούς απ’ το περασμένο Σάββατο που έκανε την πρεμιέρα του στο γεμάτο Ολύμπιον και παρά κάποιες μπλαζέ φωνές που έχουν ψελλίσει μερικά αδιάφορα so what κατά τη διάρκεια της βδομάδας, η ταινία γέμισε σήμερα και την Τόνια Μαρκετάκη, μια πιο μικρή και ταιριαστή αίθουσα για την ταινία, που όπως λέει ο ίδιος, δεν είναι φτιαγμένη για ευρύ κοινό. Ενώ παραμένει πάντως η μόνη απ’ τις δύο ελληνικές, που έχουν ελπίδες για διάκριση την Κυριακή το βράδυ κι επιπλέον το σίγουρο στοίχημα για το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου τη Δευτέρα στα Κρατικά Βραβεία Ποιότητας, το αν και πόσες φορές θα ακουστεί το όνομα του Αβρανά και πού, εξακολουθεί να τον αφήνει αδιάφορο.

Με το promo reel του Μαύρου Λιβαδιού (2009) που κυκλοφορούσε αυτές τις μέρες στο industry του 49ου Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, ο 37χρονος, πολυβραβευμένος για τις μικρού μήκους του, Βαρδής Μαρινάκης, βάζει το όνομά του ανάμεσα σ’ αυτά του Άγγελου Φραντζή και του Πάνου Κούτρα, που ηγούνται στις ελπίδες ότι η 50η θα είναι η καλύτερη έκδοση του φεστιβάλ εδώ και χρόνια, σε αντίθεση με την 49η που αποδεικνύεται η χειρότερη, τουλάχιστον στο ελληνικό της κομμάτι. Η ιστορία του, για τραυματισμένο γενίτσαρο που βρίσκεται νοσηλευόμενος σε γυναικείο μοναστήρι της τουρκοκρατούμενης Ελλάδας και καταλήγει να ερωτεύεται καλόγρια με την οποία κλέβεται, προτού αποδειχθεί ότι κι αυτή είναι αγόρι χωρίς ποτέ να έχει μάθει τη διαφορά, αν με ρωτήσεις, βάζει από τώρα υποψηφιότητα για τα βραβεία φωτογραφίας του 2009, δικαιολογώντας τη θέση του Μαρινάκη στο αφιέρωμα του φετινού Ελληνικού Τμήματος, με τίτλο Greece: Generation Next. Οι επιρροές του Μαρινάκη απ’ τον Terrence Malick είναι τόσο εμφανείς, όσο ήταν και διαφημιζόμενες στα δελτία τύπου των γυρισμάτων, κι η ευχέρειά του στη διαχείριση της έντασης προβάλλεται αρκούντως, η εμμονή του όμως, στην τελειότητα στο στήσιμο του φωτισμού και την ακρίβεια της σιλουέτας, που αγγίζει τους θρησκευτικούς βαθμούς που ταιριάζουν με την ιστορία του, είναι το μεγαλύτερο ατού του πρώτου δείγματος της ταινίας και μεγάλο κομμάτι απ’ αυτή τη διαφαινόμενη επιτυχία, οφείλει στον Άγγλο δ/ντη φωτογραφίας του, Marcus Waterloo, που αν μη τι άλλο, ελπίζουμε ότι θα καταφέρει να ανυψώσει τη μπάρα των απαιτήσεων και για τους ντόπιους φωτογράφους μας.

Η ταινία βρίσκεται περίπου ένα μήνα μακριά από ένα πρώτο cut εργασίας, οι νέοι Χρήστος Πασαλής και Σοφία Γεωργοβασίλη μοιράζονται με την βετεράνο Σοφία Μπαμπαδέλη Δέσποινα Μπεμπεδέλη το ρίσκο του να πρωταγωνιστούν σε μια ενδεχομένως σοκαριστική ιστορία για την βολεμένη ασφάλεια της ελληνικής μυθοπλασίας, όπως θριάμβευσε φέτος στο Φεστιβάλ, ενώ ο παραγωγός Γιώργος Λυκιαρδόπουλος κι η Highway Productions, με τίτλους όπως ο Δεκαπενταύγουστος (2001) κι ο Όμηρος (2005) του Κωνσταντίνου Γιάνναρη και το Σπιρτόκουτο (2002) του Γιάννη Οικονομίδη στο ενεργητικό της, είναι οι άνθρωποι που κρατούν ζωντανή την ελπίδα. Εμείς, κρατάμε ένα set visit απ’ το περασμένο καλοκαίρι, που σου το 'χω στα χρωστούμενα για προσεχώς.

Πράκτορας της CIA στην Ιορδανία, αντιμετωπίζει και την αδίστακτη εκμετάλλευση από το αφεντικό του, όσο κυνηγάει τον αρχηγό τρομοκρατικής ομάδας που αναλαμβάνει την ευθύνη για τις επιθέσεις της στην Ευρώπη με το να μη την αναλαμβάνει.Σε τελική ανάλυση μπορείς να πεις ότι το Body of Lies (2008) επιχειρηματολογεί υπέρ αυτού που οι Αμερικάνοι λένε human intelligence, δίνοντας έμφαση στο "human", και το κάνει χρησιμοποιώντας.. τονισκοτικά τη τεχνολογία. Όμως στη πορεία καταφέρνει να εξετάσει ψύχραιμα τα shortcomings της (άπω) δυτικής πολιτικής στη περιοχή, χωρίς να αντιμετωπίζει αυτή ή ατομικά όσους εμπλέκονται σαν απλούς καουμπόιδες, και χωρίς να παραβλέπει ότι και οποιαδήποτε άλλη, αντίθετη ή στη μέση, έχει και λογική και εξίσου τυφλή πίστη στην ορθότητά της. Και το καταφέρνει μάλλον αναμενόμενα, αφού το σενάριο είναι του William Monahan του Departed (2006) και παραδίδει την ίδια πολυπλοκότητα και μεθοδικότητα, έστω κι αν αρκετά του σημεία φαίνεται να περιορίστηκαν ή να κόπηκαν εντελώς (πιο χαρακτηριστικά οι γυναικείοι ρόλοι), συνεχίζοντας τη παράδοση του Kingdom of Heaven (2005), τόσο στην έκθεση της ιστορικής ιδιομορφίας της περιοχής όσο και και στο χαράτσωμά της στο επίπεδο πανηλίθιου ακροατηρίου.

Στη σκηνοθεσία, ο Ridley Scott συνεχίζει να μη ζητάει υπογραφή (κάτι που να τον αναγνωρίζεις από αυτό, εκτός από επιλογές στις χρωματικές αποχρώσεις) αλλά αφηγηματικές προκλήσεις, και αυτή τη φορά φαίνεται να τα καταφέρνει ελαφρά.. ισοπεδωτικά, τουλάχιστο στο cut που βγήκε στις αίθουσες. Σε κορυφώσεις (όπως στα βασανιστήρια) φτάνει μέχρι εκεί που χρειάζεται για να παραδώσει το γράμμα, σε λεπτομέρειες φαίνεται να (υπερ)σκηνοθετεί μέχρι και τον παραγωγό που πέρασε να δει αν τα ελικόπτερα που νοίκιασε μοιάζουν με Black Hawks βαμμένα μαύρα. Το επαναλαμβανόμενο "φαίνεται", είναι βέβαια η μαγική λεξούλα, μιας και, για παράδειγμα, ο ρόλος του Russell Crowe μοιάζει έτοιμος για τη μηχανή του κιμά, όμως φέρνει μια σπαϊγκεμική διάσταση, αντιπροσωπεύει την αμερικανιά και πιστεύει ότι αντιπροσωπεύει την Αμερική, και η ροή εξυπηρετείται καλύτερα με το να τον ακούς να ξαναματαλέει για τα παιδιά του παρά αν τον έβλεπες να ξεφυσάει πηγαίνοντας τα να ξαναματαδούν τον Βασιλιά των Λιονταριών (1994).

Συνολικά, το φιλμ έχει πολύ ψηλά (που διαφέρει από το "πανύψηλα") production values όπως θα 'λεγε και μια πρώην μου, φαίνεται ακόμα καλύτερο στην υπερκινητικότητά του, και γίνεται όλο και συναρπαστικότερο με την ώρα, ακριβώς γιατί αποδίδει η επένδυση σε χαρακτήρες, και σε ηθοποιούς, όπως ο Leonardo DiCaprio, που να μπορούν να τους παίξουν στα (και με τα, ενίοτε) δάχτυλα. Ε, και ο Sir Ridley δε κάνει λάθη, ξέρεις.

Πενηντάρης μανατζαρέος χάνει τη γυναίκα του από πεπονόφλουδα τη μέρα που σώζει ξανθιά σκύλα από πνιγμό. Και περνάει τις ώρες του σε ένα παγκάκι έξω από το σχολείο της κόρης του, μέχρι να περάσει για να τη στήσει στο παράθυρο να την ξεκωλιάσει (τη σκύλα, όχι τη πεπονόφλουδα).Πριν την, αποκαλούμενη, νέα, άνοιξη του ιταλικού κινηματογράφου που ξεκίνησε στις Κάνες και, τουλάχιστο με το Gomorra (2008), στοχεύει και πέρα από την απονομή των Ευρωπαϊκών Βραβείων στην οποία θα παρευρεθεί με δύο (2) μεγαϋποψήφιες για πέντε (5) αγαλματάκια η καθεμιά, πριν ανθίσουν τα πρώτα χρυσαφένια μπουμπούκια, ένας κούκος, μουσάτος και με παλιομοδίτικη φράντζα, λάλαγε στο χιονισμένο παγκάκι της ιταλικής παραγωγής, για να γίνει αφίσα στο φεστιβάλ του Βερολίνου και στα ταμεία της χώρας του. Ο Nanni Moretti, κούκος τόσο οικείος στον κάθε κάτοικο της γης που ευφορεί το φίνο λιγκουίνι, ώστε να θεωρείται ιεροσυλία από το Βατικανό το να κατεβάζει τα βρακιά πίσω από την Isabella Ferrari (ο Moretti όχι το λιγκουίνι), αυτή τη φορά αρκείται στο να μεταφέρει μια νουβέλα του Sandro Veronesi και να πρωταγωνιστεί σε μια ταινία που από μακριά θυμίζει συνέχεια του Δωμάτιου του Γιου μου (2001). Η σκηνοθεσία του χαμένου στη τιβί για χρόνια Antonello Grimaldi όμως, τόσο αντιεμφατική που πιάνει μέχρι και το βασιλιά της επίδειξης ψιλοβλάχικης ανωτερότητας, σε πείθει ότι το Ήρεμο Χάος (2008) είναι εσκεμμένα μια ταινία για την απώλεια χωρίς αυτήν, μια εξέταση του αποσπασματικού, αποσυνδεδεμένου, παραζαλισμένου τρόπου με τον οποίο την αντιμετωπίζει ο Δυτικός πολιτισμός του 21ου αιώνα.

Χωρίς φλασμπακιές, χωρίς υστερίες γενικά, ο Grimaldi πηδάει από σκηνή σε σκηνή με την ίδια άνεση που το σενάριο αλλάζει γλώσσες, προσθέτοντας τη δικιά του, την ανθρώπινη, κι ένα χιούμορ εξίσου υπόγειο (βάζοντας τον Roman Polanski, σε cameo, να γυροφέρνει έξω από σχολείο, για παράδειγμα). Και το υπόλοιπο καστ του είναι ήρεμα αποτρελαμένο, με πρώτη τη Valeria Golino, πρωταγωνίστρια και στο La Ragazza del Lago (2007) που σάρωσε τελικά τα φετινά DiDonattelos, στα οποία το Χάος πήγε με 18 υποψηφιότητες. Η ταινία, έχοντας και τις αμήχανες στιγμές της, και τις κραχτικές, και αυτές όπου ο πρωταγωνιστής ξεσπά σε λυγμούς αμέσως μετά το διάλειμμα, είναι από τις σπάνιες που εύχεσαι ο σκηνοθέτης να είχε όλους τους πόρους και την άνεση να τελειοποιήσει.