Κάτι σα headliner των πολύ καλών φέτος μεταμεσονύχτιων προβολών του Sundance, και στη πρόσφατη παράδοση που θέλει τα κινηματογραφικά φεστιβάλ να συμπτύσσονται σε ένα τριήμερο, το Frozen (2010), γραμμένο και σκηνοθετημένο από τον Adam Green, κλείνει τα ξημερώματα τον πρώτο και πιθανότατα σημαντικότερο κύκλο πρεμιερών της χρονιάς στα υψίπεδα της Utah.

Ξεχωριστό όνομα της τρομοσκηνής του LA με το Hatchet (2006) του, ο Green χρησιμοποίησε τις παγωμένες βουνοπλαγιές της Utah σα τα κύματα της Καραϊβικής του Open Water (2003) όπως βλέπεις, απομονώνοντας κρεμασμένους κι αβοήθητους στον αέρα τρεις σκιέρ, με τους λύκους να ξερογλείφονται στο παρασκήνιο. Μάλλον σα δείγμα ωριμότητας του δημιουργού παρά καταλληλότητας για όλες τις ηλικίες του trailer, το αίμα δε πιτσιλάει αυτή τη φορά την οθόνη, και οι αναφορές από τις μέχρι τώρα ανεπίσημες προβολές λένε πως η ταινία βασίζεται στους ανθρωπινούς χαρακτήρες της για να δώσει λογική και ένταση στο σενάριο επιβίωσης. Η αφορμή του σεναρίου οδηγεί σε πλακωμούς αμφισβήτησης της αληθοφάνειάς της στα φόρα βέβαια, με κάποιο κόσμο να υποστηρίζει ότι τα μέτρα ασφαλείας στα χιονοδρομικά είναι idiot-proof (ξεχνώντας τις χιλιοτραγουδισμένες δυνατότητες των ηλίθιων), παρά τις διαβεβαιώσεις του Green ότι βασίστηκε σε προσωπικές εμπειρίες και πολλές σχετικές περιπτώσεις που κάνανε το γύρο του κόσμου. Και παρά τις κατά πλειοψηφία εξαιρετικές κριτικές και τα γυρίσματα.. αυτοθυσίας για τα μέτρα του προϋπολογισμού, είναι πια σίγουρο πως άμα δε καταπίνεις τον προσυλλογισμό δεν είναι για σένα η παραγωγή.

Η παραγωγή πάντως είναι της A Bigger Boat του.. βετεράνου Peter Block και έχει ήδη αμερικάνικη διανομή μέσω της After Dark, όπως και αρκετές, ακόμα και στο διαγωνιστικό του Sundance --το Please Give (2010) της Sony Classics, για παράδειγμα-- φέτος, παρόλο που δε ξεχωρίζουν σα σπονσοναρισμένη μύγα στο γάλα του προγράμματος, προς credit του νέου του διευθυντή, John Cooper. Στις πιο αξιόλογες από τις υπόλοιπες μεταμεσονύχτιες (παραγωγές), η γαλλοκαναδική Les 7 Jours du Talion (2010) βρήκε μια διέξοδο στο video on demand του Sundance Selects, το Splice (2010) του Vincenzo Natali είχε τη στάμπα του Guillermo del Toro και διαλέγει προσφορές, ενώ το Buried (2010) με τον Ryan Reynolds είναι στο στόχαστρο όλων εκείνων που ψάχνουν το επόμενο Paranormal Activity (2007).

Πιο γνωστό σα το φιλμ όπου η Jessica Alba τις τρώει άγρια στο κωλαράκι και το απολαμβάνει, το The Killer Inside Me (2010) του Michael Winterbottom κάνει Πρεμιέρα απόψε στο Sundance, έχοντας ήδη κλείσει κόκκινα χαλιά και για τη Berlinale σε μερικές βδομάδες.

Βασισμένο στην ομώνυμη και σημαδιακή pulp noir νουβέλα του Jim Thompson από το 1952, το project είναι τόσο παλιό που αρχικοί πρωταγωνιστές του προορίζονταν να είναι ο Marlon Brando, η Marilyn Monroe και η Elizabeth Taylor. Μετά από μυριάδες attachments και μια χαμηλού προϋπολογισμού άσχετη παραγωγή το 1976 με τον Stacy Keach, κατέληξε (το project) στον Winterbottom από τα χέρια του Andrew Dominik ο οποίος προτίμησε τελικά να γυρίσει τον Jesse James (2007). Βέβαια οι ταλαιπωρίες της παραγωγής δε σταμάτησαν εκεί, στις αρχές του 2009 κάποια από τα $13 εκατομμύρια του προϋπολογισμού.. αποσύρθηκαν διακριτικά, όταν βρέθηκαν αντικαταστάτες δεν υπήρχαν πρωταγωνιστές γιατί είχαν αλλού υποχρεώσεις, και τα γυρίσματα ξεκίνησαν να ολοκληρώνονται στα μέσα του Μάη, με αποτέλεσμα να ξεχαστούν οι όποιες φιλοδοξίες για βραβεία και το Νοέμβριο στο American Film Market να υπάρχει έτοιμο μόνο ένα 6λεπτο sales reel για τους αγοραστές, μια μπομπίνα που ξέφυγε και στα διαδίχτυα από τη σχετική προωθητική σελίδα της Wild Bunch.

Παρά τη μεγάλη του διάρκεια, το μοντάζ των πωλήσεων μένει σχεδόν αποκλειστικά στο πρώτο τρίτο της ιστορίας, όταν ο ψυχοπαθητικός ήρωας του Thompson, προκαλούμενος από τον πισινούλη της Jessica και τις μπουτάρες της Kate Hudson, αρχίζει να βρίσκει ελαφρά πιο βίαιους τρόπους να εκτονώνεται στους άλλους, αντί να τους κάνει να βαριούνται μέχρι θανάτου στη συζήτηση. Έτσι, το μεγαλύτερο spoiler που βλέπεις, είναι ότι ο Winterbottom δεν προσέγγισε τη μεταφορά τόσο ανορθόδοξα όσο συνηθίζει (πιο χαρακτηριστικά στον Tristram Shandy (2005)), αλλά φαίνεται να ακολούθησε πιστά την αφηγηματική δομή της νουβέλας, και να προσαρμόστηκε από πάνω και στο χαρακτηριστικά άνευρο, υπόγειο στιλ του Casey Affleck. Στις πιτσουνίστικες σκηνές διακρίνεις και κάτι από το ρομάντζο του Butterfly Kiss (1995), και γενικότερα στο πρόμο (διακρίνεις) αυτή τη "τεράστια μαεστρία" του σκηνοθέτη που αναφέρει και το blurb του προγράμματος του φεστιβάλ και έχει κάνει τη παραγωγή από τις πιο εμπορικά ενδιαφέρουσες προβολές του.

Τουλάχιστο σε ότι ακουμπάει τη κινηματογραφική βιομηχανία, μετά τη μεγαλύτερη geek-οσύναξη του πλανήτη (διάβαζε San Diego Comic-Con) που ισοπεδώθηκε δυο χρόνια απανωτά, και το μεγαλύτερο indie πανηγύρι του δέχεται αυτό το σαββατοκύριακο στο Park City μια, σχετικά μίνι, εισβολή τσιριάρων, με αφορμή τη συμμετοχή της Kristen Stewart τόσο στο Welcome to the Rileys (2010) ως ανήλικη stripper-hooker όσο και στις Runaways (2010) ως ανήλικη Joan Jett. Η 20χρονη περιφέρεται στο φεστιβάλ από το ξεκίνημά του αντικαθιστώντας στα κουτσομπολίστικα τη Paris Hilton (που φαίνεται να μην έμεινε ούτε φέτος μακριά, παρά το πρόγκημα του Robert Redford) και μονοπωλώντας από πολύ νωρίτερα το ενδιαφέρον των επισκεπτών στις σελίδες του, ενώ άνοιξε χτες μεσημέρι ώρα Utah τους Rileys μέσα σε καλή και άμεση υποδοχή από το Twilight TV, και απόψε κάνει Πρεμιέρα τις Runaways για τις οποίες έχει τα περισσότερα ο Σταύρος Στριλιγκάς του Stop That Sound.

Πριν από μήνες, με την (εξαιρετική στο In The Land of Women (2007) και μια χαρά στο Into The Wild (2007)) Kristen Stewart να πρωτοσταστεί σε όλα τα media του πλανήτη λόγω Twillight, τα σελεμπριτοσάιτς αποφάσισαν για μια και μόνο μέρα να την κράξουν για το απαράδεκτο ντύσιμό της. Ήταν η μέρα που την "πέτυχαν" με τα ρούχα μιας επόμενης δουλειάς, ήτοι της Joan Jett στο Runaways (2010). Όπου Runaways, η πρώτη ταινία της Floria Sigismondi (έχει κάνει videos για Marilyn Manson, The Cure, The White Stripes, David Bowie, Muse) με θέμα το ομώνυμο συγκρότημα των Joan Jett, Cherrie Currie, Lita Ford, Sandy West, Vicki Blue και Mickie Steele.

Το συγκρότημα υπήρξε ιδιαίτερα επιδραστικό: ατίθασες, ανήλικες πιτσιρίκες με attitude προβεβλημένο πανέξυπνα από τον ραδιούργο παραγωγό Kim Fowley (μια ιδέα: τύπωσε στο εξώφυλλο του πρώτου δίσκου τους τις πραγματικές ηλικίες τους, 14, 15, κλπ), γίνονται παγκόσμια γνωστές με αλλεπάλληλες rock punk επιτυχίες (Cherry Bomb, You Drive Me Wild, Rock and Roll), μεσουρανούν από το 1975 ως το 1979 και ανοίγουν τον δρόμο για πάρα πολλά γυναικεία ροκ συγκροτήματα έκτοτε. Εσωτερικές προστριβές και η μικρή απήχηση που είχαν στις ΗΠΑ οδήγησαν στην διάλυση τους το 1979. Η συνέχεια απέδειξε οτι η πορεία τους δεν ήταν τυχαία: η Joan Jett γνώρισε τεράστια επιτυχία (I Love Rock n Roll), η Lita Ford επίσης (Close My Eyes Forever), το ίδιο και η Mickie Steele (στις Bangles).

Πριν κάποια χρόνια, η Victory Tischler-Blue (η Vicki Blue) παρουσίασε το Edgeplay (2004), ένα ντοκιμαντέρ για το συγκρότημα, με ενδελεχείς, φορτισμένες συνεντεύξεις από τα μέλη, αλλά χωρίς την μουσική των Runaways (δεν το επέτρεψε η Joan Jett)! Τώρα, το Runaways αντλεί υλικό από την αυτοβιογραφία της Cherie Currie.

Το Sundance φέτος μετράει το buzz ανάλογα με το πόσοι προσθέτουν τις ταινίες του στο πρόγραμμά τους online, όμως το παραδοσιακότερο, αυτό των σχολίων μετά τη προβολή, συνοδεύει από τα ξημερώματα τη πρώτη σημαντική παραγωγή στο πρόγραμμα των Πρεμιερών του φεστιβάλ και πρώτη σκηνοθετική δουλειά του John Wells, τους Company Men (2010).

Ο Wells κάνει καμιά εικοσαριά χρόνια τηλεοπτικές και κινηματογραφικές παραγωγές, με πιο σημαντικές τις ER και West Wing, οπότε δεν είναι και μεγάλη έκπληξη ότι μάζεψε στη ταινία του all-star cast και τον Roger Deakins στη φωτογραφία. Και σχετικά αναμενόμενο είναι τόσο το θέμα της (ταινίας του), τρεις εταιρειάνθρωποι που χάνουν τη δουλειά τους στην ύφεση στα τέλη των 00s, όσο και το χαλαρό μοντάζ που επισημαίνουν οι περισσότερες αναφορές και τυραννάει κάθε πρωτάρη που δε μπορεί να αποχωριστεί ούτε δευτερόλεπτο γυρισμάτων. Το ξεχωριστό στην όλη υπόθεση είναι βέβαια ότι άρχισαν οι συγκρίσεις με Up in the Air (2009) στο πιο βοστονέζικα παγωμένο, οι οσκαρολογίες, και κάποια χαλάκια για την επιστροφή του Kevin Costner, όλα πριν σταματήσουν τα ζοχαδιασμένα tweets όσων δε κατάφεραν να μπουν στη βραδινή προβολή στο Eccles Theatre. Και δεν είναι δύσκολο να φανταστείς παρασκηνιακό πόλεμο προσφορών να έχει ήδη ξεκινήσει για τη παραγωγή, μιας και μπορεί φέτος το υπό νέα διεύθυνση φεστιβάλ να επαναξαναματάθεσε στόχο την επιστροφή στις indie ρίζες του, αλλά από την άλλη ένα κάποιο φως στο βάθος του παγκόσμιου εμπορικού τούνελου είχε αρχίσει να φαίνεται από το Rendez-Vous στο Παρίσι, και με τα καλωσορίσματα στο Park City άρχισαν και οι αγορές (του Waiting for Superman (2010) από τη Paramount, συγκεκριμένα).

Νεαρό και άξιο παλικάρι κάνει tour σε σωφρονιστικό ίδρυμα, μια μέρα πριν φορέσει τη στολή του δεσμοφύλακα. Λίγο ένα ατύχημα, λίγο η κακιά η ώρα (ξέσπασμα εξέγερσης στα κελιά υψίστης ασφάλειας) και ο Juan Oliver θα βρεθεί παγιδευμένος στο κελί 211.Ακόμη μια απόδειξη πως στην Ισπανία υφίσταται υγιής βιομηχανία η οποία παράγει και δοκιμάζεται σε πολλά κινηματογραφικά είδη, με καλλιτεχνικό αποτέλεσμα αλλά και γκελ στο κοινό, που ενίοτε γίνεται και διεθνές. Ο σκηνοθέτης Daniel Monzón στήνει ένα στέρεο δράμα φυλακών με όπλα την κλισέ αγριευτική πινακοθήκη εγκληματιών-κατάδικων, την ωμή βία, τα συναισθήματα φόβου και κλειστοφοβίας, ενορχηστρωμένα όλα επάνω στους κανόνες του σασπένς, που κρατά τον πρωταγωνιστικό ρόλο τόσο επάξια, σε βαθμό να κάνεις τα στραβά μάτια για τις απιθανότητες και τις ανατροπές του σεναρίου, το οποίο ξεγλιστράει μέχρι τα σύνορα του μελό ή της πολιτικής καταγγελίας, για να ικανοποιήσει τον κάθε πικραμένο θεατή. Το σύνηθες παιχνίδι αλλαγής ρόλων ή διάβρωσης του κεντρικού ήρωα υπό συνθήκες που ξεπερνούν τα όρια, έτσι ώστε να κρατηθεί στη ζωή (εδώ παριστάνοντας τον φυλακισμένο για ανθρωποκτονία από πρόθεση), καταφέρνει και μεταδίδεται με πειθώ και ενισχύει την ταύτιση με τον Juan Oliver, ακόμη κι όταν η ψυχολογική σύγχυση παίρνει το πάνω χέρι, με την ηθική να τρώει βαριά ήττα. Από το καστ, ο αρχηγός των εξεγερμένων, Luis Tosar, είναι μεγάλη μορφή. Φωτογραφία και μοντάζ εκμεταλλεύονται επαρκώς τις λιγοστές αβάντες που παρέχει το location και η παραγωγή, με το παιχνίδι να χάνεται εντελώς έξω από της... φυλακής τα σίδερα. Ας ελπίσουμε να μην το δει ο Jerry Bruckheimer.

Ο εννιάχρονος Max κάνει αταξίες όλη μέρα, δαγκώνει τη μάνα του, όταν εκείνη φέρνει στο σπίτι το boyfriend, και το βάζει στα πόδια. Ώσπου φτάνει στη χώρα των Άγριων Πλασμάτων.Απόδειξη στον κανόνα του less is more, το φιλμ του Spike Jonze παίρνει το κλασικό, παιδικό βιβλίο του συγγραφέα και illustrator Maurice Sendak το οποίο αποτελείται από... δέκα προτάσεις (μόλις!), κι επιχειρεί να το μετατρέψει σε μεγάλου μήκους ταινία (στα 101 λεπτά!). Και μακάρι να ήταν αυτό το μοναδικό του πρόβλημα...

Για να κατανοήσει κανείς καλύτερα το... ανώριμο της όλης απόπειρας, αρκεί να διαβάσει το ομώνυμο βιβλίο ή να παρακολουθήσει το μικρού μήκους animated φιλμ του 1973, που σε επτά λεπτά έχει απλά ζωντανέψει τις σελίδες του Sendak κι έχει κάνει τη δουλειά του. Από τη μεριά του, ο Jonze εμπιστεύεται τη σεναριακή του διασκευή (εμπλουτισμένη με μια πιο ουσιώδη έναρξη της ιστορίας και μοιράζοντας, μοιραία, χαρακτήρες - ρόλους στα φανταστικά Άγρια Πλάσματα) λες και πρόκειται περί εργασίας παιδοψυχολόγου, για να υπογράψει τελικά ένα έργο που δύσκολα κάνει επαφή με παιδιά της... όποιας ηλικίας (εξαιρώντας τις μάζες των αλαφροΐσκιωτων indie hipsters, οι οποίοι θα παραδώσουν το πνεύμα όπου παίζουν οι συνθέσεις της Karen O, του συγκροτήματος των Yeah Yeah Yeahs, ίσως του μεγαλύτερου ατού της ταινίας, δηλαδή). Εάν ο στόχος του Jonze ήταν να μας βάλει μέσα στον κόσμο --και το μυαλό-- ενός εννιάχρονου παιδιού, θα ήταν αστείο να παραδεχτούμε πως τα κατάφερε, γιατί αυτός ο κόσμος συνήθως σε κάνει να ευχαριστείς τη Φύση και το επίτευγμα της ενηλικίωσης! Κοινώς, μιλάμε για ένα σύμπαν κενό από περιεχόμενο ή ενδιαφέρον, από το οποίο, ούτως ή άλλως, διατηρούμε ελάχιστες αναμνήσεις (fact). Γοητευτικό το τοπίο και η καλλιτεχνική διεύθυνση, μεν, αλλά γύρω στην ώρα διαπιστώνεις πως το να βλέπεις τεράστια τριχωτά πλάσματα να συμπεριφέρονται σαν πρωταγωνιστές του Jackass δεν αποτελεί το απαύγασμα της κινηματογραφικής διασκέδασης. Για να μη σχολιάσω το όργιο ενήλικων νευρώσεων που συνοδεύει τους διαλόγους των Άγριων Πλασμάτων...

Όχι ακριβώς μια ωδή πάνω στην αφέλεια της παιδικότητας ή τη μοναξιά κάτω από τη σκιά της γονικής εξουσίας, το Στη Χώρα των Μαγικών Πλασμάτων (2009) εξιδανικεύει τη φυγή σαν τρόπο διαχείρισης της ζωής (σε πραγματικό ή φανταστικό επίπεδο), αλλά με κατεβασμένα τα μούτρα, αφού ο Max, αντιμέτωπος με τα λάθη τα οποία φόρτωσε στην πλάτη των Άγριων Πλασμάτων, καταλήγει να ονειρεύεται ξανά την προστασία της οικογενειακής εστίας. Με το άλλοθι του ρόλου που πρόκειται ν’ αναλάβει στο μέλλον. Κι εκείνα τα "Όταν το παιδί ήταν παιδί...", να τα ξεχάσεις!

Η πρώτη μέρα του πολέμου στο Λίβανο, μέσα από ένα τανκ.Είναι μερικές ταινίες που υπάρχουν μονάχα για να ενθουσιάζουν τους φεστιβαλικούς προγραμματιστές και τους φεστιβαλιστές θεατές, με τις ευλογίες της φεστιβαλόπληκτης κριτικής, όπως για παράδειγμα ο άθλος της προηγούμενης βδομάδας, το Politist, adj. (2009). Και είναι βέβαια άδικο να βάζεις στην ίδια κατηγορία με τη φούσκα του Porumboiu, το σκηνοθετικό ντεμπούτο του Samuel Maoz, αλλά το Lebanon είναι σχεδόν τόσο πολεμική ταινία, όσο είναι αστυνομική kai το Politist, adj. (2009). Ένα ακόμη πείραμα στη φόρμα, τουλάχιστον το Lebanon, που κέρδισε το Χρυσό Λέοντα στο περασμένο φεστιβάλ της Βενετίας (και το βραβείο Ανθρώπινες Αξίες στη Θεσσαλονίκη), καταφέρνει να ξεκινήσει από μια εξαιρετική βάση: μια ιδιοφυή προσέγγιση στο πώς να κάνεις ταινία για το μακελειό του πεδίου της μάχης, και να δείξεις τη φρίκη της κόλασής του, χωρίς όμως να χρειαστεί να πατήσεις πόδι εκεί μέσα. Και άρα να χρειαστεί να το αναπαραστήσεις. Με άλλα λόγια, πώς να κάνεις πολεμική ταινία, χωρίς να χρειαστεί να χαλάσεις φράγκο, που είναι και το προαπαιτούμενο για οποιονδήποτε πρωτάρη σκηνοθέτη, οπουδήποτε.

Κλειδώνοντάς σε μέσα σ’ ένα τανκ για μιάμιση ώρα, ο Samuel Maoz σε περικυκλώνει με την αποπνικτική απελπισία της αδυναμίας απόδρασης από την τρομοκρατική περίσταση του πολέμου, μέσα στην οποία βρέθηκε κι ο ίδιος εκείνες τις μέρες του καλοκαιριού του ’82, και χρησιμοποιώντας το περισκόπιο του οχήματος ως μόνη σου άμεση επαφή με τον εξωτερικό κόσμο --και μάλιστα πάντα στιγματισμένη με το σταυρόνημα σκόπευσης-- σου δείχνει επιλεκτικά τις εικόνες που χρειάζεται να δεις για να καταλάβεις τί είναι αυτό που κάνει το πλήρωμα του οχήματος του θανάτου, να χάνει τα λόγια και τα λογικά του. Τις εικόνες που κι ο ίδιος θυμάται από τη θέση του πίσω απ’ το περισκόπιο και τις εικόνες που θυμάται στη μέσα μεριά της λαμαρίνας. Γιατί όπως φροντίζει να υπογραμμίσει στην αρχή της ταινίας, «Ο άντρας είναι το ατσάλι, το όχημα είναι μόνο σίδερα».

Και οι συγκεκριμένοι άντρες δεν είναι καθόλου ατσάλι, και δεν είναι καν σίδερα. Και μετά το πρώτο μισάωρο, που περνά η επίδραση του concept για το στήσιμο της ταινίας, τα κλαψίματα κι οι γκρίνιες κι η παντελής αποδιοργάνωση της ιεραρχίας που σού επιδεικνύουν οι τέσσερις χαρακτήρες --κλειδωμένοι ο καθένας τους στην ασφάλεια της δικής του ρομαντικής εικόνας της ειρήνης--, είναι η μόνη σου συντροφιά στην αμήχανη επαναληπτικότητα του Maoz. Που σου δείχνει ξανά και ξανά και ξανά την πεισματική και θανάσιμη άρνηση των ηρώων του να συνειδητοποιήσουν τις απαιτήσεις της κατάστασης και να συνδεθούν με την πραγματικότητα, με εμμονή τέτοιου βαθμού που ξυπνάει το λοχία που κρύβεις μέσα σου και σε κάνει να θέλεις ν’ αρχίσεις τα μπινελίκια, όχι μονάχα στους τέσσερις άχρηστους που βλέπεις μπροστά σου, αλλά και στον ίδιο τον Maoz που σου τους φόρτωσε, λες και το μόνο που ήθελε, ήταν μια αφορμή να σου δείξει κλισαρισμένες εικόνες απ’ το ναρκοπέδιο, σαν αυτές που βλέπεις στο CNN, με τα παιδάκια να κλαίνε και γύρω τους να καπνίζει το σύμπαν. Κι όταν στο φινάλε το παίρνεις απόφαση ότι οι ήρωες και το τανκ τους δεν πρόκειται να πάνε πουθενά παραπέρα ως χαρακτήρες, από 'κεί που τους βρήκες στην αρχή --ούτε καν παραπίσω-- κι ίσως το καλύτερο που μπορεί να τους συμβεί, είναι να πέσει μια ρουκέτα να τους ξετινάξει, σου πετάει ένα λιβάδι χρυσάνθεμα και σιροπιάζει μ’ ένα ειδυλλιακό κλείσιμο, μια ταινία που ξεκινά εντυπωσιακά, αλλά κάνει σαφές απ’ τα μισά, ότι δεν έχει να πάει απολύτως πουθενά.