Δεν ξέρω αν ήταν η estelle, που τη συνάντησε στο Λονδίνο, ή το επιτελείο του φεστιβάλ που την κατάφεραν να έρθει μέχρι τη Θεσσαλονίκη, αλλά η παρουσία της βραβευμένης στην Εβδομάδα Κριτικής των Κανών σκηνοθέτιδας, είναι σίγουρα μια σημαντική επιτυχία για τη διοργάνωση. Άσε που είναι κι απ' τις πιο θελκτικές παρουσίες του λιμανιού.

Η Julia Loktev, που με το Day Night Day Night έχει να περηφανεύεται μάλλον το καλύτερο φιξιόν ντεμπούτο της χρονιάς, είχε ακυρώσει όλες τις φεστιβαλικές εμφανίσεις της απ’ τον Οκτώβρη και μετά, γιατί είχε βαρεθεί να τη ρωτάνε για το θέμα της ταινίας της και πόσο επικίνδυνο είναι. Παρ’ όλ' αυτά, το φεστιβάλ την κατέβασε μέχρι το Θερμαϊκό, για να τη ρωτήσουν οι Μάσες για το θέμα της ταινίας της και πόσο επικίνδυνο είναι. Αλλά όταν άρχισε να τσαμπουκαλεύεται παρακείμενους μηχανόβιους που μας φτιάχναν κεφάλι με την εξάτμιση, η αλήθεια είναι πως σκιάχτηκα λίγο, κι άλλαξα ερωτηματολόγιο.

Ένας ιρλανδικής καταγωγής νεαρός αστυνομικός δέχεται τη πρόταση της υπηρεσίας να εκμεταλλευτεί το αμφισβητούμενης νομιμοφροσύνης συγγενολόι του και να πάει μυστικός στη μαφία της εθνικότητάς του. Ο αρχιμαφιόζος όμως έχει φροντίσει να σπείρει ένα, το ίδιο γρήγορα ανερχόμενο, υιοθετημένο του στην αστυνομία της πολιτείας.
Στην Ελλάδα ο Πληροφοριοδότης φτάνει μεν με άστοχο τίτλο, αφού οι διπλοθεσίτες είναι δυο (τουλάχιστο), αλλά με τον αέρα ταινίας της χρονιάς, έχοντας μαζέψει ομόφωνα θετικές κριτικές και ανάλογα δολλάρια στα ταμεία της Αμερικής. Τα πράγματα δε μοιάζαν τόσο ευοίωνα το καλοκαίρι όμως. Η Warner προτίμησε να κρατήσει το φιλμ μακριά από προβολές σε οποιοδήποτε φεστιβάλ, ακόμα και αυτό του Toronto, δίνοντας αφορμή για ψιθύρους ότι κάτι πάει πολύ στραβά. Ελάχιστοι ήταν αυτοί που γνώριζαν ότι, αντίθετα, το προϊόν της εταιρίας έσκιζε στα test screenings και έμενε κρυφό για να μην αποκτήσει κουλτουριάρικο αέρα και χάσει σε μαζική απήχηση. Και θα 'ταν απίθανο κάτι διαφορετικό, αφού το σενάριο έμοιαζε απ' την αρχή αλεξίσφαιρο, βασισμένο στο εξαιρετικό κορεάτικο Mou Gaan Dou / Infernal Affairs (2002). Βέβαια το σύνολο δε φάνταζε και τίποτα σπουδαίο, ακόμα και όταν βγήκε το trailer, με τις εμμονές του σκηνοθέτη στον DiCaprio, σε.. ασυγκράτητες ερμηνείες σαν αυτές του Nicholson, και σε επανάληψη μέχρι και των ίδιων μουσικών μοτίβων.

Η αντιφατικότητα στις προθέσεις ξεκαθαρίστηκε στα αποτελέσματα. Ο Scorsese τόλμησε να αφήσει γνώριμους δρόμους και συμμορίες της Νέας Υόρκης για Ιρλανδούς, Βοστωνέζους και αφηγήσεις που βλέπουν και τη πλευρά του νόμου. Έβαλε τον διευθυντή φωτογραφίας του, τον υπερήλικα Michael Ballhaus που συνεργάστηκε-μαθήτεψε στον Fassbinder και κάναν μαζί πολλά με κορυφαίους τους Goodfellas (1990), να μελετάει μοντέρνο ασιατικό κινηματογράφο. Ξαναδούλεψε το αρχικό σενάριο για να φτιάξει ολοκληρωμένους χαρακτήρες και τους σκηνοθέτησε με τον παλιό καλό μανιασμένο τρόπο με φρέσκα τρικ από καντονέζικα βιβλία. Έκανε άντρα τον Leo και του 'φεξε να μη μπορεί να έχει τον Robert De Niro για αρχι-αστυνόμο --που στο original αντιμετώπιζε και τον αρχιμαφιόζο πρόσωπο με πρόσωπο-- να επαναλάβει καμιά.. ανεπανάληπτη ερμηνεία σαν αυτή στο Cape Fear (1991) και να γκρεμίσει εντελώς τα σκηνικά μαζί με τον Jack Nicholson. Και έμαθε τελικά πως να κολλάει και το Gimme Shelter (των Stones) στις σκηνές. Έπιασε το σφυγμό όλων των επικριτών του και ανατρέπει μοναδικά, συνεχίζοντάς τη, όλη του την ιστορία. Μπορεί να μη μπορεί να ανατρέψει πια την κινηματογραφική ιστορία αλλά μόνο γι' αυτά ένα Όσκαρ το αξίζει.

Μέσα στο κλίμα της εποχής, ανοίγει από σήμερα στις αίθουσες η ιστορία κάποιου που αστυνομεύει παρκόμετρα. Και δε μπορεί να κερδίσει, ίσα ίσα, ούτε το σεβασμό οχτάχρονων. Οπότε πάει σε ΙΕΚ αυτοπεποίθησης και επιθετικότητας.
Ο Todd Phillips ξεκίνησε σκηνοθετώντας ντοκιμαντέρ για αδελφότητες, με το Frat House (1998), και αφιερώθηκε στο να κάνει, με σχετική επιτυχία, ταινίες που ενδιαφέρουν το ίδιο κοινό από τότε. Αυτή τη φορά δεν έχει να παίξει (με) όλο το Frat Pack του Old School (2003) αλλά πρωταγωνιστές με εξίσου καλές περγαμηνές, τον κατά συρροή άπαιχτο Billy Bob Thornton και τον ήρωα (και ήρωα για πολλούς) του Napoleon Dynamite (2004). Όμως το αποτέλεσμα δεν είναι τόσο μαύρο όσο θα περίμενες ούτε τόσο αστείο όσο θα 'πρεπε. Ίσως να φταίει ότι βασίστηκε σε παλιότερη και πιο.. ευγενική ταινία του '60 (που είχε βασιστεί σε βιβλίο) και τελικά δε μπορεί να αποφασίσει πόσο θα την.. προχωρήσει. Πάντως το κλείσιμο, με τη φράση "those who can do, those who can't teach" που έχει όλος ο κόσμος βούκινο αλλά εδώ υποκρινόμαστε, για καμια κατοστή χρόνια τουλάχιστο, ότι δε την έχουμε ακουστά, τη κάνει λιγάκι (βλ. μισό αστεράκι) πιο προτεινόμενη για εγχώρια κατανάλωση.

Σύμφωνα με το μπλαμπλά της επίσημης σελίδας, Destricted είναι μια πλατφόρμα που ιδρύθηκε το 2004 για "οποιαδήποτε μορφή αλογόκριτης καλλιτεχνικής έκφρασης". Ε και, φυσικά, εμπορικό σήμα.
Με την υπόσχεση για ακόμα περισσότερα στη συνέχεια, το εν λόγω σήμα σε κατάμαυρο φόντο με κατακόκκινη απαγορευτική για ανηλίκους βούλα στη γωνία, κοσμεί το εξώφυλλο του DVD που κυκλοφορεί ήδη στη Βρετανία και αλλού, εδώ και δυο μήνες. Έχοντας κάνει πρεμιέρα στη Tate Modern, αυτό που παραδίδει είναι 7 κλιπ που υπογράφουν η Marina Abramovic, γνωστή για τα βασανιστήρια στα οποία αυτο-υποβάλλεται ως performance artist, o Matthew Barney, γνωστός ως άντρας της Björk, ο Marco Brambilla, γνωστός ως σκηνοθέτης του Demolition Man (1993), ο Richard Prince, γνωστός ως φωτογράφος που φωτογραφίζει φωτογραφίες, η Sam Taylor Wood γνωστή ως γνωστή καλλιτέχνις, και ο Larry Clark και ο Gaspar Noé που δε χρειάζονται συστάσεις. Ε και όπως καταλαβαίνεις το παραδοτέο είναι τόσο αλλοπρόσαλλο όσο η λίστα των υπογραφών.

Ο Clark έκανε ένα, ως συνήθως εξαιρετικό, ριάλιτι πορνό με οντισιόν ερασιτεχνών για να μείνει ο ένας που θα διαλέξει, με την ίδια διαδικασία, πορνοστάρ που θα τη πάρει από πίσω μπροστά στη κάμερα. Ο Noé έκανε ένα, ως συνήθως εξαιρετικά αφιερωμένο σε στροβοφοβικούς, φιλμάκι για τη μοναξιά της μαλακίας. Και οι υπόλοιποι ότι μαλακία τους κατέβηκε στο κεφάλι, αντιμετωπίζοντας την αφήγηση όπως η παραγωγή τη προοπτική να μη βγάλει λεφτά απ την ιστορία. Έτσι το αποτέλεσμα είναι μόνο για γκαλερί. Εκτός αν έχεις όρεξη να βλέπεις με τις ώρες τύπους που τον παίζουν στη μέση της ερήμου ή τον τρίβουν στον άξονα μιας τεράστιας μπουλντόζας με ένα εξίσου τεράστιο ραπανάκι στον κώλο.

Έχοντας αφήσει τη σφραγίδα του σε ένα απο τα καλύτερα σκηνοθετικά ντεμπούτα της φετινής ισλανδικής παραγωγής σύμφωνα με τα κινηματογραφικά βραβεία της Νορβηγίας, το υποψήφιο στο διεθνές διαγωνιστικό Blóðbönd (2006), ο Jón Atli Jónason, σεναριογράφος με θεατρικές καταβολές, συνόδευσε την ταινία του ως τη Θεσσαλονίκη. Με την πιο αλλόκοτη προφορά του Φεστιβάλ, μάς μίλησε για τη διαφορετική μέθοδο που ακολουθεί στην προσέγγιση των κινηματογραφικών σεναρίων, και εξηγεί τί είναι αυτό που κάνει την πολύ γλυκιά ταινία του να ξεχωρίζει τόσο, ώστε να προπορεύεται για την ώρα στη βαθμολογία κοινού στο διεθνές τμήμα. Να δούμε άραγε αν θα το θυμούνται κι όταν η ταινία βγει στις αίθουσες απ' την Hollywood Entertainment.

Με το λαϊκιστή αλλά και στυγνό δικτάτορα της Ουγκάντας Idi Amin ασχολείται το βιβλίο του Giles Foden, και αυτό επέλεξε ο Kevin McDonald για να μεταπηδήσει από το ντοκιμαντέρ στη μυθοπλασία. Εύστοχη επιλογή, αφού ο σκηνοθέτης δε φεύγει εντελώς από τα χωράφια του, επιλέγoντας και πάλι να αφηγηθεί υπαρκτά γεγονότα.
Ο Amin σκιαγραφείται μέσα από τη φανταστική σχέση του με ένα Σκωτσέζο γιατρό που προσλαμβάνει ως προσωπικό θεραπευτή και σύμβουλο --εξαιρετική έμπνευση ήδη του μυθιστορήματος να παραλληλίσει τις σχέσεις αγάπης-μίσους και την αστάθεια και τον παραλογισμό του δικτάτορα απέναντι στη χώρα του, με τη συμπεριφορά του απέναντι σε άτομο του κοντινού του περιβάλλοντος. Παρακολουθούμε την πορεία του προς την πτώση, και κυρίως, σε οικουμενικό πια επίπεδο, την αδυναμία ενός ακαλλιέργητου που επιλέγει η λαϊκή βούληση να σταθεί αντάξιος των προσδοκιών της.

Ο Whitaker είναι σε φόρμα και αποπνέει κάτι σαν... χάρισμα, στοιχείο των αληθινών σταρ. Ο γιατρουδάκος McAvoy τα φέρνει εις πέρας γενναία, ενώ η συμμετοχή της κοκκινομάλας των X-Files αστόχως συζητήθηκε πολύ, αφού ίσα-ίσα που τη βλέπουμε λίγο στην αρχή και η εντυπωσιακή γυναικεία παρουσία είναι αυτή της Kay Dickinson. Η σκηνοθεσία φυσικά και διατηρεί ζωογόνα στοιχεία ρεαλισμού και ντοκιμαντερίστικης γραφής, εντονότερα σε σκηνές όπως οι βόλτες των δυο στο αυτοκίνητο ή ένα οργιώδες πάρτυ σε μια βίλα, και πιο αξιομνημόνευτα σε μια που βάζει αντιμέτωπες πρωτόγονες πρακτικές αυτοδικίας με το υπερσύγχρονο περιβάλλον του δυτικής έμπνευσης καταναλωτισμού των duty free. Μαύρη Αφρική εναντίον λευκής Ευρώπης, ο McDonald τα καταφέρνει στην εύγλωττη εικονοποίηση των αντιθέσεων. Όταν το φιλμ τελειώνει σε αφήνει με τη σωστή διάθεση, και κάτι που θα το θυμάσαι και λίγο μετά την έξοδο από την αίθουσα.


*Παίζει στις 23:00 στη "Φρίντα Λιάππα" στη Θεσσαλονίκη, στα πλαίσια των ειδικών προβολών του φεστιβάλ

Πλήρης ημερών και έργου, έσβησε πριν μερικές ώρες ο Robert Altman, στα 81 του. Ο πέντε φορές υποψήφιος για Όσκαρ σκηνοθέτης του MASH (1970), του Gosford Park (2001) και του A Prairie Home companion (2006), είχε αποκαλύψει στην τιμητική βράβευση της Ακαδημίας τον περασμένο Μάρτη, ότι την τελευταία δεκαετία την έβγαλε με μεταμοσχευμένη καρδιά, η οποία πιθανολογείται ότι τον πρόδωσε, μιας και δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη αιτία θανάτου.

Update: Η estelle που γνωρίζει περισσότερα για να προσέχει όταν πλησιάζει ηλικιωμένους σκηνοθέτες σε καροτσάκια, έχει τον αποχαιρετιστήριο λόγο.

Πάει και ο Altman. Ενώ η καρδιά του πάλευε, η λευχαιμία τον έβγαλε νοκ άουτ. Στη μακριά ζωή του έδωσε πολλά και αναγνωρίζεται ως ένας από τους πρωτοπόρους σκηνοθέτες του προηγούμενου αιώνα, και μάλιστα χωρίς ακριβές σπουδές σε fancy ακαδημίες. Ξεκίνησε από τη δημιουργία βίντεο για βιομηχανικές εταιρείες, αλλά κατάφερε να κάνει την κριτική να τον πάρει σοβαρά. Η πιο αναγνωρισμένη κριτικά ταινία του είναι μάλλον το Nashville (1975), μετά το MASH (1970) και τελευταία το Gosford Park (2001). Έδωσε το στίγμα του με την αναδόμηση των genres, τη χρήση πολυπεπίπεδου soundtrack και τον τόνο αυτοσχεδιασμού που έδινε στις σκηνές του.

Δούλεψε με πλειάδα ηθοποιών και ήταν απ' αυτούς που δεν υποχωρούσε στα καπρίτσια τους να κινηματογραφεί τις καλές τους γωνίες. Κολλούσε στο όραμά του να σκηνοθετεί την ατμόσφαιρα χάους που κυριαρχεί στην πραγματική ζωή και όχι την οργάνωση του σετ. Η τελευταία του ταινία A Prairie Home companion (2006) εξέπληξε με τη ζωντάνια της, ενώ η αμερικάνικη Ακαδημία πέρισυ τον τίμησε με τιμητικό όσκαρ για το συνολικό του έργο. Σκηνοθέτησε επίσης για το θέατρο και την τηλεόραση και τελευταία δούλευε στην προετοιμασία παραγωγής για μια νέα ταινία. Δεν πρόλαβε. Κρίμα, γιατί κανείς μας δεν είχε σκεφτεί ότι η συνεργασία με τη Lindsay Lohan θα ήταν από τις τελευταίες χαρές της ζωής του. Tαινίες όπως Short Cuts (1993), The Player (1992), McCabe & Mrs. Miller (1971) θα μείνουν στη μνήμη όσων δε βολεύονται με τις συνταγές των στούντιο, τα οποία ο δημιουργός πονοκεφάλιασε όσο μπορούσε. "Ο Robert Altman είναι καλλιτέχνης και παίχτης", είπε ο Alan Rudolph γι'αυτόν.

Με το βραβείο κοινού του περασμένου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, και τη δεύτερη θέση στις ψηφοφορίες κοινού μέχρι στιγμής, ο νεαρός Κίμων Τσακίρης έχει κάτι περισσότερο από μια απλή ασπίδα στις επιθέσεις που δέχεται για το ντοκιμαντέρ του, Sugartown, για το μικρό δήμο της Ζαχάρως, και την εισαγωγή νυφών που είχε διοργανώσει πριν μερικά χρόνια ο δήμαρχός της.

Διακριτικός και ψύχραιμος, ο Τσακίρης είναι μάλλον ήρεμη δύναμη του φετινού φεστιβάλ, και με το ντοκιμαντέρ του να διαγωνίζεται μόνο του κόντρα στη μυθοπλασία στο ελληνικό τμήμα, μπορεί να αποτελέσει και την πιο σημαντική παρουσία για το δυναμικό του χώρου που εκπροσωπεί. Δεν κρύβει πάντως το άγχος του για το στοίχημα της διανομής της ταινίας του σε μερικούς μήνες, αλλά δεν νομίζω να διαφωνεί κανείς μαζί του, στο ότι αν το κοινό του δώσει ένα καλό ξεκίνημα, το φιλμ θα ρολάρει από μόνο του. Τις αντιρρήσεις της θα έχει φαντάζομαι, η μερίδα Ζαχαρωτιών που βρέθηκαν στην πρώτη προβολή της ταινίας, για να τον κατηγορήσουν ότι παραμόρφωσε την πραγματικότητα, και… επηρέασε το εκλογικό αποτέλεσμα στις πρόσφατες δημοτικές. Μεγάλη η χάρη του.

Δεύτερη χρονιά στις αίθουσες του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης μετά την περσινή work in progress προβολή της, και μετά από μια βόλτα στα διεθνή του Πουσάν και του Σικάγο, και την Εβδομάδα Κριτικής των Καννών, η ταινία του Γιάννη Οικονομίδη, Ψυχή στο Στόμα (2006), εξακολουθεί να σοκάρει το κοινό, και να το φανατίζει. Άλλους υπέρ, άλλους κατά.

Γεμάτος αυτοπεποίθηση και σιγουριά για τη δουλειά του, ο σκηνοθέτης που λατρεύτηκε για το Σπιρτόκουτο (2002), υπερασπίζεται την ταινία του απέναντι σε όποιον δεν αντέχει να την καταλάβει, ακόμη κι αν χρειαστεί να… βγούνε έξω να τα πούνε. Όπως έγινε και προχθές βράδυ, μετά την προβολή, όταν το Q&A άναψε απ’ το πλήθος αγανακτισμένων με τον σκηνοθέτη, και αγανακτισμένων με τους αγανακτισμένους με τον σκηνοθέτη. Κοφτός, άμεσος και χειμαρρώδης, σαν την ταινία του, μίλησε και στις Μάζες, αφού πρώτα τις ψιλοαπέρριψε, και θα συνεχίσει να μιλάει στις μάζες, για να τις βγάλει απ’ τη φυτοποιημένη τους κατάσταση. Ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι οι εταιρείες διανομής θα συνεχίσουν να τον απορρίπτουν, γιατί η ταινία του δεν είναι λέει… οικογενειακή. Και επειδή το κάνει χύμα, αν σας πειράζουν οι κακές λέξεις, προχωρήστε με προσοχή.

Από την αρχή της χιλιετίας και κάθε χρόνο τέτοια εποχή περίπου, ενώ οι υπόλοιποι βγάζουν τους πιο σέξι της χρονιάς και μετά αναρωτιούνται ποιος είναι ο αιδεσιμώτατος Τεντ που συγχαίρει τον George Clooney με ολοσέλιδες καταχωρήσεις, στο Variety, των παλιών καλών εποχών του, το Film Threat πιάνει αυτούς που κάναν πρωτοσέλιδα όλη τη χρονιά με την ανικανότητά τους. Ή, χειρότερα, απουσίαζαν εντελώς.

Πρώτη θέση φέτος πήρε, αναμενόμενα, η βουτιά στο χρηματιστήριο αγοράς εργασίας της μετοχής του Mel Gibson, που έκανε τους φίλους του τους Εβραίους να τρίβουν τα χέρια τους (που θα τον αγοράζουν φτηνά). Ενώ οι περσινοί νικητές και νιόπαντροι Cruise κατρακύλησαν στη 10η θέση, αφού οι αποδοχές του Tom δε κατρακύλησαν αντίστοιχα αρκετά, με την ανάσταση της United Artists να σώζει τη παρτίδα, προς το παρόν. Κατά τα άλλα, το πρώην έντυπο και εδώ και μια δεκαετία πια ηλεκτρονικό περιοδικό, επιμένει κάθε χρόνο να βάζει στη λίστα κάποιους σα τον Adam Sandler που επιμένουν να το διαψεύδουν, και κάποιους σα τον Woody Allen που επιμένουν να το επιβεβαιώνουν.

Την ώρα που το Variety κηδεύει το VHS, οι προβλέψεις δεν είναι καλές ούτε και για DVD / HD-DVD / Blu-Ray σύμφωνα με τη λίστα (στο #31), μιας και ετοιμάζεται να τα πνίξει η ηλεκτρονική διανομή όπως και τα έντυπα περιοδικά (στο #44). Ο θάνατος των remakes (#23) και των καλοκαιρινών ταινιών (#26) προαναγγέλεται λίγο πρόωρα. Αλλά οι κινηματογραφικοί κριτικοί (#9) μάλλον ακολουθούν τη μοίρα των γυναικών πάνω απ' τα 40 (#18) και η συμβουλή της βιομηχανίας πρόσφατα είναι να το γυρίσουν σε όσκαρ μπούκιν για να ζήσουν τα παιδιά τους. Εμείς τα κονομάμε έτσι από πέρσι ήδη.

Ο βαλκανικός κινηματογράφος δεν είναι μόνο ο Emir Kusturica, ούτε τελείωσε μαζί με τον πόλεμο στη πρώην Γιουγκοσλαβία. Οι ταλαιπωρημένες χώρες των Βαλκανίων εξακολουθούν να έχουν ιδιαίτερο τοπικό χρώμα και συνήθειες και δικά τους προβλήματα που προέκυψαν κυρίως από την αλλαγή του γεωπολιτικού χάρτη της περιοχής και, φυσικά, τον πόλεμο. Κάποια από αυτά αποφάσισε να καταγράψει η ευαίσθητη γυναικεία ματιά της Jasmila Zbanic και συγκίνησε άπαντες στο Φεστιβάλ του Βερολίνου --έφυγε με το πρώτο βραβείο-- και αλλού.
Μια μητέρα κάνει ό,τι περνάει απ’ το χέρι της, μέχρι και σε ύποπτα μπαρ δουλεύει, για να μην λείψει τίποτα στην καλομαθημένη κόρη της. Η απουσία του πατέρα δημιουργεί πολύ στενό δέσιμο μεταξύ τους, πράγμα που η μικρή εκμεταλλεύεται δεόντως. Σύντομα θα μάθει όμως ότι η αγάπη της μητέρας της δεν είναι και τόσο δεδομένη. Η ταινία αρχίζει in media res με τη μάνα να ψάχνει κακήν-κακώς το ποσό για να πληρώσει την εκδρομή της κορούλας της. Εκτός από την κακή οικονομική κατάσταση όμως, η Esma έχει και προσωπικές πληγές που της άφησε ο πόλεμος να αντιμετωπίσει. Η πάλη της να φανεί δυνατή και να μην αποκαλύψει σε κανένα τα θλιβερά συμβάντα αποδίδεται εξαιρετικά από την Mirjana Karanovic. Και η νεαρή Luna Mijovic δεν πάει πίσω, παρότι πρώτη φορά μπροστά στο φακό.

Εκτός από το υποκριτικό ατού, το σενάριο είναι γραμμένο έτσι ώστε να επιτρέπει εκτενείς αναφορές στα γεγονότα του πολέμου. Μαζικές θανατώσεις, ομαδικοί τάφοι, εγκλεισμός σε γκέτο, στρατιώτες που πέθαναν στην πρώτη γραμμή και αποτελούν τώρα περήφανη ανάμνηση για τις οικογένειές τους, όλα παραμένουν στην καθημερινή ζωή των κατοίκων του Σεράγεβο, στη γειτονιά της Grbavica. Η Zbanic σκηνοθετεί με γλαφυρές εικόνες την προσπάθεια των κατοίκων, και δη των γυναικών, να ορθοποδήσουν και να ξεχάσουν τις εικόνες φρίκης που έζησαν.


*Προβάλλεται στην απονομή των Balkan Fund Awards στις 20:00 στη "Σταύρος Τορνές" (στη Θεσσαλονίκη)

Οι ιστορίες πέντε ανθρώπων του ανώτερου κοινωνικού κλιμακίου, ξεκινούν από φαινομενικά άσχετα σημεία, για να συναντηθούν σε ένα κουβάρι υστερίας, παράνοιας και υποκρισίας, που φιλοδοξεί να απεικονίσει τη συννεφιασμένη ζωή των "διασήμων".
Όταν ένας άνθρωπος που βρίσκεται χρόνια πίσω από τη γραφομηχανή, αποφασίζει να περάσει πίσω από την κάμερα, το ξέρεις πως είναι πιθανό μερικές σκηνοθετικές αδυναμίες να τις δεις. Αλλά από έναν άνθρωπο που ζει χρόνια απ' το να βάζει γράμματα σε σειρά, κι έχει ένα μάτσο βιβλία και σενάρια θεατρικά και κινηματογραφικά κρεμασμένα στο ζωνάρι του, αυτό που δεν περιμένεις, είναι να προσπαθεί να στήσει ταινία, χωρίς σενάριο.

Το Illustration του Χαριτόπουλου, είναι κραυγαλέο προς αποφυγήν παράδειγμα της κατάρας των Ελλήνων δημιουργών, που δυσκολεύονται αφάνταστα να περάσουν από το concept στο story. Ξεκινά απ' την --εδώ που τα λέμε, πασέ κιόλας-- ιδέα του "έλα να σατιρίσουμε τη δηθενιά του jet set", και... απλά μένει εκεί. Και χωρίς καμιά σκηνοθετική ταυτότητα να καλύψει τα κενά του, ή να κρύψει τη φτώχεια των σκηνικών, το concept γίνεται ένα βαλτωμένο σύμπαν γκροτέσκων χαρακτήρων. Που ενώ θα μπορούσε να σουλουπωθεί σε μια υποφερτή τουλάχιστον εμπειρία, χάρη στο μοντάζ της Βίβιαν Γερογιάννη, και τις προχειρότητες της παραγωγής, δεν κάνει τίποτε άλλο από το να μείνει στο επίπεδο μιας δίωρης σπατάλης χρόνου και χρήματος. Και για τους δημιουργούς, και για τον θεατή.

*η ταινία προβάλλεται στις 17.30 στο Ολύμπιον, για το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης

Λίγο πριν βγει επίσημα στη σελίδα του Happy Feet (2006), που παρεμπιπτόντως συναγωνίζεται φράκο με φράκο με τον καινούριο Bond λίγο πάνω από τα $40 μύρια στο αμερικάνικο μποξόφις, κυκλοφόρησε το μπούτλεγκ του τίζερ του 5ου Harry Potter.

Update: Το κλιπάκι έπαιξε στις αμερικάνικες αίθουσες, πριν από τη πρώτη, οριακά, ταινία στο μποξόφις όλο το παρασκευο-σαββατο-κύριακο που έσπρωξε περισσότερα ποπκόρν από κάθε άλλο μετά τα μεγάλα του καλοκαιριού. Και ολόκληρο και στη γερμανική, τουλάχιστο, τηλεόραση το ίδιο διάστημα. Και καμιά δεκαριά, από τα περίπου είκοσι δευτερόλεπτα που δε δείχνουν το σήμα της Warner και πανοραμικές απόψεις του Λονδίνου, είχαν ήδη κυκλοφορήσει από προχτές, μαζί με ένα κάρο screencaps από παραπροχτές. Και νωρίς χτες βγήκε και ολόκληρο σε πειρατική μορφή, και μετά σε καλύτερη στα γερμανικά και μετά σε συνδυασμό των δυο, στα γιουτιουμποειδή. Ε και πριν λίγο και σε μια σελίδα.. κάτι χορευταράδων πιγκουίνων, όπως είχε προαναγγελθεί.

Ένας θρίαμβος του marketing λοιπόν φέρνει τον τελευταίο προπομπό μεγάλης ταινίας του καλοκαιριού να προσγειώνεται στο δίκτυο μέσα σε πλήρη αδιαφορία. Τουλάχιστο έμαθες ότι φέτος ο Χάρης θα φοράει κοντομάνικα με τα μεγάλα παιδιά και είδες καλύτερα πως είναι η Helena Bonham Carter ντυμένη Bellatrix.

Το πρώτο πράγμα που σε υποδέχεται στη Θεσσαλονίκη, είναι το ανελέητο τικ τακ τοκ στα πλακάκια του αεροδρομίου, σαν τα κουτάλια του πιτσιρικά στο Mimic (1997). Και οι κοπέλες που βαδίζουν με πολύ ψηλά τακούνια σε πολύ λεπτές ισορροπίες. Ο Λευκός Πύργος, η ομίχλη του και τα άλλα πλακάκια στο λιμάνι που σου τσακίζουν τα πόδια και σου αφήνουν μελανιές στις πατούσες μια βδομάδα μετά για να θυμάσαι τα τρεχαλητά από αποθήκη σε αποθήκη δε πήγαν πουθενά και φέτος αν ανησυχούσες. Όπως και η υπόλοιπη φεστιβαλική S/M κατάσταση που φέρνει τη δική της αντιφατική ευφορία.

Αντιφατική σαν τη χτεσινή τελετή έναρξης, πιο ήρεμη και διακριτική απ’ την περσινή εξτραβαγκαντσα τσιρκολάνων, που ξεκίνησε με ένα γλυκό και χαριτωμένο, αλλά μάλλον άνευ στόχου κλιπάκι με τον Γιώργο Πυρπασόπουλο, την Αθηνά Μαξίμου και το cameo του Δημήτρη Σταρόβα, σε κλασική πλοκή βωβού ασπρόμαυρου, ειρωνικό προς την προβλεψιμότητα του κινηματογραφικού προϊόντος παρά το πέρασμα των χρόνων, και αρκετά αστείο για να κρατήσει το κοινό ζεστό μέχρι να πηδήξουν οι πρωταγωνιστές του από την οθόνη στη σκηνή. Για ν’ αρχίσουν να παρουσιάζουν το φεστιβάλ με ατάκες εξίσου ανέμπνευστες με τις περσινές, τη Μαξίμου να χάνει τα λόγια και να ξεχνά τις ατάκες με την ίδια συχνότητα της Μπρέμπου πέρσι, και όλα αυτά να ανοίγουν το δρόμο για τους επίσημους να ανέβουν στο podium και να πούνε τα δικά τους, για πάρα, μα πάρα πολύ ώρα. Απ’ όλους ξεχώρισε πάλι η διευθύντρια, Δέσποινα Μουζάκη, και πάλι όχι γι’ αυτά που έλεγε, αλλά για την τρεμουλιαστή, κουρασμένη φωνή της. Μπορεί να της είπαν ότι της πήγαινε την προηγούμενη φορά, αλλά εγώ ανησυχώ. Για την υγειά της.

Η πρώτη από τη τριάδα των ταινιών που γυρνάει ο David Fincher για τη Paramount βασίστηκε λέει στα βιβλία του Robert Graysmith για τον Ζωδιακό Δολοφόνο, που έστελνε κρυπτογράμματα στις εφημερίδες, όταν δε.. σκότωνε την ώρα του διαφορετικά, στα τέλη του '60. Οι άλλες δυο που ακολουθούν είναι το Torso (2007) με παρόμοιο θέμα και η Curious Case of Benjamin Button (2008) βασισμένη στο σύντομο διήγημα του Frances Scott Fitzgerald για κάποιον που γερνάει ανάποδα. Για την ώρα, λίγο ανάποδα ξεκινάει το πρώτο trailer της όλης ιστορίας, με τον σκηνοθέτη να αναφέρεται σαν ο υπογράφοντας το Se7en (1995) και το.. Panic Room (2002).

Τι απ τα δυο βλέπει να προκύπτει το Zodiac (2007) μας λέει, σαν πιο ειδικός, ο φίλος μας ο pdfincher (απλή συνωνυμία):

Υποθέτω (με ..διακριτική βεβαιότητα) πως η αναφορά στο Se7en ήταν έτσι κι αλλιώς αναμενόμενη. Είναι τόσο παγιωμένος ο συνειρμός του ονόματος του Fincher με την ταινία που ακόμα και κωμωδία να έφτιαχνε, στο τρέηλερ θα γράφανε πως την έκανε "ο δημιουργός του Se7en". Από την άλλη, με το Panic Room (αυτο)λανσαρίστηκε (και σχεδόν όχι άδικα) ως ο σκηνοθέτης που μπορεί να χτίσει με - μια σχεδόν βλάσφημα - χιτσκοκική άνεση ατμόσφαιρα.. εκκρεμότητας (κοινώς σασπένς) κινώντας μόνο την κάμερα μέσα σε ένα δωμάτιο δύο επί δύο – ακόμα κι όταν δεν του δίνει το σενάριο κίνητρα γι’αυτό. Οπότε δικαιούται θαρρώ να το αναφέρει στο.. βιογραφικό του.

Για το Fight Club δεν το συζητάω – είναι ένας μοναχικός καβαλάρης στη φιλμογραφία του Fincher. Τόσο μηδενιστική μάλιστα που μετά από αυτήν θα περίμενε κανείς ή να μην ξανακάνει ταινία (από συνεπή μηδενισμό) ή να πνιγεί στην "συμβατικότητα" (προσφέροντας απλόχερα το κίνητρο για την περιχαράκωση που τελικά είδαμε). Όταν λοιπόν μια ταινία οι ίδιοι οι διανομείς την προωθούν χρησιμοποιώντας τις υβριστικές ατάκες που έγραψαν οι κριτικοί γι’αυτήν κι όταν οι ίδιοι οι οπαδοί (και θέλω να πιστεύω και ο ίδιος ο Fincher – αν όχι η ίδια η ιστορία) την έχουν από νωρίς περιχαρακώσει, θα ήταν μάλλον αντιφατικό και ανίερο (αλλά κυρίως αποπροσανατολιστικό, συνεπώς και αντιεμπορικό) να παραπέμπεις σ’αυτήν μέσω του τρέηλερ μιας εντελώς άλλης, "συμβατικής" ταινίας. Η οποία ναι μεν φαίνεται να διαθέτει μια έντονη μυρωδιά από Se7en, δε φαίνεται να μιμείται ωστόσο τη βρωμιά του.

ΥΓ: Ή μπορεί απλά εγώ να σολάρω επειδή κατά βάθος τον ζηλεύω θανάσιμα.

Στην Αμερική και στη Βρετανία (λιγότερο) οι κινηματογραφικές ταινίες θεωρούνται προϊόν ανώτερο τηλεοπτικής προβολής (κατά συρροή). Το κενό που αφήνουν στο πρόγραμμα καλύπτουν παραγωγές σε όλα φτηνές, με θεματολογία που συχνά πυκνά πιάνει "αληθινές ιστορίες". Στην απέναντι πλευρά του Ατλαντικού προτιμάνε αυτές που 'χουν παίξει ήδη στη τιβί στη πρωτότυπη εκδοχή τους, ενώ στη προσταδώ αναφορά είναι τα ταμπλόιντ.
Μια παραγωγή επιπέδου ταμπλοειδούς τηλεταινίας είναι και η αγγλική Βασίλισσα (2006) με θέμα τη μεγαλύτερη φυλλαδο-ιστορία των 90s, αυτή του θανάτου και της κηδείας της πρώην πριγκίπισσας Diana. Με αλατοπίπερο που γίνεται.. γεύμα, αφού τα υπόλοιπα τα εξάντλησαν άλλες προσπάθειες ίσης καλλιτεχνικής αξίας, τη συμμετοχή του οίκου των Windsor στο πένθος. Το σενάριο, που μπορεί να 'χει όσες ελευθερίες θέλει περιγράφοντας παρασκηνιακά γεγονότα, εξαντλείται από τη μια σε εξυπνάδες με προφανή στόχο να κάνει συμπαθείς, στην αντιπαράθεσή τους, και τους δυό του πρωταγωνιστικού ζεύγους πρωθυπουργός - βασίλισσα. Και από την άλλη σε βαρύγδουπες δηλώσεις ικανοτήτων --"ξέρεις υπηρέτη μου που σ' έχω ογδόντα χρόνια, στον πόλεμο ήμουνα μηχανικός". "ναι κυρία, το διάβασα στη news of the world".-- με προφανέστερο στόχο να αντιγράψουν τη πιο εύκολη σκιαγράφηση χαρακτήρα στο βιβλίο με τις βασικές οδηγίες για φιλόδοξους συγγραφείς σαπουνόπερας. Η σκηνοθεσία που δε μπορεί να 'χει καμιά ελευθερία με προϋπολογισμό ανίκανο να καλύψει κανά τσεμπέρι της προκοπής για τη Mirren, αυτοπεριορίζεται ακόμα περισσότερο, στη μαζική αναπαραγωγή των πιο χιλιοπαιγμένων πλάνων αρχείου, στο στήσιμο καθ' υπόδειξη σκηνών που οδηγούν στα προηγούμενα (στήνω την άλλη εδώ όπως μου λένε και κοίτα τσουπ βγαίνει όπως βγήκε στο γυαλί), και στην έντεχνη τοποθέτηση σέλινων και πράσων στα πλάνα για να φαίνονται λίγο ακριβά τα παλτά της Dame Helen. Ή μπορεί να θέλει να δείξει κοινή θνητή τη μοναρχίδα και να μη το 'πιασα.

Το ότι μια τέτοια παραγωγή εντυπωσιάζει ανεξαίρετα τους κριτικούς όπου προβάλλεται, εγώ μόνο σα το μεγαλύτερο μνημείο του πόσο δημοφιλής παραμένει η απούσα της ιστορίας μπορώ να το εξηγήσω. Ή μπορεί και να 'ναι η μεγαλύτερη ροχάλα στα μούτρα όλων των ενδιαφερόμενων και να μη το 'πιασα.

*Η ταινία ανοίγει σήμερα στις 21:30 στο Ολύμπιον το 47ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης

Πράκτορας της MI6 αποκτά την ταυτότητα του 007 και ξεκινά για την πρώτη του αποστολή: να εντοπίσει και να προσάγει στις υπηρεσίες της Αυτού Μεγαλειότητας, τον Le Chiffre, έναν Αλβανό τραπεζίτη – χρηματιστή κακοποιών, που κρύβει στο πειραγμένο μυαλό του, ένα κάρο ανεκτίμητα μυστικά για την παγκόσμια τρομοκρατία.
Ο πράκτορας, φυσικά, λέγεται Bond James Bond, αλλά αυτή του η κινηματογραφική έξοδος είναι τόσο πίσω στο χρόνο, που δεν ξέρει καν πώς πίνει το Martini του. Άσε που δεν ξέρει ότι στα υπόγεια της MI6 υπάρχει ένας τυπάκος που περνάει τις μέρες του φτιάχνοντας απίθανες γκατζετιές, όπως στυλό-τανκ και μαστίχες-αερόστατα. Πατώντας reboot στο ασθμαίνον franchise, η EON το απαλλάσσει από διάφορα προβλήματα, ένα απ’ τα οποία αυτή η μανιώδης προσήλωση στις τεχνολογικές μπούρδες --χωρίς να ξεχνάει βέβαια ότι μέγας χορηγός είναι η SONY. Ένα άλλο, η κοσμοπολίτικη αύρα του πράκτορα, ο οποίος εδώ, είναι, πολύ απλά, άγριος καλοκουρδισμένος εκτελεστής που προτιμά να χρησιμοποιεί τα δόντια και τα νύχια του, απ’ τις μπερέτες, τα καλάσνικοφ και τα χαπάκια. Ο Daniel Craig, σε μια θριαμβευτική εμφάνιση, δίνει στο χαρακτήρα του εσάνς αποπροσανατολισμένου (αλλά αποφασισμένου) πρωτάρη, σβήνοντας τον αέρα του υπεράνω socialite που είχε φέρει στο franchise ο Pierce Brosnan. Με την κτηνώδη κορμοστασιά του, τρέχει, πιάνει, σκοτώνει, πηδάει (και πηδάει), φέρνοντας τη δράση σε απόσταση γροθιάς, και το franchise από τα cocktail parties και τα γρήγορα αμάξια, στο ξύλο και την κατασκοπία. Οι γκόμενες μένουν ίδιες, μονάχα λιγότερο ηλίθιες, αλλά αυτό δεν ξέρω αν είναι καλό. Ή κακό.

Πάντως με το reboot δημιουργούνται κάποιες χωροχρονικές ασυνέχειες σε σχέση με την μεταψυχροπολεμική περίοδο που θεωρητικά ανδρώθηκε ο Bond και οι μυστικές υπηρεσίες που αντιπροσωπεύει, αλλά αυτό δεν είναι κάτι που θα απασχολήσει ιδιαίτερα κανέναν νομίζω. Και κυρίως όχι το ολοκαίνουριο, νεανικό fan base που είναι βέβαιο πως θα προκύψει. Σαν ταινία άσχετη με τη μυθολογία που κουβαλάει, το Casino Royale είναι ένα φοβερό τριπάκι σχεδόν ασταμάτητης δράσης με σφιχτό σενάριο, που υποφέρει από μια τρομερή κοιλιά στην τρίτη πράξη, αλλά παρά ταύτα, κλείνει το μάτι στους παλιούς γνωστούς του, λέγοντάς τους όσα ήξεραν, να τα βάλουν στην άκρη. Ο Campbell, που ξαναζωντάνεψε τον χαρακτήρα του Flemming πριν μια δεκαετία (και κάτι), του χτυπάει τώρα διπλή ένεση αδρεναλίνης, και αφήνει ελεύθερο ένα ντοπαρισμένο πλάσμα που έχει τη δυνατότητα να σαρώσει τα πάντα στο πέρασμά του. Αλλά, μπορεί το ίδιο άνετα να γυρίσει και να φάει μια και καλή τους δημιουργούς του, αν δεν το καθοδηγήσουν σωστά, κι αρχίσουν τις γνωστές αηδίες με τις αόρατες BMW και τα ιπτάμενα Playstation.

Τη τιμή να παίξει τη γυναίκα που ερωτεύτηκε ο Bond (και φυσικά τον πρόδωσε) έχει η Eva Green, με προσόντα που όλοι ξέρουμε απ' το παρισινό τρίο των Ονειροπόλων (2003) του Μπερτολούτσι. Και για να τιμήσουμε κι εμείς την εβδομάδα πρακτόρων που γυρνάνε όταν φωνάξεις James, κόψαμε καναδυό σελίδες από τις εμφανίσεις της πρασινομάτας στην Arena και το GQ που κυκλοφορούν στη Βρετανία. Εμφανίσεις με πολύ στυλ.. Vesper, που είναι το όνομά της στη ταινία και η ορίτζιναλ συνταγή για το μαρτίνι του 007 (με μια δόση βότκας). Το αν η εμφάνισή της στο φιλμ θα τη βάλει και στα καλύτερα ή τα χειρότερα κορίτσια της μεγάλης οικογένειας του franchise, θα το αποκαλύψει ο verbal οσονούπω.

Έπαιξε τα ξημερώματα στους Simpsons αυτής της βδομάδας, και παράλληλα κυκλοφόρησε και στο δίκτυο, το "trailer" της ταινίας που θα 'πρεπε να έχει βγει εδώ και καμιά δεκαριά χρόνια.

Η σειρά αναμφίβολα αποτελεί pop icon του τέλους του προηγούμενου αιώνα (και το χαρακτήρισε κιόλας) με τεράστια αναγνωρισιμότητα πια σε όλο τον πλανήτη. Γι' αυτό και η Fox διάλεξε ειδικά το.. 5ο επεισόδιο του 18ου κύκλου της για να αποκαλύψει με κάθε επισημότητα τον προπομπό της κινηματογραφικής μεταφοράς της. Αυτό που 'κανε το επεισόδιο ξεχωριστό ήταν ότι προβλήθηκε τη Κυριακή μετά τον κατακλυσμό του δικτύου (και όλων των μέσων που ελέγχει η Viacom) με το trailer του Spider-Man 3 (2007). Και προφανώς η παραγωγή έχει εξίσου μεγάλες μπλοκμπαστερικές φιλοδοξίες. Και προφανέστερα ελπίζει ότι το προϊόν της θα πουληθεί μόνο του και μάλιστα στη μεγάλη πλειοψηφία (βλ. γιαγιάδες και εγγονούς) που δε βλέπει τη σειρά (αλλά ξέρει τις κούκλες). Αφού το κλιπάκι, δεν έχει και πολλά περισσότερα (διάβαζε τίποτα) να αποκαλύψει για τη ταινία από το teaser (ή τα δυο preview animatics που κυκλοφορούν από τη Comicon). Και τους πιστούς φαν τους εξόργισε ψήνοντάς τους να περιμένουν.. trailer. Ενώ τελικά ξεφούρνισε μια πλακίτσα σε βάρος της Pixar και των υπόλοιπων τρισδιαστατογράφων. Με animation φτιαγμένο κυρίως σε.. 3D και περασμένο από toonshading να δείχνει δισδιάστατο.

Πλάκα έχει πάντως. Που λείπει πια απ' τη σειρά.

Το τυρί φτιάχνεται από γάλα. Και χωρίς αυτό δε θα υπήρχε Inland Empire. Και αν θες να δεις τη μεγαλύτερη ερμηνεία του 2006, τσέκαρε τη Laura Dern στο (το μάντεψες) Inland Empire (2006). Και για να στα πει αυτοπροσώπως, ο David Lynch βγήκε χτες στη γωνία Hollywood και La Brea του LA. Παρέα με την αγελάδα-παραγωγό (μέσω γάλακτος και τυριού, είπαμε) της νέας του ταινίας. Ταινία που, όπως ανακοίνωσε πριν ένα ακριβώς μήνα, πρόκειται να διανείμει ο ίδιος, θέλοντας να "εξερευνήσει ένα νέο μοντέλο, συνεπές με τον ατρόμητο τρόπο δημιουργίας του (το μάντεψες) Inland Empire". Το μοντέλο διανομής αυτό, σύμφωνα με πληροφορίες του σκηνοθέτη, εφαρμόζεται με επιτυχία στη μακρινή Ελλάδα από ατρόμητους Νιγηριανούς (και άλλους) μετανάστες.

Τον ατρόμητο stalker του δημιουργού έκανε ο Defamer. Με αμφίεση Elephant Man υποθέτω.